Onion Price Hike: તહેવારોની સિઝન શરૂ થાય તે પહેલાં જ સામાન્ય પરિવારના રસોડાનું બજેટ ખોરવાઈ રહ્યું છે. ખાંડના ભાવ બાદ હવે ડુંગળીના ભાવમાં પણ મોટો વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. થોડા દિવસ પહેલાં ₹30-40 પ્રતિ કિલોના ભાવે મળતી ડુંગળી હવે અનેક શહેરોના છૂટક બજારમાં ₹60-70 પ્રતિ કિલો સુધી પહોંચી ગઈ છે.
24 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ દેશમાં ડુંગળીનો સરેરાશ છૂટક ભાવ ₹43.53 પ્રતિ કિલો નોંધાયો હતો. એક મહિના પહેલાં આ ભાવ ₹35.01 હતો. એટલે કે માત્ર એક મહિનામાં ડુંગળીના સરેરાશ ભાવમાં આશરે 24.30%નો વધારો થયો છે.
પરંતુ સવાલ એ છે કે ડુંગળીના ભાવ અચાનક કેમ વધ્યા? શું દેશમાં ડુંગળીની અછત છે? ડુંગળીના ભાવ હજુ વધશે કે ઘટશે? અને સરકાર ₹35 પ્રતિ કિલોના ભાવે સસ્તી ડુંગળી ક્યાં વેચશે? ચાલો જાણીએ ડુંગળીના ભાવવધારા પાછળનું કારણ અને સરકારની ‘કાંદા એક્સપ્રેસ’ યોજના.
ડુંગળીનો સરેરાશ ભાવ ₹43.53, અનેક શહેરોમાં ₹50-65થી વધુ
ગ્રાહક બાબતો વિભાગના આંકડા અનુસાર, 24 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ ભારતમાં ડુંગળીનો સરેરાશ છૂટક ભાવ ₹43.53 પ્રતિ કિલો રહ્યો હતો. એક મહિના પહેલાં આ ભાવ ₹35.01 પ્રતિ કિલો હતો.
એક વર્ષ પહેલાં ડુંગળીનો રાષ્ટ્રીય સરેરાશ ભાવ ₹27.37 પ્રતિ કિલો હતો. તેની સરખામણીમાં હાલનો ભાવ ₹43.53 થયો છે. એટલે કે એક વર્ષમાં સરેરાશ ભાવમાં આશરે 59%નો વધારો થયો છે.
શહેર પ્રમાણે પણ ડુંગળીના ભાવમાં મોટો તફાવત જોવા મળી રહ્યો છે. દિલ્હીના કેટલાક બજારોમાં ડુંગળી ₹65 પ્રતિ કિલો સુધી પહોંચી છે. ચેન્નાઈમાં ₹48-58, મુંબઈમાં ₹52-58, કોલકાતામાં ₹55-60 અને બેંગલુરુમાં ₹45-52 પ્રતિ કિલો સુધીના ભાવ નોંધાયા છે.
કયા રાજ્યોમાં ડુંગળી સૌથી વધુ મોંઘી થઈ?
છેલ્લા એક વર્ષમાં કેટલાક રાજ્યોમાં ડુંગળીના ભાવમાં મોટો વધારો નોંધાયો છે.
ઓડિશામાં સરેરાશ ભાવ ₹26.47થી વધીને ₹48.70 પ્રતિ કિલો થયો છે. પંજાબમાં ભાવ ₹28.25થી વધીને ₹49.87 થયો છે.
મધ્યપ્રદેશમાં ₹21.38થી ₹36.24, બિહારમાં ₹24.68થી ₹40.69 અને ઉત્તર પ્રદેશમાં ₹24.79થી ₹40.74 પ્રતિ કિલો સુધી ભાવ વધ્યા છે. તમિલનાડુમાં પણ ડુંગળીનો ભાવ ₹32.15થી વધીને ₹52.31 પ્રતિ કિલો થયો છે.
શું ભારતમાં ડુંગળીની અછત છે?
ડુંગળીના વધતા ભાવ વચ્ચે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે શું દેશમાં ડુંગળીની અછત સર્જાઈ છે?
સરકારના જણાવ્યા પ્રમાણે હાલમાં દેશમાં ડુંગળીની તાત્કાલિક અછત નથી. 2025-26 કૃષિ વર્ષ માટે ડુંગળીનું અંદાજિત ઉત્પાદન 307.37 લાખ મેટ્રિક ટન છે, જ્યારે અગાઉના વર્ષે ઉત્પાદન 307.67 લાખ મેટ્રિક ટન હતું.
એટલે કે કુલ ઉત્પાદનના આંકડામાં મોટો ઘટાડો નથી. તેમ છતાં જૂના સ્ટોકમાં ઘટાડો અને નવી ખરીફ ડુંગળીની આવકમાં વિલંબને કારણે બજારમાં સપ્લાય પર દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે.
ડુંગળીના ભાવ કેમ વધ્યા? આ છે 5 મોટા કારણ
1. રવિ ડુંગળીનો સ્ટોક ઘટ્યો
માર્ચ-એપ્રિલમાં લણાતી રવિ ડુંગળીનો ઉપયોગ નવી ખરીફ ડુંગળી બજારમાં આવે ત્યાં સુધી કરવામાં આવે છે. આ વર્ષે રવિ ડુંગળીનો સ્ટોરેજ સ્ટોક ઝડપથી ઘટ્યો હોવાનું જણાવવામાં આવી રહ્યું છે.
2. કમોસમી વરસાદ અને કરાથી નુકસાન
મહારાષ્ટ્ર જેવા મોટા ડુંગળી ઉત્પાદક વિસ્તારમાં માર્ચ અને એપ્રિલ દરમિયાન થયેલા કમોસમી વરસાદ અને કરાથી પાકને નુકસાન થયું હતું. તેની અસર સ્ટોર કરેલી ડુંગળીની ગુણવત્તા પર પણ પડી હોવાનું જણાવાયું છે.
3. ખરીફ ડુંગળીની વાવણી મોડી
ચોમાસાની સ્થિતિને કારણે મહારાષ્ટ્રના કેટલાક મુખ્ય ડુંગળી ઉત્પાદક વિસ્તારોમાં ખરીફ ડુંગળીની વાવણીમાં વિલંબ થયો છે. પરિણામે નવી ડુંગળીની આવક પણ ધીમી રહી છે.
4. ખરીફ ઉત્પાદન ઘટવાની શક્યતા
ઓછું વાવેતર અને ચોમાસામાં વિલંબને કારણે મહારાષ્ટ્રમાં ખરીફ ડુંગળીના ઉત્પાદનમાં 5થી 7% ઘટાડો થવાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી છે.
5. તહેવારો પહેલાં ડુંગળીની માંગ વધી
ઓગસ્ટ-સપ્ટેમ્બર દરમિયાન તહેવારો અને લગ્નસરાની સિઝન શરૂ થતી હોવાથી ડુંગળીની માંગમાં વધારો થાય છે. જ્યારે માંગ વધે અને બજારમાં સપ્લાય મર્યાદિત રહે ત્યારે ભાવમાં વધારો જોવા મળે છે.
મહુવા માર્કેટ યાર્ડમાં ડુંગળીની શું સ્થિતિ?
ગુજરાતના મહુવા માર્કેટ યાર્ડમાં પણ ડુંગળીના બજારની સ્થિતિમાં ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે.
24 ઓગસ્ટે લાલ ડુંગળીની 1,720 થેલી અને સફેદ ડુંગળીની 1,080 થેલીની આવક થઈ હતી. લાલ ડુંગળીના ભાવ ₹100 થી ₹791 અને સફેદ ડુંગળીના ભાવ ₹200 થી ₹645 પ્રતિ 20 કિલો રહ્યા હતા.
મહુવા માર્કેટ યાર્ડના ચેરમેનના જણાવ્યા મુજબ, અગાઉ સ્ટોર કરાયેલી ડુંગળીમાં ગરમીના કારણે ગુણવત્તાની સમસ્યા જોવા મળી રહી છે. સ્ટોરેજ દરમિયાન માલ બગડતાં ઉપલબ્ધ જથ્થામાં ઘટાડો થયો છે.
વેપારીઓના જણાવ્યા મુજબ, પાકમાં ઘટાડો, સ્ટોરેજ દરમિયાન થતું વજન અને જથ્થાનું નુકસાન તથા આંતરરાષ્ટ્રીય સપ્લાયની મુશ્કેલીઓ પણ બજારના ભાવને અસર કરી રહી છે.
ડુંગળીના ભાવ ઘટાડવા સરકારનો મોટો નિર્ણય: ‘કાંદા એક્સપ્રેસ’ દોડશે
ડુંગળીના વધતા ભાવને નિયંત્રિત કરવા માટે કેન્દ્ર સરકારે ‘કાંદા એક્સપ્રેસ’ શરૂ કરી છે.
આ ખાસ રેલવે રેક દ્વારા નાસિક જેવા મોટા ડુંગળી ઉત્પાદન કેન્દ્રોમાંથી બફર સ્ટોકની ડુંગળી ઊંચા ભાવવાળા શહેરોમાં પહોંચાડવામાં આવશે.
પ્રથમ તબક્કામાં દિલ્હી-NCR, ચેન્નાઈ, મદુરાઈ, કોચી અને ગુવાહાટી જેવા શહેરોમાં ડુંગળી પહોંચાડવામાં આવશે. 26 ઓગસ્ટ સુધીમાં આ શિપમેન્ટ સંબંધિત બજારોમાં પહોંચવાની અપેક્ષા છે.
₹35 પ્રતિ કિલોની સસ્તી ડુંગળી ક્યાં મળશે?
સરકાર બફર સ્ટોકમાંથી બહાર પાડવામાં આવેલી ડુંગળી ₹35 પ્રતિ કિલોના ડિસ્કાઉન્ટ દરે વેચવાની તૈયારીમાં છે.
આ ડુંગળી મુખ્યત્વે NCCF અને NAFEDની મોબાઇલ વાન અને રિટેલ આઉટલેટ્સ મારફતે ગ્રાહકો સુધી પહોંચાડવામાં આવશે.
સરકારનો હેતુ માત્ર ગ્રાહકોને સસ્તી ડુંગળી આપવાનો નથી. બજારમાં વધારાનો પુરવઠો પહોંચાડીને ખાનગી બજારમાં પણ ભાવ ઘટાડવાનું લક્ષ્ય છે.
સરકાર પાસે કેટલો ડુંગળી બફર સ્ટોક છે?
ભાવ નિયંત્રણ માટે સરકાર પાસે આશરે 1.21 લાખ ટન ડુંગળીનો બફર સ્ટોક હોવાનું જણાવાયું છે.
આ સ્ટોક એવા શહેરોમાં તબક્કાવાર મોકલવામાં આવી રહ્યો છે જ્યાં ડુંગળીના ભાવ રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતાં વધારે છે.
NAFED અને NCCF દ્વારા બફર સ્ટોક માટે આશરે 1.2 લાખ ટન ડુંગળીની ખરીદી કરવામાં આવી છે. ખરીદી પ્રક્રિયાને વેગ આપવા માટે ડુંગળીની ખરીદી કિંમત ₹1,270 પ્રતિ ક્વિન્ટલથી વધારીને ₹2,645 પ્રતિ ક્વિન્ટલ કરવામાં આવી છે.
‘કાંદા એક્સપ્રેસ’ પહેલાં પણ સરકાર કરી ચૂકી છે મોટું સપ્લાય ઓપરેશન
સરકારે અગાઉ પણ રેલવે મારફતે ડુંગળીનો મોટો જથ્થો વિવિધ શહેરોમાં પહોંચાડ્યો હતો.
2024-25માં રેલવેની 14 રેક મારફતે 5 શહેરોમાં આશરે 12,000 ટન ડુંગળી પહોંચાડવામાં આવી હતી. 2025-26માં આ સંખ્યા વધારીને 86 રેક કરવામાં આવી અને આશરે 88,000 ટન ડુંગળી પહોંચાડવામાં આવી હતી.
ડુંગળીના ભાવ હજુ વધશે કે ઘટશે?
હાલના બજાર સંકેતોને જોતા નવી ખરીફ ડુંગળીની આવક વધે ત્યાં સુધી ભાવ પર દબાણ યથાવત રહેવાની શક્યતા છે.
મહુવા માર્કેટ યાર્ડ સાથે જોડાયેલા બજાર નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, સ્ટોરેજ સ્ટોક ઘટી રહ્યો છે અને નવી ખરીફ ડુંગળીની આવક ડિસેમ્બર-જાન્યુઆરી આસપાસ વધવાની શક્યતા છે.
બીજી તરફ કેન્દ્ર સરકારનું કહેવું છે કે દેશમાં પૂરતો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે અને જરૂરિયાત મુજબ વધુ બફર સ્ટોક બજારમાં ઉતારવામાં આવશે.
આથી આગામી સમયમાં ડુંગળીના ભાવ મુખ્યત્વે ત્રણ બાબતો પર નિર્ભર રહેશે—સરકારી બફર સ્ટોક, ‘કાંદા એક્સપ્રેસ’ દ્વારા સપ્લાય અને નવી ખરીફ ડુંગળીની બજારમાં આવક.
ગ્રાહકોને ડુંગળીના ભાવમાં ક્યારે રાહત મળશે?
ડુંગળીના ભાવ ₹60-70 પ્રતિ કિલો સુધી પહોંચતાં સામાન્ય પરિવારના રસોડાના બજેટ પર સીધી અસર પડી રહી છે. જોકે, સરકાર દ્વારા ₹35 પ્રતિ કિલોના ભાવે ડુંગળી વેચવાની અને ખાસ રેલવે રેક મારફતે મોટા શહેરોમાં સપ્લાય વધારવાની શરૂઆત કરવામાં આવી છે.
જો સરકારી સપ્લાય ઝડપથી બજારમાં પહોંચશે અને નવી ડુંગળીની આવકમાં વધારો થશે તો ડુંગળીના ભાવમાં ઘટાડો આવી શકે છે. બીજી તરફ ખરીફ પાકની આવકમાં વધુ વિલંબ થાય અથવા સ્ટોરેજ સ્ટોક ઝડપથી ઘટે તો ભાવ પર દબાણ યથાવત રહી શકે છે.
ખાંડ બાદ હવે ડુંગળીના ભાવવધારાએ તહેવારો પહેલાં મોંઘવારીની ચિંતા વધારી છે. જોકે, સરકારનો બફર સ્ટોક, ₹35ની સસ્તી ડુંગળી અને ‘કાંદા એક્સપ્રેસ’ દ્વારા વધારવામાં આવતો પુરવઠો ગ્રાહકોને રાહત આપી શકે છે.