બુલડોઝર ન્યાયઃ પોતાની નબળાઈ છુપાવવા સુપ્રીમકોર્ટના આદેશનું છડેચોક ઉલ્લંઘન

ભાજપ શાસિત રાજ્યોમાં કોઈ મોટા ગુનાના આરોપી પકડાય એટલે તેના ઘર પર બુલડોઝર ફેરવી દેવાનો ટ્રેન્ડ શરૂ થયો છે. અમદાવાદના વસ્ત્રાલમાં હોળીના દિવસે અસામાજીક તત્વોએ આતંક મચાવી વાહનોમાં તોડફોડ કરી નિર્દોષ લોકો ઉપર હુમલો કર્યો હતો. ખુલ્લી તલવાર અને હથિયારો સાથે કરેલા હુમલાના પગલે નાગરિકોમાં પોલીસ તંત્ર પ્રત્યે રોષ જોવા મળ્યો છે. વસ્ત્રાલ જેવી ઘટનાથી ગુજરાતમાં પણ યુપી અને બિહાર જેવા દ્રશ્યો સામાન્ય બન્યા છે. ત્યારે પોતાની નબળાઈ છુપાવવા આરોપીઓની જાહેરમાં સરભરા કરી તેમના ઘર પર બુલડોઝર ફેરવી સુપ્રીમકોર્ટના આદેશનું છડેચોક ઉલ્લંઘન કરી પોલીસ તંત્ર પોતે જજ બની ગયુ છે.

ઉત્તરપ્રદેશ, મધ્યપ્રદેશ, રાજસ્થાન અને ગુજરાતમાં બુલડોઝરની કાર્યવાહી ચર્ચાનો વિષય બની છે. અમદાવાદના વસ્ત્રાલમાં હોળીના દિવસે નિર્દોષ લોકો ઉપર હુમલો કરનાર આરોપીઓના ઘર પર શનિવારે બુલડોઝર ફેરવી દેવામાં આવ્યુ હતુ. પોલીસ કમિશનરની હાજરીમાં એએમસીના સ્ટાફ દ્વારા આરોપીઓના ઘર પણ તોડી પાડવામાં આવ્યા હતા. પોતાની નબળાઈ છુપાવીને નાગરિકોની વાહવાહ મેળવવા અમદાવાદ પોલીસે સુપ્રીમકોર્ટે 6 નવેમ્બર 2024ના રોજ આપેલા આદેશના જાહેરમાં લીરેલીરાં ઉડાવ્યા છે.

અમદાવાદ પોલીસ અને AMCની કાર્યવાહીથી સવાલ એ થાય છે કે, વસ્ત્રાલમાં આતંક મચાવનાર અસામાજીક તત્વોને અત્યાર સુધી કોણે છાવર્યા?, અસામાજીક તત્વ બનવા સુધી કોણે આંખ આડા કાન કર્યા? અસામાજીક તત્વોના ગેરકાયદે મકાન કોણે બનવા દીધા?, ગેરકાયદે મકાન થઈ ગયા ત્યાં સુધી વહીવટીતંત્રના અધિકારીઓના ધ્યાને કેમ આવ્યા નહીં?, ગુનેગારોને છાવરનારા પોલીસ અધિકારીઓ તેમજ ગેરકાયદે બાંધકામ થવા દેનારા તંત્રના અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી કેમ નહી? જેવા અનેક સવાલ જાગૃત નાગરિકોના મનમાં ઉઠી રહ્યા છે.

DGPના આદેશનું 24 કલાકમાં સૂરસૂરીયું

રાજ્યના પોલીસ વડા વિકાસ સહાયે 13 માર્ચના રોજ વીડિયો કોન્ફરન્સ કરીને તમામ પોલીસ કમિશનર, તમામ રેન્જના વડા અને તમામ જિલ્લા પોલીસ અધિક્ષકોને હોળી, ધુળેટી તેમજ રમજાનના તહેવારોને લઈ પેટ્રોલિંગ વધારવા અને કાયદો વ્યવસ્થાની સ્થિતિ જાળવવા આદેશ કર્યો હતો. વિકાસ સહાયે કરેલા આદેશનું 24 કલાકમાં સૂરસૂરીયું થઈ ગયુ હતુ. 14 માર્ચના રોજ સાંજે અસામાજીક તત્વોએ જાહેરમાં આતંક મચાવી પોલીસ પેટ્રોલિંગ અને કાયદો વ્યવસ્થાની પરિસ્થિતિને પડકાર ફેંક્યો હતો. આતંક મચાવી નિર્દોષ નાગરિકો પર હુમલો કરતી વખતે પોલીસ ક્યાં હતી?, ‘કાયદામાં રહેશો તો ફાયદામાં રહેશો’ અને ‘કોઈ ચમરબંધીને છોડવામાં નહી આવે’ બોલ્યા બાદ પોલીસની ધોરણો બદલાઈ જતાં હોય છે. એકને ગોળ અને બીજાને ખોળ જેવી નીતિ અખત્યાર કરવામાં આવતી હોય છે. પોલીસ કાર્યવાહીમાં પણ રાજકીય પક્ષના કાર્યકર તરીકે નોંધ લઈને બેવડા ધોરણો અપનાવવામાં આવતા હોય છે. ભાજપનો હોય કે કોંગ્રેસનો, કોઈપણ ચમરબંધીને છોડવામાં નહી આવે તો જ વસ્ત્રાલ જેવી ઘટનાઓ બનતી અટકશે. ત્યારે ગુજરાતને પણ યુપી અને બિહાર બનતાં વાર નહીં લાગે..

‘બુલડોઝર ન્યાય’ બાબતે સુપ્રીમકોર્ટે શું આદેશ આપ્યો હતો?

ઉત્તરપ્રદેશ, મધ્યપ્રદેશ અને રાજસ્થાનમાં આરોપીઓના ઘર પર બુલડોઝર ફેરવવામાં આવતાં હતા. આ બાબતે એક સંસ્થાએ સુપ્રીમકોર્ટમાં અરજી કરી હતી. તેમાં આક્ષેપ કરાયો હતો કે ભાજપ શાસિત રાજ્યોમાં કેટલાક નાગરિકોને નિશાન બનાવી બુલડોઝરની કાર્યવાહી કરાઈ રહી છે. કેન્દ્ર સરકારે દલીલ કરી હતી કે કોર્ટે તેના નિર્ણયથી અમારા હાથ ન બાંધવા જોઈએ. ગુનો કર્યો એટલે નહીં પણ ગેરકાયદે દબાણના કારણે મિલકત તોડી પાડવામાં આવી હતી. બંને પક્ષોની દલીલ સાંભળ્યા બાદ ચુકાદો આપતાં સુપ્રીમકોર્ટે કહ્યું હતુ કે, ભારતના નાગરિકોની સંપત્તિને નષ્ટ કરવાની ધમકી આપી તેમના અવાજને દબાવી શકાય નહીં. સર્વોચ્ચ અદાલતે ટિપ્પણીમાં એમ પણ કહ્યું કે, કાયદાના શાસનમાં 'બુલડોઝર ન્યાય' સંપૂર્ણપણે અસ્વીકાર્ય છે.

ચીફ જસ્ટિસ ડીવાય ચંદ્રચુડ, જસ્ટિસ જેબી પારડીવાલા અને જસ્ટિસ મનોજ મિશ્રાની ખંડપીઠે કહ્યું કે બુલડોઝર વડે ન્યાય આપવો એ કોઈપણ ન્યાય પ્રણાલીનો ભાગ ન હોઈ શકે. કોર્ટે કહ્યું કે, રાજ્ય સરકારની મનસ્વી અને એકપક્ષીય કાર્યવાહી સહન કરી શકાય નહીં. જો આને મંજૂરી આપવામાં આવશે, તો કલમ 300A હેઠળ મિલકતના અધિકારની બંધારણીય માન્યતા મટી જશે. તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો માટે ફરજિયાત સલામતીનાં પગલાં મૂકતાં કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો કે કોઈપણ તોડી પાડવા પહેલાં યોગ્ય સર્વેક્ષણ, લેખિત સૂચના અને વાંધાઓ ધ્યાનમાં લેવા જોઈએ. માર્ગદર્શિકાનું ઉલ્લંઘન કરનારા અધિકારીઓ સામે શિસ્તભંગ અને ફોજદારી કાર્યવાહી કરાશે.

સુપ્રીમકોર્ટે બુલડોઝર ન્યાય અને જાહેરમાં સરભરા બાબતે સ્પષ્ટ આદેશ આપ્યો હોવા છતાં વહીવટીતંત્ર જાણે કે જજ બની ગયુ હોય તેમ વસ્ત્રાલના આરોપીઓના ઘર પર બુલડોઝર ફેરવીને રિકન્ટ્રક્શન સમયે આરોપીઓની જાહેરમાં સરભરા કરી હતી. સુપ્રીમકોર્ટના આદેશનું ઉલ્લંઘન કરતા પોલીસ અને તંત્રના અધિકારીઓની કાર્યવાહીને મૂક સંમતિ આપતા હોય તેમ મીડિયાના પ્રતિનિધિઓ પણ અનેક વિશેષણો સાથે અધિકારીઓની વાહવાહી કરતા જોવા મળ્યા હતા.