પાકિસ્તાનમાં ઈંધણ સંકટ: 'સ્માર્ટ લોકડાઉન' લાગુ

મધ્ય પૂર્વમાં ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા ભીષણ સંઘર્ષની સીધી અસર હવે પાકિસ્તાનના જનજીવન પર પડવા માંડી છે. ઈરાન દ્વારા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં જહાજોની અવરજવર પર રોક લગાવ્યા બાદ સર્જાયેલી ઈંધણની તીવ્ર અછતને પહોંચી વળવા પાકિસ્તાન સરકારે દેશભરમાં 'ઉર્જા કટોકટી' જાહેર કરી છે. વડાપ્રધાન શાહબાઝ શરીફની અધ્યક્ષતામાં મળેલી બેઠકમાં લેવાયેલા નિર્ણય મુજબ, આજથી (7 એપ્રિલ 2026) દેશના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં રાત્રે 8 વાગ્યા બાદ બજારો અને શોપિંગ મોલ બંધ કરી દેવામાં આવશે.

નવી સમયમર્યાદા અને નિયમો

સરકારી નોટિફિકેશન મુજબ, પેટ્રોલિયમ પેદાશો અને વીજળીની બચત કરવા માટે નીચે મુજબના કડક નિયમો અમલમાં આવશે:

• બજારો અને મોલ: પંજાબ, ખૈબર પખ્તુનખ્વા, બલૂચિસ્તાન અને ઈસ્લામાબાદમાં તમામ બજારો રાત્રે 8 વાગ્યે ફરજિયાત બંધ કરવાના રહેશે.

• ખાદ્યપદાર્થો: રેસ્ટોરન્ટ, હોટલ, તંદૂર અને બેકરીઓને રાત્રે 10 વાગ્યા સુધીની છૂટ આપવામાં આવી છે.

• લગ્ન સમારંભો: મેરેજ હોલ અને ખાનગી મિલકતો પર યોજાતા લગ્ન પ્રસંગો રાત્રે 10 વાગ્યા સુધીમાં પૂર્ણ કરવા પડશે.

• મુક્તિ: મેડિકલ સ્ટોર્સ અને ફાર્મસીઓને આ નિયમમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે, જેથી આરોગ્ય સેવાઓ ખોરવાય નહીં.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનો અવરોધ અને પાકિસ્તાનનું સંકટ

28 ફેબ્રુઆરીથી ઈરાન અને ઈઝરાયેલ-અમેરિકા વચ્ચેના તણાવને કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં જહાજોની અવરજવર અટકી પડી છે. વિશ્વનો મોટો હિસ્સો આ માર્ગે તેલનો પુરવઠો મેળવે છે. પાકિસ્તાન પાસે ઈંધણનો મર્યાદિત સ્ટોક હોવાથી અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કિંમતો વધવાથી સરકાર પાસે 'સ્માર્ટ લોકડાઉન' સિવાય અન્ય કોઈ વિકલ્પ બચ્યો નથી. સિંધ પ્રાંતમાં અત્યારે વેપારી સંગઠનો સાથે ચર્ચા ચાલી રહી છે, પરંતુ ટૂંક સમયમાં ત્યાં પણ આ જ નિયમો લાગુ થવાની શક્યતા છે.

રાહત અને સબસિડીની જાહેરાત

એક તરફ કડક નિયમો લાદવામાં આવ્યા છે, તો બીજી તરફ સામાન્ય જનતા પરનો બોજ ઘટાડવા વડાપ્રધાને કેટલીક જાહેરાતો કરી છે:

1. મફત પરિવહન: ગિલગિટ અને મુઝફ્ફરાબાદમાં એક મહિના માટે આંતર-શહેર મુસાફરી મફત જાહેર કરવામાં આવી છે.

2. ડિજિટલ વોલેટ સબસિડી: પેટ્રોલિયમ પેદાશોની ખરીદી પર ₹1 લાખ સુધીની રાહત આપતી યોજના કાર્યરત રાખવામાં આવી છે.

રાજકીય સહમતિ અને ભવિષ્યની સ્થિતિ

વડાપ્રધાન શાહબાઝ શરીફે પંજાબ, બલૂચિસ્તાન અને ખૈબર પખ્તુનખ્વાના મુખ્યમંત્રીઓનો આભાર માન્યો છે કે તેઓએ રાષ્ટ્રીય હિતમાં આ કઠોર નિર્ણયને ટેકો આપ્યો છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ લાંબો ચાલશે, તો પાકિસ્તાનમાં વીજળી કાપ અને ઈંધણના રેશનિંગની સ્થિતિ વધુ ગંભીર બની શકે છે. હાલમાં પાકિસ્તાન સરકાર વિશ્વ બેંક અને અન્ય દેશો પાસે આ આર્થિક અને ઉર્જા સંકટમાંથી બહાર નીકળવા માટે મદદ માંગી રહી છે.