પોરબંદરની ઐતિહાસિક વિરાસત સમાન જૂની કોર્ટ બિલ્ડિંગ અત્યારે સરકારી તંત્રની ઘોર બેદરકારીનું પ્રતિક બની ગઈ છે. પ્રજાના અંગત દસ્તાવેજોની સુરક્ષા રામભરોસે છોડી દેતા વહીવટી તંત્ર સામે અનેક સવાલો ઉઠી રહ્યા છે.
પોરબંદરના મધ્યમાં આવેલી અને માર્ગ તથા મકાન વિભાગ (સ્ટેટ) હસ્તકની જૂની કોર્ટ બિલ્ડિંગમાંથી હજારોની સંખ્યામાં નાગરિકોના ચૂંટણી કાર્ડ અને આધાર કાર્ડ બિનવારસી હાલતમાં મળી આવતા ખળભળાટ મચી ગયો છે. જે દસ્તાવેજોને લોકર અથવા સુરક્ષિત તિજોરીઓમાં હોવા જોઈએ, તે અહીં ધૂળ ખાઈ રહ્યા છે. માત્ર કાર્ડ જ નહીં, પરંતુ સરકારી ફાઈલો અને મહેસૂલી રેકર્ડ પણ અહીં વેરવિખેર પડેલા જોવા મળ્યા છે.
આ ઐતિહાસિક ઇમારત હાલ અસામાજિક તત્વોનો અડ્ડો બની ગઈ છે. બિલ્ડિંગની જાળવણીના અભાવે બારી-દરવાજાની ચોરી થઈ રહી છે, ત્યારે આટલા સંવેદનશીલ દસ્તાવેજો ખુલ્લામાં પડ્યા રહેતા ડેટા ચોરી અને તેના દુરુપયોગની ભીતિ સેવાઈ રહી છે. જો આ કાર્ડ્સનો ઉપયોગ કોઈ ગુનાહિત પ્રવૃત્તિમાં થશે, તો તેનો જવાબદાર કોણ? એ મોટો પ્રશ્ન છે.
<h3 data-path-to-node="7">તંત્રનો બચાવ: 'ઓલ્ડ કોપી' હોવાનો દાવો</h3>
ઘટનાની જાણ થતા મામલતદાર બી.વી. સંચાણિયાએ સ્થળ પર જઈ તપાસ હાથ ધરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, આ ચૂંટણી કાર્ડ વર્ષ 1996-97ના છે. તે સમયે કાર્ડની બે નકલો બનતી હતી, જેમાંથી એક મતદારને અપાતી અને બીજી કચેરીમાં રેકર્ડ (O/C) તરીકે રખાતી હતી. નિયમ મુજબ આ નકલોનો ચોક્કસ સમય બાદ નાશ કરવાનો હોય છે, પરંતુ વર્ષો પહેલાની આ પ્રક્રિયા બાકી રહી ગઈ હતી. હાલ તમામ કાર્ડ્સ અને જૂના 7/12ના કાગળો કબજે કરી સુરક્ષિત જગ્યાએ ખસેડવામાં આવ્યા છે અને મંજૂરી મેળવી તેનો નાશ કરવામાં આવશે.
<h3 data-path-to-node="10">રાજકીય અને સામાજિક રોષ</h3>
પૂર્વ જિલ્લા કોંગ્રેસ પ્રમુખ રાજુ ઓડેદરાએ આ મામલે સરકાર પર આકરા પ્રહાર કર્યા છે. તેમણે જણાવ્યું કે, R&amp;B વિભાગ અને સ્થાનિક નેતાઓની ઉદાસીનતાને કારણે પોરબંદરની આવી ઐતિહાસિક વિરાસતો ખંડેર બની રહી છે. જો આ ઇમારતોનું રિનોવેશન કરી ટુરિઝમ પ્રોજેક્ટ શરૂ કરાયા હોત, તો પોરબંદર વિશ્વ કક્ષાનું પ્રવાસન કેન્દ્ર બન્યું હોત અને સ્થાનિક યુવાનોને ગાઈડ તરીકે રોજગારી મળી હોત.
મુખ્ય આક્ષેપો:
<ul data-path-to-node="13">
<li>
સરકારી મિલકતો અત્યારે દારૂડિયાઓ અને આવારા તત્વોનો આશરો બની ગઈ છે.
</li>
<li>
ઐતિહાસિક ધરોહર સાચવવાની તંત્રની કોઈ દાનત નથી.
</li>
<li>
ગાંધીજીના વિચારો કે પ્રવાસનના અભ્યાસક્રમો અહીં શરૂ કરી શકાત.
</li>
</ul>
<h3 data-path-to-node="15">હેરિટેજ કન્ઝર્વેટરીની મ્યુઝિયમ બનાવવાની માંગ</h3>
પોરબંદર હેરિટેજ કન્ઝર્વેટરીના સેક્રેટરી પૂજન કાવડે સરકારને વિનંતી કરી છે કે આ ભવ્ય રાજાશાહી ઇમારતને મ્યુઝિયમ તરીકે વિકસાવવામાં આવે. સુદામા મંદિરની બરોબર સામે આવેલી આ વિશાળ ઇમારત છેલ્લા 20 વર્ષથી બિસ્માર હાલતમાં છે. પૂજન કાવડના જણાવ્યા મુજબ, પોરબંદરમાં કીર્તિ મંદિર અને સુદામા મંદિરની મુલાકાતે દેશ-વિદેશના પ્રવાસીઓ આવે છે. જો આ કોર્ટ બિલ્ડિંગને મ્યુઝિયમમાં ફેરવવામાં આવે, તો તે પ્રવાસન માટે વધુ એક આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની શકે છે. આ માટે અગાઉ પણ અનેકવાર ગાંધીનગર ખાતે રજૂઆતો કરવામાં આવી છે.
દસ્તાવેજો મળી આવવાની આ ઘટનાએ માત્ર તંત્રની બેદરકારી જ નહીં, પણ આપણા અમૂલ્ય વારસા પ્રત્યેની નિષ્ઠા પર પણ સવાલ ઉભા કર્યા છે. હવે જોવાનું એ રહે છે કે સરકાર આ જૂની ઇમારતને નવું જીવનદાન આપી તેને મ્યુઝિયમમાં ફેરવે છે કે પછી તે વધુ જર્જરિત થઈને કાળના ગર્ભમાં વિલીન થઈ જાય છે.

જર્જરિત ઇમારતમાં દસ્તાવેજોનો પહાડ

જૂની કોર્ટ બિલ્ડિંગમાં ચૂંટણી કાર્ડ અને આધાર કાર્ડના જથ્થા સાથે રેકર્ડ વેરવિખેર

February 7, 2026 | 13:47 IST