ગુજરાતમાં નકલી દૂધનો કાળો કારોબાર, 6 મહિનાના આંકડા ચોંકાવનારા

Gujarat Fake Milk: ગુજરાતમાં નકલી અને ભેળસેળયુક્ત દૂધ સામેની કાર્યવાહીના આંકડા સામે આવ્યા છે. એક સમાચાર પત્રના અહેવાલ મુજબ, છેલ્લા છ મહિનામાં રાજ્યના અલગ-અલગ વિસ્તારોમાંથી આશરે 20 હજાર લીટરથી વધુ નકલી અથવા શંકાસ્પદ ભેળસેળયુક્ત દૂધ ઝડપાયું છે. દૂધ જેવી રોજિંદી જરૂરિયાતની વસ્તુમાં ભેળસેળના કિસ્સાઓ સામે આવતા ખાદ્ય સુરક્ષા અને દૂધની ગુણવત્તાને લઈને સવાલો ઉભા થયા છે.

ગુજરાતમાં ક્યાંથી ઝડપાયું નકલી દૂધ?
અહેવાલ મુજબ, 7 ફેબ્રુઆરીએ પ્રાંતિજમાંથી 1,500 લીટર, 15 માર્ચે ખાંભામાં 220 લીટર અને 17 માર્ચે તાલાલામાં 3,000 લીટર દૂધ ઝડપાયું હતું. ત્યારબાદ 23 જુલાઈએ કુતિયાણામાં 30 લીટર અને ધોરાજીમાં 800 લીટરનો જથ્થો ઝડપાયો હતો. ઓગસ્ટમાં પણ દૂધની ભેળસેળ સામે કાર્યવાહી ચાલુ રહી હતી. 14 ઓગસ્ટે જેતપુરમાંથી 5,500 લીટર અને 21 ઓગસ્ટે કુતિયાણામાંથી 30 લીટર દૂધ ઝડપાયું હતું. 22 ઓગસ્ટે કાથરોટામાં 800 લીટર અને 24 ઓગસ્ટે જામનગરના કાલાવડ વિસ્તારમાં 7,150 લીટર શંકાસ્પદ ભેળસેળયુક્ત દૂધ ઝડપાયું હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા હતા. 19 સપ્ટેમ્બરે જૂનાગઢમાંથી વધુ 800 લીટર જથ્થો ઝડપાયો હોવાનું જણાવાયું છે.

દૂધમાં ભેળસેળને લઈને શું ચિંતા?
નકલી અથવા ભેળસેળયુક્ત દૂધના કેટલાક કિસ્સાઓમાં વનસ્પતિ તેલ, દૂધ પાવડર, ડિટર્જન્ટ, યુરિયા સહિતના પદાર્થોના ઉપયોગના આરોપો સામે આવ્યા છે. FSSAIના સત્તાવાર દસ્તાવેજોમાં પણ દૂધની ગુણવત્તા અને સલામતીની તપાસમાં ડિટર્જન્ટ, યુરિયા અને હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ જેવા ભેળસેળકારકો અંગે તપાસનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

ભેળસેળયુક્ત દૂધથી આરોગ્ય પર શું અસર?
દૂધમાં કયા પદાર્થની ભેળસેળ થઈ છે અને તેનું પ્રમાણ કેટલું છે તેના આધારે આરોગ્ય પર અસર બદલાઈ શકે છે. હાનિકારક પદાર્થોવાળા ખાદ્ય પદાર્થના સેવનથી પેટમાં દુખાવો, ઊલટી અને ઝાડા જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. લાંબા સમય સુધી કેટલાક હાનિકારક રસાયણોના સંપર્કમાં રહેવું પણ આરોગ્ય માટે જોખમી બની શકે છે. જોકે, દરેક પ્રકારની દૂધની ભેળસેળને સમાન રીતે જોખમી ગણવી યોગ્ય નથી. FSSAIના 2018ના રાષ્ટ્રીય દૂધ સર્વેમાં 6,432 નમૂનાઓમાંથી 12 નમૂનાઓ એવા મળ્યા હતા જેમાં ભેળસેળના કારણે દૂધ માનવ વપરાશ માટે અસુરક્ષિત ગણાયું હતું.

દૂધની ગુણવત્તા પર હવે નજર જરૂરી
છેલ્લા છ મહિનામાં અલગ-અલગ સ્થળોએ ઝડપાયેલા આશરે 20 હજાર લીટર દૂધના આંકડા દૂધની ગુણવત્તા અને ખાદ્ય સુરક્ષા અંગે દેખરેખની જરૂરિયાત દર્શાવે છે. ખાસ કરીને દૂધના નમૂનાઓનું નિયમિત સેમ્પલિંગ, લેબોરેટરી તપાસ અને નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારાઓ સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી મહત્વપૂર્ણ બની રહે છે. નકલી દૂધના કિસ્સાઓમાં માત્ર જથ્થો ઝડપાય તે પૂરતું નથી. તપાસમાં દૂધનો સ્ત્રોત, સપ્લાય ચેઇન અને લેબોરેટરી રિપોર્ટના આધારે અંતિમ સ્થિતિ સ્પષ્ટ થવી જરૂરી છે. ગુજરાતમાં સામે આવેલા આ કિસ્સાઓ વચ્ચે હવે ખાદ્ય સુરક્ષા વિભાગની કાર્યવાહી અને તપાસના પરિણામો પર નજર રહેશે.