રાજકોટ મહાનગરપાલિકા દ્વારા ૨૩ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ના રોજ જંગલેશ્વર વિસ્તારમાં શરૂ કરાયેલું મેગા ડિમોલિશન અભિયાન સમગ્ર ગુજરાતનું ધ્યાન આકર્ષિત કરી રહ્યું છે. આ અભિયાનને રાજકોટ મહાનગરપાલિકાના ઇતિહાસમાં સૌથી મોટું ગણાવવામાં આવી રહ્યું છે, જેમાં આજી નદીના પટ્ટા અને ટાઉન પ્લાનિંગ (ટીપી) રોડ પરના અંદાજે ૧૪૮૯થી ૧૪૯૨ જેટલા ગેરકાયદેસર મકાનો અને દુકાનોને તોડી પાડવાની કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી છે. આ અભિયાનનો ઉદ્દેશ આજી નદીના કિનારાને સ્વચ્છ બનાવવા, પૂરના જોખમને ઘટાડવા અને શહેરના આયોજિત વિકાસને વેગ આપવાનો છે. અભિયાન દરમિયાન અત્યાર સુધીમાં ૫૦૦થી વધુ દબાણો હટાવી દેવામાં આવ્યા છે, જ્યારે સાંજ સુધીમાં આ આંકડો ૭૦૦ને પાર કરી જવાની શક્યતા છે.
<div id="blog-container-1" class="blog-content-card">
જંગલેશ્વર વિસ્તારમાં આવેલ 150 વર્ષ જૂના શિવ મંદિરનું ડિમોલેશન હાથ ધરવામાં આવ્યું છે ગંગેશ્વર મહાદેવ મંદિર વિસ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે. ડિમોલેશન પહેલા શહેર પોલીસ દ્વારા હિન્દુ વિધિ પ્રમાણે વિસ્થાપન કરવામાં આવ્યું આ ઉપરાંત કુલ 14 જેટલા ધાર્મિક સ્થળોનું વિસ્થાપન કરવામાં આવ્યું છે.
</div>
<div id="blog-container-2" class="blog-content-card"></div>
અભિયાનની તૈયારીઓ અને વ્યવસ્થા અત્યંત વ્યાપક અને વ્યવસ્થિત રીતે કરવામાં આવી છે. સમગ્ર જંગલેશ્વર વિસ્તારને ૭ ઝોનમાં વહેંચી દેવામાં આવ્યો છે, અને દરેક ઝોનમાં વર્ગ-૧ના અધિકારીઓ, તકનિકી સ્ટાફ, સુપરવાઇઝર અને ફિલ્ડ કર્મચારીઓની નિમણૂક કરવામાં આવી છે. મહાનગરપાલિકા દ્વારા ૧૧૩૦થી વધુ કર્મચારીઓ અને ૧૫૦થી વધુ મજૂરોને તહેનાત કરવામાં આવ્યા છે. મશીનરીના મોરચે પણ કોઈ કમી રાખવામાં આવી નથી &ndash; ૬૪થી વધુ જેસીબી, ૯૦ ટ્રેક્ટર, ૭ હિટાચી, ૫૦ બ્રેકર, ૩૮ ગેસ કટર અને ૧૪ ડમ્પર સહિત કુલ ૨૬૦થી વધુ મશીનોનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ ઉપરાંત, ૨૫ ડ્રોન કેમેરા અને ૩૦ વોકીટોકી સેટ દ્વારા સતત મોનિટરિંગ કરવામાં આવી રહ્યું છે. મહાનગરપાલિકાએ વિશેષ કંટ્રોલ રૂમ સ્થાપિત કર્યો છે, જ્યાંથી કમિશનર તુષાર સુમેરા સમગ્ર કામગીરી પર નજર રાખી રહ્યા છે.
સુરક્ષાના પગલાં પણ અત્યંત કડક છે. કાયદા-વ્યવસ્થા જળવાઈ રહે તે માટે ૨૫૦૦થી વધુ પોલીસ જવાનો અને અર્ધલશ્કરી દળો તહેનાત કરવામાં આવ્યા છે. પોલીસ કમિશનરના સુપરવિઝન હેઠળ જેસીપી, ૫ ડીસીપી, ૧૭ એસીપી, ૩૫ પીઆઈ, ૧૪૦ પીએસઆઈ અને એસઆરપીની ૧૧ ટીમોને ખડેપગે રાખવામાં આવી છે. શહેરમાં ૨૩મીથી ૨૫મી ફેબ્રુઆરી સુધી ડ્રોન ઉડાડવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે, અને ૨૬મી ફેબ્રુઆરી સુધી ચારથી વધુ વ્યક્તિઓના ભેગા થવા પર મનાઈ છે. કલમ-૧૪૪ લાગુ કરવામાં આવી છે, અને અવરોધ પેદા કરનારા ૪૦ જેટલા લોકોની અટકાયત કરવામાં આવી છે. સોશિયલ મીડિયા પર પણ મોનિટરિંગ વધારવામાં આવ્યું છે, અને ખોટી અફવાઓ ફેલાવનારાઓ સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે.
અભિયાન દરમિયાન માનવતા અને સમુદાયિક એકતાના અનેક ઉદાહરણો જોવા મળ્યા છે. હિન્દુ અને મુસ્લિમ સમુદાય વચ્ચે એકતા જોવા મળી છે, જેમાં સ્થાનિક વેપારીઓ અને સંસ્થાઓ દ્વારા અસરગ્રસ્ત પરિવારોને મદદ કરવામાં આવી રહી છે. એક સમૂહે ૫,૦૦૦ ફૂડ પેકેટ અને ૫,૦૦૦થી વધુ પાણીની બોટલ વહેંચી છે, જ્યારે અન્ય એક જૂથ દ્વારા ૧.૧૧ લાખ અને ૫૦,૦૦૦ની રોકડ સહાય કરવામાં આવી છે. અસરગ્રસ્ત લોકોને જરૂરિયાત મુજબ વધુ મદદ કરવાનું આયોજન છે.
જો કે, અભિયાનમાં કેટલીક મુશ્કેલીઓ પણ આવી છે. જંગલેશ્વર શેરી નંબર ૨૫માં ડિમોલિશન દરમિયાન એક મકાનનો માંચડો જેસીબી પર પડતાં એક કર્મચારી સહેજ માટે બચી ગયો હતો. આ ઉપરાંત, વિસ્તારમાં આવેલા ૧૫૦ વર્ષ જૂના શિવ મંદિરનું ડિમોલિશન કરવામાં આવ્યું છે, અને કુલ ૧૪ જેટલા ધાર્મિક સ્થળોનું વિસ્થાપન કરવામાં આવ્યું છે. મંદિરના વિસ્થાપન પહેલા હિન્દુ વિધિ પ્રમાણે પૂજા કરવામાં આવી હતી.
અસરગ્રસ્ત સ્થાનિકોમાં રોષ અને આક્રંદ જોવા મળી રહ્યો છે. ઘણી મહિલાઓ અને પરિવારો પોતાના આશિયાના તૂટી જવાથી રડી પડ્યા છે. તેઓનો આક્ષેપ છે કે વૈકલ્પિક આવાસ વ્યવસ્થા કર્યા વિના આ કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી છે. "અમે ક્યાંયના ન રહ્યા" તેવા આક્રંદ સાથે તેઓએ તંત્ર સામે નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. છેલ્લા ૫૦ વર્ષથી આ વિસ્તારમાં વસતા લોકો માટે આ અભિયાન મોટી આફત સમાન છે. મહાનગરપાલિકા કમિશનર તુષાર સુમેરાએ જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં ૮૦૦થી વધુ પરિવારોને વૈકલ્પિક આવાસ આપવામાં આવ્યા છે, પરંતુ હજુ પણ ઘણા પરિવારો વિહોણા થઈ રહ્યા છે.
અભિયાનના પ્રારંભે સ્થાનિકોમાંથી ૧૦૨૬ મકાનો જાતે જ ખાલી કરી દેવામાં આવ્યા હતા, અને ઘણા રહેવાસીઓએ સ્વેચ્છાએ પોતાના મકાનો તોડી નાખ્યા છે. ડેપ્યુટી કમિશનર એચ. આર. પટેલે જણાવ્યું હતું કે સવારે ૭:૩૦ વાગ્યાથી કામગીરી શરૂ કરવામાં આવી હતી, અને ૧૦ વાગ્યા સુધીમાં ૪૫૫ પ્રોપર્ટીનું ડિમોલિશન કરી દેવાયું હતું. તેઓએ વધુમાં કહ્યું કે સાંજ સુધીમાં ૭૦૦થી વધુ પ્રોપર્ટી તોડી પાડવામાં આવશે, અને આવતીકાલે સવારે ફરીથી કામગીરી શરૂ કરવામાં આવશે. અભિયાન અંદાજે ૨-૩ દિવસ સુધી ચાલશે.
આ અભિયાનમાં સામેલ વિસ્તારોમાં એક્તા કોલોની શેરી નં-૪થી જંગલેશ્વર શેરી નં-૨ સુધી, જંગલેશ્વર શેરી નં-૨થી ૨૨ સુધી, ૨૨થી ૨૯-૩૦ સુધી, સરદાર પટેલ સ્મશાનથી જંગલેશ્વર શેરી નં-૧૫ સુધીનો ૧૫૦૦ મીટર પહોળાઈનો રસ્તો, જંગલેશ્વર શેરી નં-૧૫થી બુદ્ધનગર શેરી નં-૧, બુદ્ધનગર શેરી નં-૧થી જયભીમરાવ ચોકથી રાધા કૃષ્ણનગર શેરી નં-૧૮ સુધી અને રાધા કૃષ્ણનગર શેરી નં-૧૮થી પૂજા પાર્ક નાડોદા નગર મેઈન રોડ સુધીના વિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે.
ડીસીપી ઝોન-૧ હેતલ પટેલે જણાવ્યું કે અભિયાન શાંતિપૂર્ણ માહોલમાં ચાલી રહ્યું છે, અને કોઈ મોટી ઘટના બની નથી. લોકો સ્વેચ્છાએ મકાનો ખાલી કરી રહ્યા છે, અને તંત્ર દ્વારા જરૂરી વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. જો કે, જંગલેશ્વર વિસ્તાર પર રેપ સોંગ બનાવનારા એક કલાકારની અટકાયત કરવામાં આવી છે, જેમાં તેણે સરકાર અને તંત્રને આડેહાથ લીધા હતા.
આ અભિયાનથી અંદાજે રૂ. ૩૧૨ કરોડની કિંમતની ૮૭,૦૦૦ ચોરસ મીટર જમીન ખાલી કરાવવામાં આવશે, જેમાં આજી નદી પટ્ટાના ૫૫,૦૦૦ ચો.મી. અને ટીપી રોડના ૩૨,૦૦૦ ચો.મી.નો સમાવેશ થાય છે. આ વિસ્તારમાં શરૂઆતમાં કાચા ઝૂંપડા હતા, જે સમય જતાં પાકા મકાનોમાં ફેરવાઈ ગયા છે. કલેક્ટર તંત્રના ડિમોલિશન સામે હાઈકોર્ટે સ્ટે આપ્યો હતો, પરંતુ મહાનગરપાલિકા તંત્રની કાર્યવાહી આગળ વધી છે.
સમગ્ર અભિયાનને ડેપ્યુટી ચીફ મિનિસ્ટર હર્ષ સંઘવીના આદેશ પર હાથ ધરવામાં આવ્યું છે, અને તે શહેરના ભાવિ વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ છે. તંત્રના અધિકારીઓનું કહેવું છે કે આ અભિયાન જેટલું વહેલું પૂર્ણ થાય તેટલું સારું, અને તે માટે સઘન કામગીરી કરવામાં આવી રહી છે. તેમ છતાં, અસરગ્રસ્ત પરિવારોના પુનર્વસન અને મદદના મુદ્દા પર વધુ ધ્યાન આપવાની જરૂર છે, જેથી આ અભિયાન માનવીય રીતે પણ સફળ બને.

રાજકોટના ઇતિહાસમાં સૌથી મોટું અભિયાન

હિન્દુ-મુસ્લિમ એકતા અને ચુસ્ત સુરક્ષા વચ્ચે કામગીરી ચાલુ

February 23, 2026 | 13:07 IST