ગુજરાતમાં રાજકીય અને સામાજિક પરિવર્તનના એક નવા પવન તરીકે 'ગુજરાત નાગરિક પરિષદ'ની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. આ મંચ પરથી માત્ર સ્થાનિક સ્વરાજની સંસ્થાઓમાં સુધારાની જ નહીં, પરંતુ દેશની વિદેશ નીતિ, અર્થતંત્ર અને સંસદીય લોકશાહીના કથળતા સ્તર અંગે ગંભીર આક્ષેપો અને ચર્ચાઓ કરવામાં આવી છે.
ગુજરાત નાગરિક પરિષદની સ્થાપના પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સાચા અર્થમાં 'સ્થાનિક સ્વરાજ'નો લાભ સામાન્ય જનતા સુધી પહોંચાડવાનો છે. વર્તમાન સમયમાં નાગરિકો પોતે ભરેલા ટેક્સના નાણાંનો યોગ્ય લાભ મેળવી શકતા નથી અને ભ્રષ્ટાચાર ચરમસીમાએ છે. આ પરિષદનો હેતુ સ્થાનિક સ્વરાજની સંસ્થાઓ (જેમ કે નગરપાલિકા અને પંચાયતો) માંથી રાજકીય પક્ષોના પ્રભુત્વને દૂર કરવાનો છે.
પરિષદની રણનીતિ મુજબ, હવે નાગરિકો ભેગા મળીને વોર્ડ પ્રમાણે પોતાની પસંદગીના ઉમેદવારો નક્કી કરશે. વહીવટ પક્ષોના આધારે નહીં, પરંતુ નાગરિકોની જરૂરિયાતો અને તેમના સીધા માર્ગદર્શન હેઠળ ચાલે તેવો પાયો નાખવામાં આવશે. ગુજરાતમાં વધતી પીડા અને ભ્રષ્ટાચાર જ આ પરિવર્તનનું નિમિત્ત બનશે, કારણ કે પાણી, પીડા અને પ્રતિભાને ક્યારેય કોઈ રોકી શક્યું નથી.
<h3 data-path-to-node="7">ભારત-અમેરિકા ટ્રેડ ડીલ: 'શરણાગતિ' કે સમજૂતી?</h3>
પરિષદના સ્થાપના કાર્યક્રમમાં રાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પર પણ આકરા પ્રહારો કરવામાં આવ્યા હતા. ખાસ કરીને ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે થઈ રહેલી વેપાર સંધિ (Trade Deal) અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
<ul data-path-to-node="9">
<li>
ટ્રમ્પનો પ્રભાવ: એવી ટીકા કરવામાં આવી છે કે વેપાર સંધિ વિશે પહેલા વોશિંગ્ટનથી સમાચાર આવે છે અને પીએમ મોદી પહેલા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ટ્વિટ કરે છે.
</li>
<li>
ઇન્ટરિયમ ડીલ: માર્ચમાં આ સંધિ પૂર્ણ થવાની છે, પરંતુ હાલમાં જે ઇન્ટરિયમ (વચગાળાની) ડીલ થઈ છે તેમાં સ્પષ્ટતાનો અભાવ છે. વિપક્ષી નેતાઓ અને પરિષદના સભ્યો મુજબ, આ ટ્રેડ ડીલ એ અમેરિકા સમક્ષ ભારતની શરણાગતિ સમાન છે.
</li>
<li>
તેલ અને ડેરી ઉદ્યોગ: ભારત કયા દેશ પાસેથી તેલ ખરીદશે તેનો આદેશ આપવાનો અધિકાર ટ્રમ્પ પાસે ન હોવો જોઈએ. વળી, ડેરી ઉદ્યોગમાં વિદેશી દબાણ છતાં ભારત સરકાર જે 'સલામતી'ના દાવા કરે છે તેમાં પારદર્શિતાની કમી દેખાય છે.
</li>
</ul>
<h3 data-path-to-node="10">સંસદમાં વાણી સ્વાતંત્ર્ય અને જનરલ નરવણેનું પુસ્તક</h3>
સંસદની અંદર જે રીતે વિપક્ષનો અવાજ દબાવવામાં આવી રહ્યો છે તે અંગે પણ ગંભીર ટિપ્પણી કરવામાં આવી છે. પૂર્વ આર્મી ચીફ જનરલ નરવણેના પુસ્તકમાં ઉલ્લેખિત ચીની ઘૂસણખોરીના કિસ્સાને જ્યારે રાહુલ ગાંધીએ સંસદમાં ટાંકવાનો પ્રયત્ન કર્યો, ત્યારે તેમને રોકવામાં આવ્યા હતા. પુસ્તક મુજબ, ચીની ટેન્ક સરહદ તરફ આવતી હોવા છતાં યોગ્ય માર્ગદર્શનના અભાવે સૈન્યએ અનિશ્ચિતતામાં નિર્ણય લેવા પડ્યા હતા.
આ મુદ્દે ચર્ચા કરવા માટે જ્યારે વિપક્ષે લોકસભામાં માંગ કરી, ત્યારે સ્પીકરે 'વડાપ્રધાનના જીવનું જોખમ' હોવાનું જણાવી ચર્ચા ટાળી હતી. ટીકા કરવામાં આવી છે કે મહિલા સાંસદોના વિરોધથી ડરીને વડાપ્રધાન સંસદમાં નથી આવી રહ્યા, જે લોકશાહીના ઈતિહાસનો પ્રથમ કમનસીબ બનાવ છે. લોકસભા અધ્યક્ષના વલણ સામે પણ આક્ષેપ કરાયો કે તેઓ પક્ષપાતી વ્યવહાર કરી રહ્યા છે.
<h3 data-path-to-node="13">કથળતી વિદેશ નીતિ અને અર્થતંત્રની સમસ્યા</h3>
વિદેશ નીતિની હાલત હાલમાં સૌથી ખરાબ હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. આર્થિક મોરચે પણ ભારત સરકાર દ્વારા રજૂ કરવામાં આવતા આંકડાઓ હવે વિશ્વાસપાત્ર રહ્યા નથી.
<ul data-path-to-node="15">
<li>
બચત અને પુંજી: દેશની સૌથી મોટી સમસ્યા પુંજીની છે, કારણ કે લોકોમાં બચત કરવાની આદત ઘટી રહી છે.
</li>
<li>
વિકાસ દર: અર્થશાસ્ત્રીઓના મતે વાસ્તવિક વિકાસ દર 5 ટકાથી વધુ નથી.
</li>
<li>
ગુજરાતની સમસ્યાઓ: ગુજરાતમાં સુશાસનના દાવાઓ વચ્ચે બાળકો ગુમ થવાની વધતી ઘટનાઓ અત્યંત ચિંતાનો વિષય છે.
</li>
</ul>
<h3 data-path-to-node="16">વ્યક્તિગત અનુભવ: ભાજપમાં પરિવર્તન</h3>
પરિષદ સાથે જોડાયેલા વરિષ્ઠ અગ્રણીએ પોતાનો અનુભવ શેર કરતા જણાવ્યું કે, તેઓ જયપ્રકાશ નારાયણથી પ્રભાવિત થઈ રાજકારણમાં આવ્યા હતા અને અડવાણીના યુગમાં ભાજપમાં કામ કરવાની તક મળી હતી. પરંતુ, 2014 પછી ભાજપમાં સત્ય બોલવાની સ્વતંત્રતા છીનવાઈ ગઈ છે, જેને કારણે 2018માં તેમણે પક્ષ છોડવો પડ્યો હતો. સિવિલ સર્વિસમાં પણ હવે અધિકારીઓને સુરક્ષા મળતી નથી, જેને કારણે શાસનની ગુણવત્તામાં ઘટાડો થયો છે.
ગુજરાત નાગરિક પરિષદ આગામી સમયમાં ગુજરાતના રાજકારણમાં ત્રીજા પક્ષ તરીકે નહીં, પણ 'નાગરિકોના મંચ' તરીકે ઉભરી આવશે. ભ્રષ્ટાચાર મુક્ત વહીવટ અને રાષ્ટ્રીય હિતના મુદ્દે નીડરતાથી બોલવું એ આ સંસ્થાનો મુખ્ય મંત્ર રહેશે.

સ્થાનિક સ્વરાજમાં નાગરિકોનો ઉદય

સ્થાનિક સ્વરાજમાંથી પક્ષોને દૂર કરવા નાગરિકોનો હુંકાર; દેશની કથળતી વિદેશ નીતિ અને આર્થિક

February 8, 2026 | 16:27 IST