ઓટો-ટેક્સી ચલાવવી છે? તો આ ભાષા આવડવી જ પડશે!

Maharashtra Marathi Mandate Cab Drivers: મહારાષ્ટ્ર સરકારે રાજ્યમાં કમર્શિયલ ઓટો-રિક્ષા, ટેક્સી અને એપ આધારિત કેબ ડ્રાઇવરો માટે મરાઠી ભાષાનું વ્યવહારુ અને કાર્યકારી જ્ઞાન ફરજિયાત બનાવ્યું છે. રાજ્ય સરકારનો મુખ્ય હેતુ ડ્રાઇવર અને મુસાફર વચ્ચે રોજિંદી મુસાફરી દરમિયાન સરળ સંવાદ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. આ નિયમને અમલમાં મૂકવા માટે મહારાષ્ટ્ર મોટર વાહન નિયમો, 1989માં જરૂરી સુધારા કરવામાં આવ્યા છે. નવા નિયમોના અમલ સાથે મરાઠી ભાષાનું પૂરતું જ્ઞાન ન ધરાવતા ડ્રાઇવરો માટે મુશ્કેલી વધી છે. RTO દ્વારા હવે ડ્રાઇવરોની ભાષાકીય ક્ષમતા તપાસવામાં આવી રહી છે અને નિયમનું પાલન ન કરનાર સામે તબક્કાવાર કાર્યવાહી કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

રાજ્યભરમાં RTOનું ખાસ ચેકિંગ, 1,268 ડ્રાઇવરોને નોટિસ
નવા નિયમોના અમલ માટે મહારાષ્ટ્ર પરિવહન વિભાગ અને પ્રાદેશિક પરિવહન કચેરીઓ (RTO) દ્વારા રાજ્યવ્યાપી વિશેષ નિરીક્ષણ ઝુંબેશ શરૂ કરવામાં આવી છે. તપાસ દરમિયાન ડ્રાઇવરોને મરાઠી ભાષા સંબંધિત 16 પ્રશ્નો પૂછવામાં આવી રહ્યા છે. પ્રથમ તબક્કાની તપાસમાં રાજ્યભરમાં કુલ 8,217 ડ્રાઇવરોની ચકાસણી કરવામાં આવી હતી. તેમાં 1,268 ડ્રાઇવરો મરાઠી ભાષાનું જરૂરી વ્યવહારુ જ્ઞાન દર્શાવવામાં નિષ્ફળ રહ્યા હતા. આ તમામ ડ્રાઇવરોને કારણદર્શક નોટિસ આપવામાં આવી છે.

મુંબઈ MMRમાં 3,995 ડ્રાઇવરોનું ચેકિંગ
મુંબઈ મેટ્રોપોલિટન રિજન (MMR)માં RTOની ટીમોએ વિશેષ તપાસ હાથ ધરી હતી. MMR વિસ્તારમાં કુલ 3,995 ઓટો, ટેક્સી અને કેબ ડ્રાઇવરોની ભાષા કૌશલ્ય ચકાસણી કરવામાં આવી. આ તપાસ દરમિયાન 604 ડ્રાઇવરો મરાઠી ભાષાના રોજિંદા ઉપયોગ માટે જરૂરી વ્યવહારુ જ્ઞાન ધરાવતા ન હોવાનું સામે આવ્યું હતું. પરિણામે તેમને સ્થળ પર જ નોટિસ આપવામાં આવી હતી.

MMR સિવાય 4,222 ડ્રાઇવરોની તપાસ
મુંબઈ અને આસપાસના વિસ્તારો ઉપરાંત મહારાષ્ટ્રના અન્ય જિલ્લાઓમાં પણ RTOની ટીમોએ તપાસ કરી હતી. MMR સિવાયના વિસ્તારોમાં કુલ 4,222 ડ્રાઇવરોનું ચેકિંગ કરવામાં આવ્યું હતું. આ પૈકી 664 ડ્રાઇવરો મરાઠી ભાષા બોલવા અને સમજવાની જરૂરી ક્ષમતા દર્શાવી શક્યા નહોતા. તેમને પણ નિયમ મુજબ કારણદર્શક નોટિસ પાઠવવામાં આવી છે.

એક મહિનાની મુદત, ત્યારબાદ બેજ સસ્પેન્ડ થઈ શકે
પરિવહન વિભાગના નિયમ મુજબ, ભાષા પરીક્ષણમાં સંતોષકારક પ્રદર્શન ન કરનારા ડ્રાઇવરોને મરાઠી ભાષા શીખવા માટે એક મહિનાનો સમય આપવામાં આવશે. ત્યારબાદ તેમની ફરી પરીક્ષા લેવામાં આવશે. જો ડ્રાઇવર બીજી પરીક્ષામાં પણ નિષ્ફળ જશે તો તેનો ડ્રાઇવિંગ બેજ ત્રણ મહિના માટે સસ્પેન્ડ કરવાની કાર્યવાહી થઈ શકે છે. ત્યારબાદ પણ નિયમોનું પાલન ન થાય તો વધુ કડક કાર્યવાહી, જેમાં ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ રદ કરવાની શક્યતા પણ સામેલ છે, અંગે ચેતવણી આપવામાં આવી છે.

30 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધી ચાલુ રહેશે ચેકિંગ
મહારાષ્ટ્રના પરિવહન મંત્રી પ્રતાપ સરનાઈકે જણાવ્યું છે કે સરકાર ડ્રાઇવરો પ્રત્યે સહાનુભૂતિપૂર્ણ અભિગમ રાખી રહી છે અને તેમને મરાઠી શીખવા માટે પૂરતો સમય આપવામાં આવી રહ્યો છે. આ વિશેષ નિરીક્ષણ અને પરીક્ષણ ઝુંબેશ 30 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધી ચાલુ રહેશે. સમયમર્યાદા બાદ પણ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરતા ડ્રાઇવરો સામે વહીવટી અને કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે તેવી ચેતવણી આપવામાં આવી છે.

પરપ્રાંતીય ડ્રાઇવરો માટે રોજગારનું સંકટ
મહારાષ્ટ્રમાં રોજગારી માટે આવેલા ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર અને અન્ય રાજ્યોના ડ્રાઇવરો માટે આ નિયમ ખાસ પડકારરૂપ બની શકે છે. ઘણા ડ્રાઇવરો રોજિંદા વ્યવહારમાં હિન્દી અથવા પોતાની સ્થાનિક ભાષાનો ઉપયોગ કરે છે. હવે મરાઠીમાં વ્યવહારુ પરીક્ષા પાસ કરવાની ફરજને કારણે કેટલાક ડ્રાઇવરોમાં રોજગાર ગુમાવવાનો ભય જોવા મળી રહ્યો છે. પરીક્ષામાં સતત નિષ્ફળતા તેમના ડ્રાઇવિંગ બેજ અને લાઇસન્સ પર અસર કરી શકે છે.

રાજ્ય સરકારને સ્થાનિક ભાષાની શરત નક્કી કરવાની સત્તા
મોટર વાહન કાયદા હેઠળ રાજ્ય સરકારોને સ્થાનિક પરિસ્થિતિ અને મુસાફરોની સુવિધાને ધ્યાનમાં રાખીને ડ્રાઇવિંગ પરમિટ સાથે કેટલીક શરતો જોડવાની સત્તા છે. મહારાષ્ટ્રે હવે આ જોગવાઈના આધારે વ્યાવસાયિક ડ્રાઇવરો માટે મરાઠી ભાષાના વ્યવહારુ જ્ઞાનને નિયમ સાથે જોડ્યું છે. અન્ય રાજ્યોમાં પણ સ્થાનિક ભાષાને લઈને ચર્ચા ચાલી રહી છે. કર્ણાટકમાં કન્નડ ભાષાના જ્ઞાનને ફરજિયાત બનાવવાની માંગ ઉઠી છે, જ્યારે પશ્ચિમ બંગાળમાં કેટલાક પ્રવાસી વાહનચાલકો માટે હિન્દી અને અંગ્રેજીના જ્ઞાન સંબંધિત નિયમો છે.

ભાષા નિયમથી મહારાષ્ટ્રમાં નવી ચર્ચા
મહારાષ્ટ્રમાં મરાઠી ભાષા ફરજિયાત બનાવવાના આ નિયમથી એક તરફ મુસાફરો અને ડ્રાઇવરો વચ્ચે સરળ સંવાદની દલીલ કરવામાં આવી રહી છે, તો બીજી તરફ પરપ્રાંતીય ડ્રાઇવરોની રોજગારી અને ભાષાકીય પરીક્ષાને લઈને સવાલો ઉઠી રહ્યા છે. હવે 30 સપ્ટેમ્બર સુધી ચાલનારી RTOની ઝુંબેશમાં કેટલા ડ્રાઇવરો નિયમોનું પાલન કરે છે અને કેટલા સામે કાર્યવાહી થાય છે, તેના પર નજર રહેશે.