Yastika Bhatia Century: ભારતીય મહિલા ક્રિકેટ ટીમની સ્ટાર વિકેટકીપર-બેટર યાસ્તિકા ભાટિયાએ લંડનના ઐતિહાસિક 'લોર્ડ્સ' ક્રિકેટ ગ્રાઉન્ડ પર એક એવો અભૂતપૂર્વ ઇતિહાસ રચી દીધો છે, જે આજ સુધી કોઈ ભારતીય કે વૈશ્વિક મહિલા ક્રિકેટર કરી શકી નથી. ક્રિકેટના મક્કા તરીકે વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત એવા લોર્ડ્સના મેદાન પર યજમાન ઇંગ્લેન્ડ સામે રમાઈ રહેલી એકમાત્ર ઐતિહાસિક ટેસ્ટ મેચના ત્રીજા દિવસે યાસ્તિકા ભાટિયાએ શાનદાર અને ધમાકેદાર સદી ફટકારી હતી. આ સાથે જ તે લોર્ડ્સના મેદાન પર મહિલા ટેસ્ટ ક્રિકેટના ઇતિહાસમાં સદી ફટકારનારી વિશ્વની સર્વપ્રથમ મહિલા બેટર બની ગઈ છે. 25 વર્ષની આ ડાબોડી બેટરે ઇંગ્લેન્ડના મજબૂત બોલિંગ આક્રમણના લીરેલીરા ઉડાવતા માત્ર 145 બોલમાં પોતાની આ ઐતિહાસિક સદી પૂર્ણ કરી હતી. આ યાદગાર અને દમદાર ઇનિંગની બદૌલત તેણીએ લોર્ડ્સ ખાતેના પ્રતિષ્ઠિત 'ઓનર્સ બોર્ડ' માં હંમેશા માટે પોતાનું નામ સુવર્ણ અક્ષરોમાં અંકિત કરાવી દીધું છે.
ગંભીર ઈજા અને કારકિર્દીના સંકટને માત આપીને કર્યું અદ્ભુત પુનરાગમન ગુજરાતના વડોદરાની વતની એવી યાસ્તિકા ભાટિયા માટે આ ઐતિહાસિક સીમાચિહ્ન સુધી પહોંચવાની સફર બિલકુલ સરળ નહોતી. થોડા સમય પહેલાં જ તેણીને ઘૂંટણની અત્યંત ગંભીર ગણાતી 'એન્ટિરિયર ક્રુસિએટ લિગામેન્ટ' (ACL) ની ઈજા થઈ હતી. આ જીવલેણ ઈજા એટલી ગંભીર હતી કે તેના કારણે યાસ્તિકાની ક્રિકેટ કારકિર્દી પર મોટું જોખમ ઊભું થઈ ગયું હતું અને તેણીએ લાંબા સમય સુધી ક્રિકેટના મેદાનથી સંપૂર્ણપણે દૂર રહેવું પડ્યું હતું. જોકે, પોતાના અદમ્ય જુસ્સા, આકરી મહેનત અને મજબૂત મનોબળના જોરે આ ઈજાને માત આપીને તેણીએ વર્તમાન ઇંગ્લેન્ડ પ્રવાસ દરમિયાન આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં પુનરાગમન કર્યું હતું. લોર્ડ્સના ઐતિહાસિક મેદાન પર રમાઈ રહેલી આ મેચ વાસ્તવમાં લોર્ડ્સના મેદાન પર રમાઈ રહેલી સર્વપ્રથમ મહિલા ટેસ્ટ મેચ છે, અને યાસ્તિકાએ પોતાની કરિયરની પ્રથમ ટેસ્ટ સદી ફટકારીને આ પુનરાગમનને હંમેશા માટે અમર અને યાદગાર બનાવી દીધું છે.
લંચ પછી નર્વસ નાઈન્ટીઝને ફગાવી આક્રમક અંદાજમાં સદી પૂરી કરી મેચના ત્રીજા દિવસે લંચ સમય સુધી યાસ્તિકા ભાટિયા 91 રન બનાવીને અણનમ રમી રહી હતી. સામાન્ય રીતે કોઈપણ બેટર સદીની આટલી નજીક પહોંચ્યા બાદ દબાણ અનુભવતો હોય છે, પરંતુ લંચ પછી જ્યારે રમત ફરી શરૂ થઈ ત્યારે યાસ્તિકાના ચહેરા પર 'નર્વસ નાઈન્ટીઝ' નો કોઈ જ ગભરાટ કે દબાણ જોવા મળ્યું નહોતું. તેણીએ મેદાન પર ઉતરતાની સાથે જ ઇંગ્લેન્ડની ફાસ્ટ બોલર ઈસી વોંગની ઓવરમાં બેકવર્ડ પોઈન્ટ દિશામાં સતત 2 શાનદાર ચોગ્ગા ફટકારી દીધા હતા. ત્યારબાદ કવર ડ્રાઈવ થ્રુ એક સિંગલ રન લઈને તેણીએ પોતાની ઐતિહાસિક સદી પૂર્ણ કરી હતી. સદી પૂરી થતાં જ યાસ્તિકા મેદાન પર જ અત્યંત ભાવુક થઈ ગઈ હતી. તેણીએ ઘૂંટણિયે પડીને લોર્ડ્સની પિચને ચુંબન કર્યું હતું, જ્યારે સ્ટેડિયમમાં હાજર તમામ દર્શકો અને એમસીસીના સભ્યોએ ઊભા થઈને તાળીઓના ગડગડાટ સાથે આ યુવા ભારતીય ખેલાડીનું અદભુત સ્વાગત કર્યું હતું.
સવારના સત્રમાં મળ્યું નસીબનું મોટું જીવનદાન જોકે, આ ઐતિહાસિક ઇનિંગ દરમિયાન સવારના સત્રમાં નસીબે પણ યાસ્તિકા ભાટિયાનો પૂરેપૂરો સાથ આપ્યો હતો. દિવસની રમતનો પહેલો જ બોલ ઇંગ્લેન્ડની ઘાતક ફાસ્ટ બોલર લોરેન બેલે ફેંક્યો હતો, જે અદભુત સ્વિંગ થઈને યાસ્તિકાના ઓફ-સ્ટમ્પને અડીને સીધો વિકેટકીપરના હાથમાં ગયો હતો. બોલ ઓફ-સ્ટમ્પને સ્પર્શ્યો હોવા છતાં પણ સદભાગ્યે સ્ટમ્પ પરની બેલ્સ નીચે પડી નહોતી અને તે ક્લીન બોલ્ડ થતા આબાદ બચી ગઈ હતી. આ મળેલા મોટા જીવનદાનનો યાસ્તિકાએ પૂરેપૂરો ફાયદો ઉઠાવ્યો હતો. તેણીએ ત્યારબાદ ઇનિંગમાં કોઈ પણ મોટી ચૂક કર્યા વિના સંયમ, ધૈર્ય અને આક્રમકતાનું અદભુત મિશ્રણ દર્શાવ્યું હતું અને ખાસ કરીને સીધા શોટ્સ તેમજ કવર ડ્રાઈવના માધ્યમથી મેદાનની ચારેય બાજુ આકર્ષક સ્ટ્રોક રમ્યા હતા.
સૌરવ ગાંગુલીના 30 વર્ષ જૂના રેકોર્ડની કરી બરાબરી લોર્ડ્સના ઐતિહાસિક મેદાન પર આ શાનદાર સદી ફટકારવાની સાથે જ યાસ્તિકા ભાટિયાએ ભારતીય પુરુષ ક્રિકેટ ટીમના પૂર્વ સુકાની અને દિગ્ગજ ખેલાડી સૌરવ ગાંગુલીના એક અતિ વિશિષ્ટ રેકોર્ડની બરાબરી કરીને તેમની ખાસ ક્લબમાં સ્થાન મેળવી લીધું છે. ભારત તરફથી પુરુષ અને મહિલા બંને ક્રિકેટના ઇતિહાસને જોડીને લોર્ડ્સના મેદાન પર ટેસ્ટ સદી ફટકારનારી તે દેશની માત્ર બીજી ડાબોડી બેટર બની ગઈ છે. આ અગાઉ વર્ષ 1996 માં સૌરવ ગાંગુલીએ લોર્ડ્સના મેદાન પર પોતાની ડેબ્યૂ ટેસ્ટ મેચમાં 131 રનની યાદગાર ઇનિંગ રમી હતી. હવે બરાબર 30 વર્ષ બાદ યાસ્તિકા આ સિદ્ધિ મેળવનારી દેશની બીજી ડાબોડી બેટર અને પ્રથમ ભારતીય મહિલા ક્રિકેટર બની છે.
સંધ્યા અગ્રવાલનો 41 વર્ષ જૂનો રેકોર્ડ તોડ્યો યાસ્તિકા ભાટિયાએ આ ઇનિંગ દરમિયાન માત્ર સદી જ નથી ફટકારી, પરંતુ મહિલા ક્રિકેટના ઇતિહાસના પાનાઓ પણ બદલી નાખ્યા છે. ટેસ્ટ મેચની ત્રીજી કે ચોથી ઇનિંગ્સમાં સદી ફટકારનારી તે ભારતની સર્વપ્રથમ મહિલા બેટર બની ગઈ છે. આ મામલે તેણીએ ભારતીય દિગ્ગજ સંધ્યા અગ્રવાલનો 41 વર્ષ જૂનો ઐતિહાસિક રેકોર્ડ તોડી નાખ્યો છે. સંધ્યા અગ્રવાલે વર્ષ 1985 માં ન્યૂઝીલેન્ડ સામે મેચની ત્રીજી/ચોથી ઇનિંગમાં 98 રન બનાવ્યા હતા અને તેઓ સદી ચૂક્યા હતા.
મહિલા ટેસ્ટ ક્રિકેટની ત્રીજી/ચોથી ઇનિંગ્સમાં ભારત માટે સર્વોચ્ચ સ્કોર કરનાર ખેલાડીઓની યાદી યાસ્તિકા ભાટિયા: 113 રન (બનામ ઇંગ્લેન્ડ, 2026) સંધ્યા અગ્રવાલ: 98 રન (બનામ ન્યૂઝીલેન્ડ, 1985) સંધ્યા અગ્રવાલ: 83 રન (બનામ ઓસ્ટ્રેલિયા, 1984) સ્નેહ રાણા: 80* રન (બનામ ઇંગ્લેન્ડ, 2021) ગાર્ગી બેનર્જી: 75 રન (બનામ ઇંગ્લેન્ડ, 1986)
યાસ્તિકા ભાટિયા આખરે 113 રન બનાવીને પેવેલિયન પરત ફરી હતી. તેણીએ પોતાની આ આક્રમક ઇનિંગમાં 158 બોલનો સામનો કર્યો હતો અને 14 આકર્ષક ચોગ્ગા ફટકાર્યા હતા. ઇંગ્લેન્ડની સ્પિનર સોફી એક્લેસ્ટોને 73મી ઓવરમાં ભારતનો સ્કોર 287 રન હતો ત્યારે યાસ્તિકાને આઉટ કરીને તેની આ યાદગાર ઇનિંગનો અંત આણ્યો હતો.
આંતરરાષ્ટ્રીય કારકિર્દીની પ્રથમ સદી યાસ્તિકા ભાટિયાએ સપ્ટેમ્બર 2021 માં આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં પદાર્પણ કર્યું હતું. જોકે, પોતાની કારકિર્દીના શરૂઆતના 5 વર્ષમાં તે ત્રણેય ફોર્મેટમાંથી એકપણ ફોર્મેટમાં સદી ફટકારી શકી નહોતી. પરંતુ તેણીએ પોતાની કારકિર્દીની પ્રથમ આંતરરાષ્ટ્રીય અને પ્રથમ ટેસ્ટ સદી માટે લોર્ડ્સ જેવા વિશ્વના સૌથી પ્રતિષ્ઠિત મેદાનની પસંદગી કરીને પોતાની ક્ષમતા સાબિત કરી બતાવી છે. આ મેચની વાત કરીએ તો, ભારતીય મહિલા ટીમે પ્રથમ ઇનિંગમાં 285 રન બનાવ્યા હતા, જેના જવાબમાં ઇંગ્લેન્ડની પ્રથમ ઇનિંગ માત્ર 170 રનમાં ઓલઆઉટ થઈ ગઈ હતી. આ કારણે ભારતને પ્રથમ ઇનિંગના આધારે 115 રનની જંગી લીડ મળી હતી. બીજી ઇનિંગમાં ભારતે યાસ્તિકાની સદીની મદદથી 300 થી વધુ રન બોર્ડ પર લગાવી દીધા છે અને ઇંગ્લેન્ડ સામે ભારતની કુલ લીડ 400 રનની પાર પહોંચી ગઈ છે, જેના કારણે યજમાન ટીમ હવે સંપૂર્ણપણે બેકફૂટ પર આવી ગઈ છે. મેચમાં ઓપનર સ્મૃતિ મંધાના બંને ઇનિંગ્સમાં શાનદાર ફોર્મમાં હોવા છતાં કમનસીબે સદી ચૂકી ગઈ હતી, તેણીએ પ્રથમ ઇનિંગમાં 83 રન અને બીજી ઇનિંગમાં 70 રન બનાવ્યા હતા.
ક્રાંતિ ગૌડ બાદ ઓનર્સ બોર્ડ પર પહોંચનારી બીજી ભારતીય ખેલાડી આ જ ટેસ્ટ મેચમાં ભારત માટે વધુ એક ગૌરવશાળી ક્ષણ એ રહી કે યાસ્તિકા ભાટિયા ઉપરાંત ભારતની ફાસ્ટ બોલર ક્રાંતિ ગૌડે પણ લોર્ડ્સના ઓનર્સ બોર્ડમાં સ્થાન મેળવ્યું છે. ક્રાંતિ ગૌડે મેચના બીજા દિવસે ઇંગ્લેન્ડની પ્રથમ ઇનિંગમાં શાનદાર અને ઘાતક બોલિંગ પ્રદર્શન કરીને 5 વિકેટ ઝડપી હતી. આમ, એક જ ટેસ્ટ મેચના સતત બે દિવસમાં બે ભારતીય મહિલા ખેલાડીઓનું લોર્ડ્સના ઓનર્સ બોર્ડ પર સ્થાન મેળવવું એ ભારતીય મહિલા ક્રિકેટના ઇતિહાસની સૌથી મોટી અને ઐતિહાસિક ઉપલબ્ધિ માનવામાં આવી રહી છે.
ભૂતપૂર્વ ઓસ્ટ્રેલિયન ક્રિકેટર મેલ જોન્સે કરી પ્રશંસા યાસ્તિકા ભાટિયાની આ અદભુત સિદ્ધિ પર ઓસ્ટ્રેલિયાની પૂર્વ મહિલા ક્રિકેટર અને પ્રખ્યાત કોમેન્ટેટર મેલ જોન્સે પ્રશંસા કરતા ટિપ્પણી કરી હતી કે, "યાસ્તિકા ભાટિયા આ ઐતિહાસિક ક્ષણનો પૂરેપૂરો આનંદ માણી શકે છે. ગુજરાતના બરોડાથી શરૂ કરીને લંડનના લોર્ડ્સ સુધીની તેની આ સફર ખરેખર અસાધારણ અને પ્રેરણાદાયી રહી છે. ક્રિકેટના મક્કા ગણાતા લોર્ડ્સના મેદાન પર સદી ફટકારવી અને ઓનર્સ બોર્ડમાં પોતાનું નામ સામેલ કરવું એ એક એવી સુવર્ણ ક્ષણ છે જેને તે પોતાની જિંદગીમાં ક્યારેય ભૂલી શકશે નહીં."

મહિલા ટેસ્ટ ક્રિકેટમાં સદી ફટકારનારી વિશ્વની પ્રથમ મહિલા બેટર બની યાસ્તિકા ભાટિયા

July 13, 2026 | 14:01 IST