ન્યાયમૂર્તિ બીઆર ગાવઈ 14 મે ના રોજ 52મા સીજેઆઈ તરીકે શપથ લેશે

ન્યાયમૂર્તિ બી.આર. ગાવઈની રાષ્ટ્રપતિ મુરમુ દ્વારા ભારતના 52મા મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે નિમણૂક

મહત્વપૂર્ણ બંધારણીય વિકાસમાં, ભારતના રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુરમુએ ન્યાયમૂર્તિ ભૂષણ રામકૃષ્ણ ગાવઈને ભારતના 52મા મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) તરીકે ઔપચારિક રીતે નિયુક્ત કર્યા છે. તેમની નિમણૂક, જે 14 મે 2025થી અમલમાં આવશે, હાલના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સંજીવ ખન્ના દ્વારાસ્થાપિત પરંપરા અનુસાર કરવામાં આવેલી ભલામણને અનુસરે છે.

ન્યાયમૂર્તિ ગાવઈ, ન્યાયમૂર્તિ ખન્નાનો 13 મે ના રોજ કાર્યકાળ પૂર્ણ થતાં પદભાર સંભાળશે. તેમની નિમણૂકની શરતો અને બંધારણીય નિવૃત્તિવયમર્યાદા અનુસાર, ન્યાયમૂર્તિ ગાવઈ 23 નવેમ્બર 2025 સુધી આ પદ પર રહેશે, જે છ મહિનાથી થોડો વધુ સમયનો કાર્યકાળ સૂચવે છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે, ન્યાયમૂર્તિ ગાવઈ અનુસૂચિત જાતિ સમુદાયમાંથી ભારતના માત્ર બીજા મુખ્ય ન્યાયાધીશ બનશે, પ્રથમ ન્યાયમૂર્તિ કે.જી. બાલકૃષ્ણન હતા, જેમણે મે 2010 સુધી આ પદ સંભાળ્યું હતું. તેમની બઢતી ભારતીય ન્યાયતંત્ર માટે ઐતિહાસિક મહત્વનો ક્ષણ છે, કારણ કે તેન્યાયિક કાર્યાલયના સર્વોચ્ચ સ્તરે વધુ પ્રતિનિધિત્વ વિવિધતા તરફના સતત, જોકે ક્રમિક, પ્રગતિને પ્રકાશિત કરે છે.

24 નવેમ્બર 1960ના રોજ મહારાષ્ટ્રના અમરાવતીમાં જન્મેલા ન્યાયમૂર્તિ ગાવઈએ 1985માં તેમની કાનૂની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી. તેમણેપ્રારંભમાં સ્વર્ગીય રાજા એસ. ભોંસલે – જે તે સમયે મહારાષ્ટ્રના એડવોકેટ જનરલ અને પછીથી હાઇકોર્ટના ન્યાયાધીશ – હેઠળ તાલીમ લીધી, પછી 1987માં બોમ્બે હાઇકોર્ટમાં સ્વતંત્ર પ્રેક્ટિસ શરૂ કરી. તેઓ બંધારણીય અને વહીવટી કાયદામાં નિષ્ણાત હતા અને મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનો, યુનિવર્સિટીઓ અને રાજ્ય સંચાલિત કોર્પોરેશનો જેમ કે SICOM અને DCVL સહિતની વિશાળ શ્રેણીના જાહેર સંસ્થાઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરતાહતા.

તેમની જાહેર સેવા કારકિર્દીને 1992માં ઔપચારિક આકાર મળ્યો જ્યારે તેમની બોમ્બે હાઇકોર્ટની નાગપુર બેન્ચમાં સહાયક સરકારી પ્લીડર અનેવધારાના પબ્લિક પ્રોસિક્યુટર તરીકે નિમણૂક થઈ. 2000 સુધીમાં, તેઓ એ જ બેન્ચમાં સરકારી પ્લીડર અને પબ્લિક પ્રોસિક્યુટરના પદ પરપહોંચ્યા.

ન્યાયમૂર્તિ ગાવઈની ન્યાયિક કારકિર્દીની સાચી શરૂઆત 14 નવેમ્બર 2003ના રોજ બોમ્બે હાઇકોર્ટના અતિરિક્ત ન્યાયાધીશ તરીકેની તેમનીનિમણૂક સાથે થઈ. તેમને 2005માં કાયમી ન્યાયાધીશ બનાવવામાં આવ્યા અને તેમણે હાઇકોર્ટના મુંબઈના મુખ્ય સ્થાને તેમજ નાગપુર, ઔરંગાબાદ અને પણજીના બેન્ચો પર સેવા આપી. 24 મે 2019ના રોજ તેમને સુપ્રીમ કોર્ટમાં બઢતી આપવામાં આવી.

સુપ્રીમ કોર્ટમાં, ન્યાયમૂર્તિ ગાવઈ અનેક મહત્વપૂર્ણ બેન્ચોના ભાગ રહ્યા છે અને બંધારણીય, દીવાની અને વહીવટી કાયદામાં ન્યાયશાસ્ત્રમાંનોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું છે. બેન્ચમાં તેમની વરિષ્ઠતાને કારણે તેઓ CJI ખન્નાના સ્વાભાવિક ઉત્તરાધિકારી બન્યા અને સર્વોચ્ચ અદાલતનાઆગામી વરિષ્ઠ ન્યાયાધીશની ભલામણ કરવાની સમયસન્માનિત પરંપરાને અનુસરીને, તેમનું નામ નિવૃત્ત થઈ રહેલા મુખ્ય ન્યાયાધીશ દ્વારા 16 એપ્રિલના રોજ ઔપચારિક રીતે પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યું હતું.

ન્યાયમૂર્તિ ગાવઈના ટૂંકા કાર્યકાળથી સુપ્રીમ કોર્ટની કામગીરી પર છાપ છોડવાની તેમની ક્ષમતામાં, ખાસ કરીને ન્યાયિક વહીવટ અને ન્યાયસુધીની પહોંચને લગતા ક્ષેત્રોમાં, અવરોધ આવવાની અપેક્ષા નથી. કાનૂની નિરીક્ષકો ધ્યાનથી જોઈ રહ્યા હશે કે તેઓ તેમના કાર્યકાળ દરમિયાનન્યાયતંત્ર અને અન્ય બંધારણીય સંસ્થાઓ વચ્ચેની જટિલ અંતરક્રિયામાં કેવી રીતે માર્ગ મેળવે છે.