નેતન્યાહૂ ફરી PM બનશે કે ઇઝરાયેલમાં ફરી ચૂંટણી થશે? 53 બેઠકો બાદ સત્તાનું મોટું સસ્પેન્સ!

Israel Election Results: ઇઝરાયેલ ચૂંટણી પરિણામો બાદ પણ સરકાર રચવાનું સસ્પેન્સ યથાવત છે. વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂનું ગઠબંધન સૌથી મોટા જૂથ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે, પરંતુ સરકાર બનાવવા માટે જરૂરી 61 બેઠકોનો આંકડો તેની પાસે નથી. બીજી તરફ, વિપક્ષી નેતા ગાદી આઇઝેનકોટના નેતૃત્વ હેઠળનું જૂથ પણ બહુમતીથી દૂર છે. આવી સ્થિતિમાં ઇઝરાયેલમાં નવી સરકારની રચના માટે અન્ય રાજકીય પક્ષોનો ટેકો નિર્ણાયક બની શકે છે. પ્રારંભિક ચૂંટણી અંદાજ મુજબ, ઇઝરાયેલની 120 બેઠકોવાળી સંસદ એટલે કે નેસેટમાં નેતન્યાહૂના ગઠબંધનને 53 બેઠકો મળવાની શક્યતા છે. જ્યારે ગાદી આઇઝેનકોટના નેતૃત્વ હેઠળના વિપક્ષી જૂથને આશરે 48 બેઠકો મળી શકે છે. આરબ પક્ષોને 19 બેઠકો મળવાનો અંદાજ છે. સરકાર બનાવવા માટે ઓછામાં ઓછી 61 બેઠકોનો ટેકો જરૂરી હોવાથી કોઈ એક જૂથ પાસે હાલમાં સ્પષ્ટ બહુમતી નથી.

શું બહુમતી ન મળે તો પણ નેતન્યાહૂ વડા પ્રધાન રહેશે?
ચૂંટણીમાં બહુમતી ન મળવાનો અર્થ એવો નથી કે વડાપ્રધાનનું પદ તરત ખાલી થઈ જાય. ઇઝરાયેલમાં નવી સરકાર રચાય અને શપથ લે ત્યાં સુધી વર્તમાન વડાપ્રધાન તથા તેમનું મંત્રીમંડળ કાર્યભાર સંભાળે છે. આ વ્યવસ્થાને કાર્યકારી સરકાર કહેવામાં આવે છે. એટલે કે, નેતન્યાહૂનું ગઠબંધન બહુમતી મેળવવામાં નિષ્ફળ જાય તો પણ તેઓ નવી સરકાર રચાય ત્યાં સુધી વડાપ્રધાન તરીકે રહી શકે છે. જો ગઠબંધન બનાવવાની પ્રક્રિયા લાંબી ચાલે, તો સત્તા અંગેનો સસ્પેન્સ પણ યથાવત રહી શકે છે.

ઇઝરાયેલમાં સરકાર બનાવવાની પ્રક્રિયા કેવી રીતે ચાલે છે?
ઇઝરાયેલમાં ચૂંટણી બાદ રાષ્ટ્રપતિ રાજકીય પક્ષોના નેતાઓ સાથે ચર્ચા કરે છે. ત્યારબાદ જે સાંસદને બહુમતી મેળવવાની સૌથી વધુ શક્યતા હોય તેને સરકાર બનાવવાની તક આપવામાં આવે છે. પ્રથમ તબક્કામાં સરકાર રચવા માટે 28 દિવસનો સમય મળે છે. જરૂર પડે તો વધુ 14 દિવસનો સમય પણ આપવામાં આવી શકે છે. જો પ્રથમ ઉમેદવાર બહુમતી મેળવવામાં નિષ્ફળ જાય, તો રાષ્ટ્રપતિ બીજા નેતાને તક આપી શકે છે. ત્યારબાદ પણ સરકાર રચવામાં સફળતા ન મળે તો સંસદના સભ્યો બીજા ઉમેદવારને નોમિનેટ કરી શકે છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં અનેક અઠવાડિયાં લાગી શકે છે. આ દરમિયાન નેતન્યાહૂની વર્તમાન સરકાર સરકારી કામગીરી ચાલુ રાખે છે.

સરકાર ન બને તો શું ઇઝરાયેલમાં ફરી ચૂંટણી થશે?
જો નિર્ધારિત પ્રક્રિયા બાદ પણ કોઈ નેતા બહુમતીનો ટેકો મેળવવામાં સફળ ન થાય, તો સંસદનું વિસર્જન થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ઇઝરાયેલમાં નવી ચૂંટણી યોજાવાની શક્યતા ઊભી થાય છે. જોકે, નવી સરકાર રચાય ત્યાં સુધી નેતન્યાહૂ કાર્યકારી વડાપ્રધાન તરીકે જવાબદારી સંભાળી શકે છે. કાર્યકારી સરકારની ભૂમિકા મર્યાદિત માનવામાં આવે છે અને મોટા નીતિગત નિર્ણયો લેતી વખતે સાવધાની રાખવાની અપેક્ષા હોય છે. આ વ્યવસ્થાનો હેતુ દેશમાં સરકારી કામગીરી અટકી ન જાય તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.

ઇઝરાયેલની સત્તાની ચાવી હવે કોના હાથમાં?
પ્રારંભિક અંદાજ મુજબ નેતન્યાહૂનું ગઠબંધન 53 બેઠકો સાથે સૌથી મોટું જૂથ છે, પરંતુ બહુમતી માટે તેને વધુ આઠ બેઠકોના ટેકાની જરૂર છે. વિપક્ષી જૂથ પણ 48 બેઠકો સાથે બહુમતીથી દૂર છે. તેથી અન્ય પક્ષોનો ટેકો અને ગઠબંધન રચવાની રાજકીય કવાયત આગામી સરકારનું ભવિષ્ય નક્કી કરી શકે છે. હવે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે બેન્જામિન નેતન્યાહૂ જરૂરી બહુમતી મેળવી ફરી સરકાર બનાવશે કે ગઠબંધનની વાટાઘાટો નિષ્ફળ જતાં ઇઝરાયેલમાં ફરી ચૂંટણીનો માર્ગ ખુલશે? ચૂંટણીનાં પરિણામો બાદ પણ ઇઝરાયેલની રાજનીતિમાં સત્તાની અંતિમ તસવીર સ્પષ્ટ થઈ નથી.