દાઉદ ઇબ્રાહિમ પર યુએનના અહેવાલ સામે ભારતનો વાંધો: બેન સાઉલ પર પક્ષપાતનો આરોપ, પાકિસ્તાનને પણ આપ્યો જવાબ

India Slams UN Counter Terrorism Report: આતંકવાદ સામેની વૈશ્વિક લડાઈ અને માનવાધિકારના મુદ્દે સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ભારતે પોતાનો વિરોધ નોંધાવ્યો છે. યુએનના આતંકવાદ વિરોધી વિશેષ સંવાદદાતા બેન સાઉલના અહેવાલમાં દાઉદ ઇબ્રાહિમની ડી-કંપનીને ‘ભારત સ્થિત’ ગુનાહિત સંગઠન તરીકે વર્ણવવામાં આવતા ભારતે વાંધો ઉઠાવ્યો છે. ભારતીય રાજદ્વારી રઘુ પુરીએ અહેવાલમાં તથ્યાત્મક ભૂલો હોવાનો આરોપ લગાવીને યુએનના નિષ્ણાતોને નિષ્પક્ષતા અને જવાબદારીના ઊંચા ધોરણો જાળવવાની અપીલ કરી છે. ભારતના મતે, દાઉદ ઇબ્રાહિમ અને ડી-કંપની અંગેના અહેવાલમાં તેના પર ભારતમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલાઓના સંબંધમાં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી કાર્યવાહી અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રની પ્રતિબંધ યાદી સાથે જોડાયેલી વિગતોને યોગ્ય રીતે રજૂ કરવામાં આવી નથી. આ મુદ્દે યુએનમાં ભારતના નિવેદનથી આતંકવાદ, માનવાધિકાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય જવાબદારી અંગેની ચર્ચા ફરી સામે આવી છે. 

બેન સાઉલના અહેવાલ સામે ભારતે કેમ વાંધો ઉઠાવ્યો?
ભારતના રાજદ્વારી રઘુ પુરીએ યુએન મહાસભામાં જણાવ્યું કે વિશેષ સંવાદદાતા દ્વારા તથ્યાત્મક ભૂલો ધરાવતા અહેવાલો રજૂ થવા અંગે ભારત ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરે છે. તેમના મતે, આવા અહેવાલો સભ્ય દેશો સમક્ષ અધૂરી અથવા ભ્રામક છબી રજૂ કરી શકે છે. વિવાદનું મુખ્ય કારણ ડી-કંપની અંગે અહેવાલમાં કરવામાં આવેલું વર્ણન છે. ભારતનો વાંધો છે કે સંગઠનને માત્ર ‘ભારત સ્થિત’ ગુનાહિત ગેંગ તરીકે ઓળખાવવાથી તેના પર લાગેલા આતંકવાદ સંબંધિત આરોપો અને દાઉદ ઇબ્રાહિમ સામેની ભારતીય કાર્યવાહીનો પૂરતો સંદર્ભ મળતો નથી. ભારતે વિશેષ સંવાદદાતાઓને અહેવાલ તૈયાર કરતી વખતે સંબંધિત તથ્યો અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સત્તાવાર યાદીઓમાં ઉપલબ્ધ માહિતીનો સંપૂર્ણ સંદર્ભ ધ્યાનમાં રાખવા જણાવ્યું છે.

દાઉદ ઇબ્રાહિમ અને ડી-કંપની અંગે ભારતે શું કહ્યું?
ભારતના જણાવ્યા અનુસાર, દાઉદ ઇબ્રાહિમ 1993ના મુંબઈ શ્રેણીબદ્ધ બોમ્બ વિસ્ફોટ સહિતના આતંકવાદી હુમલાઓના સંદર્ભમાં વોન્ટેડ છે. ભારતીય પક્ષે ભાર મૂક્યો કે ડી-કંપની અને તેના નેતા અંગેની માહિતી રજૂ કરતી વખતે આ પૃષ્ઠભૂમિ અવગણવી ન જોઈએ. રઘુ પુરીએ જણાવ્યું કે દાઉદ ઇબ્રાહિમને 2003માં અલ-કાયદા સાથેના સંબંધોના આધારે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદની પ્રતિબંધ વ્યવસ્થા હેઠળ સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવ્યો હતો. ભારતે દલીલ કરી કે આ વિગતોનો સંપૂર્ણ સંદર્ભ આપ્યા વિના માત્ર સંગઠનના સ્થાનનો ઉલ્લેખ કરવાથી વાસ્તવિક પરિસ્થિતિનું અધૂરું ચિત્ર ઊભું થાય છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદની પ્રતિબંધ યાદીમાં દાઉદ ઇબ્રાહિમનું નામ સામેલ છે. ભારતના નિવેદનમાં તેને પાકિસ્તાનમાં રહેતો વોન્ટેડ ગુનેગાર ગણાવવામાં આવ્યો હતો.

‘આતંકવાદને માનવાધિકારના નામે યોગ્ય ઠેરવી શકાય નહીં’
ભારતે આતંકવાદ વિરોધી કાર્યવાહી અને માનવાધિકાર વચ્ચેના સંબંધ અંગે પણ પોતાનો અભિપ્રાય રજૂ કર્યો. રઘુ પુરીએ કહ્યું કે આતંકવાદને પ્રોત્સાહન આપનારાઓ પોતાના કૃત્યોને યોગ્ય ઠેરવવા માટે માનવાધિકાર અને આતંકવાદ વિરોધી માળખાનો ઉપયોગ કરે તે સ્વીકાર્ય નથી. ભારતના મતે, માનવાધિકારનું રક્ષણ અને આતંકવાદ સામેની કાર્યવાહી બંને મહત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ માનવાધિકારના નામે આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓને સમર્થન આપી શકાય નહીં. આ નિવેદન દ્વારા ભારતે આતંકવાદના તમામ સ્વરૂપો સામે આંતરરાષ્ટ્રીય સહકાર અને જવાબદારીની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો.

પાકિસ્તાનના નિવેદન સામે પણ ભારતનો જવાબ
યુએનમાં ભારતે પાકિસ્તાની પ્રતિનિધિમંડળ દ્વારા જમ્મુ-કાશ્મીર અને લદ્દાખ અંગે કરવામાં આવેલી ટિપ્પણીઓનો પણ વિરોધ કર્યો. રઘુ પુરીએ પાકિસ્તાનના નિવેદનોને રાજકીય હેતુથી કરવામાં આવેલો પ્રચાર ગણાવ્યો અને પુનરોચ્ચાર કર્યો કે જમ્મુ-કાશ્મીર તથા લદ્દાખ ભારતનો અભિન્ન ભાગ છે. આ રીતે, ભારતના નિવેદનમાં એક તરફ દાઉદ ઇબ્રાહિમ અને ડી-કંપની અંગેના યુએન અહેવાલ સામે વાંધો રજૂ થયો, તો બીજી તરફ પાકિસ્તાન સાથેના પ્રાદેશિક વિવાદ પર પણ ભારતે પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું.

યુએનના અહેવાલ અને આતંકવાદ વિરોધી નીતિ પર ચર્ચા
આ વિવાદે આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓના અહેવાલોમાં તથ્યોની ચોકસાઈ, નિષ્ણાતોની જવાબદારી અને આતંકવાદ વિરોધી નીતિમાં માનવાધિકારની ભૂમિકા જેવા મુદ્દાઓને ફરી ચર્ચામાં લાવ્યા છે. ભારતે યુએનના વિશેષ સંવાદદાતાઓને નિષ્પક્ષતા જાળવવા અને અહેવાલોમાં સંબંધિત તથ્યોનો સંપૂર્ણ સંદર્ભ આપવા જણાવ્યું છે. હવે આ મુદ્દે આગળની ચર્ચા અને સંબંધિત અહેવાલ અંગેની સ્પષ્ટતાઓ પર નજર રહેશે.