યુક્રેનમાં Starlink કેમ ખોરવાયું? અમેરિકી સાંસદોએ માગી કોંગ્રેસની તપાસ

Ukraine Starlink Controversy: રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ વચ્ચે સેટેલાઇટ સંચાર વ્યવસ્થામાં આવેલા વિક્ષેપને લઈને અમેરિકામાં રાજકીય અને સુરક્ષાકીય વિવાદ ઊભો થયો છે. યુક્રેનિયન સૈન્ય દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી એલોન મસ્કની કંપની SpaceXની Starlink સેવા પર અસર પડ્યા બાદ વરિષ્ઠ રિપબ્લિકન સાંસદોએ કોંગ્રેસની તપાસની માગ કરી છે. સાંસદોનું કહેવું છે કે યુદ્ધના મેદાનમાં સંચાર વ્યવસ્થા ખોરવાય તો યુક્રેનના સૈનિકોની સુરક્ષા અને રશિયન હુમલાઓ સામેની રક્ષણાત્મક કામગીરી જોખમમાં મુકાઈ શકે છે.  આ વિવાદમાં સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે Starlinkની સેવાઓમાં વિક્ષેપ ટેકનિકલ ખામીને કારણે થયો હતો કે કોઈ નિર્ણયના પરિણામે? હાલ આ મુદ્દે સ્પષ્ટ જવાબ સામે આવ્યો નથી અને અમેરિકાના અધિકારીઓના નિવેદનો વચ્ચે પણ ચર્ચા ચાલી રહી છે.

માઇક ટર્નરે શું કહ્યું? કોંગ્રેસની તપાસ જરૂરી
ઓહિયોના રિપબ્લિકન કોંગ્રેસમેન માઇક ટર્નરે Starlink વિક્ષેપની તપાસ કરવાની માગ કરી છે. તેમણે કહ્યું કે આ મામલે કોંગ્રેસની તપાસ થવી જોઈએ અને વિક્ષેપ માટે કોણ જવાબદાર છે તે શોધવું જરૂરી છે. ટર્નરે ચેતવણી આપી હતી કે યુક્રેનમાં સૈન્ય સંચાર માટે ઉપયોગમાં લેવાતી સેવાઓમાં વિક્ષેપથી લોકોના જીવ જોખમમાં મુકાઈ શકે છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, યુક્રેનના કેટલાક વિસ્તારોમાં સેવા પુનઃસ્થાપિત થઈ હોવાના અહેવાલો છે, જ્યારે અન્ય વિસ્તારોમાં સમસ્યા ચાલુ હોવાની માહિતી મળી રહી છે. તેમણે યુક્રેનની રક્ષણાત્મક કામગીરી માટે આ સેવાઓ સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત રાખવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. 

કેવિન ક્રેમરે પણ તપાસને આપ્યો ટેકો
નોર્થ ડાકોટાના રિપબ્લિકન સેનેટર કેવિન ક્રેમરે પણ આ મામલે તપાસની માગને સમર્થન આપ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે તપાસકર્તાઓએ નક્કી કરવું જોઈએ કે વિક્ષેપ કોઈ ઇરાદાપૂર્વકના નિર્ણયને કારણે થયો હતો કે ટેકનિકલ ખામી હતી. ક્રેમરના જણાવ્યા મુજબ, જવાબદારી નક્કી કરવી જરૂરી છે, પરંતુ તે સાથે યુક્રેનની સંરક્ષણ ક્ષમતા જાળવવી પણ એટલી જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. આ મુદ્દો હવે માત્ર ટેકનિકલ સમસ્યા પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નથી; તે અમેરિકા અને યુક્રેન વચ્ચેના સુરક્ષા સહયોગ તથા યુદ્ધ દરમિયાન મહત્વપૂર્ણ ટેકનોલોજી પરની નિર્ભરતા અંગેના સવાલો પણ ઊભા કરે છે. 

માર્કો રુબિયોએ શું સ્પષ્ટતા કરી?
અમેરિકાના વિદેશમંત્રી માર્કો રુબિયોએ કહ્યું હતું કે વ્હાઇટ હાઉસમાંથી Starlinkની ઝડપ ઘટાડવાનો કોઈ આદેશ આપવામાં આવ્યો નહોતો. તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો કે તેમની જાણકારી મુજબ સેવા પુનઃસ્થાપિત થઈ ગઈ હતી. જોકે, ટર્નરે આ સ્પષ્ટતાને પૂરતી ગણાવી નહોતી. તેમનું કહેવું છે કે જ્યારે સૈન્ય સંચાર પર અસર પડી હોય અને જીવન જોખમમાં મુકાતું હોય, ત્યારે માત્ર નિવેદનથી કામ નહીં ચાલે—વિક્ષેપનું કારણ અને જવાબદારી સ્પષ્ટ થવી જોઈએ. ક્રેમરે પણ કહ્યું કે આ નિર્ણય હતો કે ટેકનિકલ ખામી, તે તપાસ દ્વારા નક્કી થવું જોઈએ.

Starlink અને Starshield શું છે? બંને વચ્ચેનો તફાવત જાણો
આ વિવાદમાં Starlink અને Starshield બંનેનાં નામ સામે આવ્યાં છે, પરંતુ બંને એકસરખી સેવા નથી. Starlink, SpaceXની સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સેવા છે. રશિયાના ફેબ્રુઆરી 2022ના સંપૂર્ણ પાયે આક્રમણ બાદ યુક્રેનમાં પરંપરાગત સંચાર માળખાને નુકસાન પહોંચ્યું હોય તેવા વિસ્તારોમાં ઇન્ટરનેટ અને સંચાર જાળવવામાં તેનો ઉપયોગ થયો છે. Starshield, SpaceXનો અલગ કાર્યક્રમ છે, જે સરકારી અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને બનાવવામાં આવ્યો છે. તેનો ઉપયોગ સામાન્ય વ્યાવસાયિક ઇન્ટરનેટ સેવા કરતાં અલગ પ્રકારની કામગીરી માટે થાય છે.  આ તફાવત મહત્ત્વનો છે, કારણ કે યુક્રેનના સૈન્ય સંચાર અને ડ્રોન સંબંધિત કામગીરી અંગેની ચર્ચામાં બંને સેવાઓનો ઉલ્લેખ થાય છે, પરંતુ તેમની ભૂમિકા અને ઉપયોગ અલગ છે.

યુક્રેન યુદ્ધ પર શું અસર પડી શકે?
યુક્રેનિયન દળો સેટેલાઇટ સંચારનો ઉપયોગ સંકલન, સંદેશાવ્યવહાર અને ડ્રોન સંબંધિત કામગીરીમાં કરે છે. આવી સેવાઓમાં વિક્ષેપથી કેટલીક સૈન્ય કામગીરી પર અસર પડી શકે છે. જોકે, હાલના વિક્ષેપની સંપૂર્ણ અસર અને તેનું ચોક્કસ કારણ તપાસનો વિષય છે. અમેરિકામાં આ મુદ્દે કોંગ્રેસની તપાસની માગ એ બાબત દર્શાવે છે કે યુદ્ધમાં ઉપયોગમાં લેવાતી ટેકનોલોજી પર નિયંત્રણ અને તેની સતત ઉપલબ્ધતા હવે વ્યૂહાત્મક મુદ્દા બની ગયા છે. તપાસમાં જો કોઈ નિર્ણય કે ખામી જવાબદાર હોવાનું સામે આવે, તો તેના આધારે જવાબદારી નક્કી થઈ શકે છે. હવે નજર એ વાત પર છે કે અમેરિકી તપાસકર્તાઓ Starlink વિક્ષેપ પાછળનું સાચું કારણ શોધી શકે છે કે નહીં અને યુક્રેનને મળતી સેટેલાઇટ સંચાર સેવાઓ સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત રહે તે માટે કયા પગલાં લેવાય છે.