26 નવેમ્બરે કેમ મનાવાય છે બંધારણ દિવસ, શું છે ખાસ?

ભારતમાં દર વર્ષે ૨૬ નવેમ્બર નો દિવસ ભારતીય બંધારણને અપનાવવાની યાદમાં ઉજવવામાં આવે છે. જોકે આ દિવસને અગાઉ રાષ્ટ્રીય કાયદા દિવસ તરીકે ઓળખવામાં આવતો હતો, પરંતુ હવે તે બંધારણ દિવસ (Constitution Day) તરીકે ઉજવાય છે. આ દિવસે દેશભરની શાળાઓ અને સરકારી સંસ્થાઓમાં વિવિધ કાર્યક્રમોનું આયોજન થાય છે.

બંધારણનો સ્વીકાર અને અમલ

ભારતનું બંધારણ ૨૬ નવેમ્બર, ૧૯૪૯ ના રોજ ભારતની બંધારણ સભા દ્વારા ઔપચારિક રીતે સ્વીકારવામાં આવ્યું હતું. જોકે, તે ૨૬ જાન્યુઆરી, ૧૯૫૦ ના રોજ અમલમાં આવ્યું, જેને આપણે પ્રજાસત્તાક દિવસ તરીકે ઉજવીએ છીએ. ભારતીય બંધારણની રચનામાં કુલ ૨ વર્ષ, ૧૧ મહિના અને ૧૮ દિવસનો સમય લાગ્યો હતો.

રાષ્ટ્રીય કાયદા દિવસથી બંધારણ દિવસ

શરૂઆતમાં, ૨૬ નવેમ્બરને રાષ્ટ્રીય કાયદા દિવસ તરીકે ઉજવવાનો વિચાર પૂર્વ સાંસદ એલ.એમ. સિંઘવી દ્વારા સુપ્રીમ કોર્ટ બાર એસોસિએશન સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટ બાર એસોસિએશને ૧૯૭૯માં તેમના આ પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી હતી. પરિણામે, ૨૦૧૫ સુધી આ દિવસ રાષ્ટ્રીય કાયદા દિવસ તરીકે ઓળખાતો હતો.

જોકે, ઓક્ટોબર ૨૦૧૫માં, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ જાહેરાત કરી કે બંધારણના ઘડવૈયા ડૉ. બી.આર. આંબેડકરની ૧૨૫મી જન્મજયંતિની ઉજવણીના ભાગરૂપે હવેથી ૨૬ નવેમ્બરને બંધારણ દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવશે. કેન્દ્ર સરકારે ૧૯ નવેમ્બર, ૨૦૧૫ ના રોજ આ અંગેનું ગેઝેટ જાહેરનામું બહાર પાડ્યું હતું.

આમ, ૨૬ નવેમ્બર ભારતીય લોકશાહીના પાયા સમાન બંધારણને સમર્પિત છે, જે દેશમાં કાયદાનું શાસન સ્થાપિત કરવામાં તેના મહત્વને દર્શાવે છે.