વક્ફ મિલકતોની ડિજિટલ નોંધણીની આજે અંતિમ તારીખ

વક્ફ અધિનિયમ ૨૦૨૫ હેઠળ દેશભરની આશરે ૮.૮ લાખ વક્ફ સંપત્તિઓના ડિજિટલ રેકોર્ડ તૈયાર કરવા માટે શરૂ કરાયેલા 'UMMEED' પોર્ટલ પર નોંધણીની આજની ડેડલાઇનને લઈને મોટો અડચણો ઊભો થયો છે. કેન્દ્રીય લઘુમતી મામલતો મંત્રાલયના તાજા અંકડા અનુસાર, હાલમાં માત્ર ૩ લાખથી વધુ સંપત્તિઓની નોંધણી શરૂ થઈ છે, જે કુલની તુલનામાં ૩૫%થી ઓછી છે. ઉત્તર પ્રદેશ, પશ્ચિમ બંગાળ, કર્ણાટક અને તમિલનાડુ જેવા મોટા રાજ્યોમાં તો આ પ્રમાણ ૧૦%થી ૩૫% વચ્ચે મર્યાદિત છે, જ્યારે પંજાબે ૮૦%નું શાનદાર પ્રદર્શન કર્યું છે.

જોકે, કેન્દ્ર સરકારે આજે જાહેરાત કરી છે કે આગામી ત્રણ મહિના માટે વિલંબિત નોંધણી પર કોઈ જ પેનલ્ટી નહીં લગાવાય, જેથી મુતાવલ્લીઓ (સંચાલકો)ને વધુ સમય મળે. મંત્રી કિરેન રિજિજુએ કહ્યું, "આજે છેલ્લો દિવસ છે, પરંતુ લાખો સંપત્તિઓ હજુ બાકી છે. અમે કાયદાને બદલી શકતા નથી, પરંતુ ત્રણ મહિના સુધી કોઈ કડક કાર્યવાહી નહીં કરીએ. જરૂરી હોય તો વક્ફ ટ્રિબ્યુનલ પાસે વધુ એક્સટેન્શન મેળવો." આ જાહેરાત સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય પછી આવી છે, જેણે ૧ ડિસેમ્બરે ડેડલાઇન વધારવાની અરજીઓને નકારી કાઢી હતી અને કહ્યું હતું કે વ્યક્તિગત કેસોમાં રાહત માટે વક્ફ ટ્રિબ્યુનલનો સંપર્ક કરો.

પોર્ટલ લોન્ચથી ડેડલાઇન સુધીની મુશ્કેલીઓ

'UMMEED' (યુનિફાઇડ મેનેજમેન્ટ એન્ડ મોનિટરિંગ ઓફ એન્ડાઉમેન્ટ ઇલેક્ટ્રોનિક ડેટાબેઝ) પોર્ટલ ૬ જૂન ૨૦૨૫ના રોજ લોન્ચ થયું હતું, જે વક્ફ અધિનિયમ ૧૯૯૫માં સુધારા દ્વારા લાદવામાં આવ્યા હતા. આ પોર્ટલનો હેતુ વક્ફ મિલકતોને જીઓ-ટેગિંગ કરીને ડિજિટલ રીતે નોંધણી કરવાનો હતો, જેથી પારદર્શિતા અને જવાબદારી વધે. પરંતુ તકનીકી ખામીઓ, જૂના દસ્તાવેજોની અભાવ અને ભાષાકીય અડચણોને કારણે પ્રક્રિયા ધીમી પડી ગઈ. કર્ણાટકમાં તો પોર્ટલ વારંવાર ક્રેશ થાય છે, જ્યારે પશ્ચિમ બંગાળમાં અંગ્રેજી-માત્ર પોર્ટલને કારણે ગ્રામીણ મુતાવલ્લીઓને મુશ્કેલી પડી રહી છે.

રાજ્યવાર સ્થિતિ: ક્યાં આગળ, ક્યાં પાછળ?

દેશમાં વક્ફ મિલકતોની સૌથી વધુ સંખ્યા ધરાવતા રાજ્યોમાં પ્રગતિનું વિશ્લેષણ આ પ્રમાણે છે (તાજા અંકડા ૪ ડિસેમ્બર સુધીના):

ઉત્તર પ્રદેશ ૧.૪ લાખ ૩૫% (સુન્ની: ૩૬%, શિયા: ૧૯%) જૂના દસ્તાવેજો અભાવ, અલગ-અલગ બોર્ડ પશ્ચિમ બંગાળ ૮૦,૪૮૦ ૧૨% ટેક્નિકલ જ્ઞાનનો અભાવ, ભાષા અને જમીન માપનીય અસમાનતા; TMCએ મહિનાઓ સુધી અમલીકરણ ટાળ્યું કર્ણાટક ૬૫,૨૪૨ ૧૦% (પરંતુ તાજા અંકડા: ૮૩% પૂર્ણ) સર્વર ક્રેશ, ૧૦-૧૫ મિનિટનો અપલોડ સમય; હવે 'મિરેકલ' પૂર્ણતા તમિલનાડુ ૬૬,૦૯૨ ૧૦% અસ્પષ્ટ દસ્તાવેજો, જમીન સર્વેનો અભાવ પંજાબ ૭૫,૫૧૧ ૮૦% એસ્ટેટ-આધારિત નોંધણી, બોર્ડનું સીધું સંચાલન

 

ઉત્તર પ્રદેશમાં સુન્ની વક્ફ બોર્ડના અધ્યક્ષ ઝફર ફારુકીએ સ્વીકાર્યું કે, "સમયમર્યાદા પહેલાં પૂર્ણ નોંધણી અશક્ય છે, કારણ કે ઘણી મિલકતો સદીઓ જૂની છે અને મૂળ કાગળો નથી મળતા." તમિલનાડુ વક્ફ બોર્ડના ચેરમેન નવસ કાનીએ જણાવ્યું, "મુતાવલ્લીઓમાં ટેક્નિકલ સપોર્ટની કમી અને અપૂર્ણ દસ્તાવેજો મુખ્ય અડચણ છે."

કેન્દ્ર અને વિપક્ષની પ્રતિક્રિયા: રાજકીય રંગ

મંત્રી રિજિજુએ કહ્યું, "હું કાયદામાં સુધારા વિના તારીખ બદલી શકતો નથી. ફક્ત વક્ફ ટ્રિબ્યુનલ જ ખાસ કેસોમાં એક્સટેન્શન આપી શકે." વિપક્ષીઓએ આને ધાર્મિક અધિકારો પર હુમલો ગણાવ્યો છે. સપાના સાંસદ મોહિબુલ્લા નદવીએ કહ્યું, "ઉત્તર પ્રદેશમાં ૭૦% મિલકતો અનધાર્મિક રીતે નોંધાઈ નથી... સર્વર ડાઉન છે, એવું લાગે છે કે અધિકારો નાબૂદ થઈ રહ્યા છે." કોંગ્રેસના સાંસદ ઇમરાન મસૂદે કહ્યું, "ટેક્નિકલ સમસ્યાઓથી મુસ્લિમ સમુદાય ચિંતિત છે."

પશ્ચિમ બંગાળમાં મુખ્યમંત્રી મમતા બાનર્જીએ કહ્યું, "બીજેપીએ વક્ફ કાયદો બનાવ્યો, TMC કોઈને મિલકતોને સ્પર્શવાની મંજૂરી નહીં આપે," જ્યારે તેમની સરકારે છેલ્લા સમયે પોર્ટલ પર અપલોડના આદેશ આપ્યા હતા.

સુપ્રીમ કોર્ટનું વલણ: ટ્રિબ્યુનલ જ છે ઉપાય

સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશ દીપાંકર દત્તા અને ઓગસ્ટીન જ્યોર્જ માસિહની બેન્ચે ૧ ડિસેમ્બરે કહ્યું, "અમે કાયદો લખી શકતા નથી. વક્ફ ટ્રિબ્યુનલ પાસે એક્સટેન્શનની સત્તા છે, તેથી ત્યાં જ અરજી કરો. ટેક્નિકલ ખામીઓને ત્યાં ધ્યાનમાં લેવામાં આવશે." કોર્ટે નોંધ્યું કે ૧૦૨ વર્ષથી વક્ફ નોંધણી ન થયેલી મિલકતોને વધુ સમય આપવો અન્યાયી નથી, પરંતુ કાયદા મુજબ પગલાં લેવા પડશે.

આગળ શું? ટ્રિબ્યુનલની વ્યસ્તતા અને ભવિષ્યની ચિંતાઓ

આજે ડેડલાઇન પૂરી થવા છતાં, ત્રણ મહિનાની માફીદારીથી મુતાવલ્લીઓને રાહત મળશે, પરંતુ બોર્ડ વિરોધીઓ ચિંતિત છે કે હજારો અરજીઓને ટ્રિબ્યુનલ કેવી રીતે હેન્ડલ કરશે? કર્ણાટક જેવા રાજ્યોમાં તો પોર્ટલની સુધારણા અને તાલીમથી 'મિરેકલ' જેવી પૂર્ણતા આવી, પરંતુ અન્ય રાજ્યોમાં વધુ સહાયક પગલાંની જરૂર છે.

આ અધિનિયમનો ઉદ્દેશ વક્ફ મિલકતોના ભ્રષ્ટાચાર અને અનિયમિતતા રોકવાનો છે, પરંતુ વિરોધીઓ તેને લઘુમતી અધિકારો પર હુમલો માને છે. મંત્રાલયે આજે વક્ફ બોર્ડ્સ સાથે ઓનલાઇન મીટિંગ કરીને છેલ્લા પગલાંની ચર્ચા કરી. જો તમારી વક્ફ મિલકતની નોંધણી બાકી હોય, તો તાત્કાલિક પોર્ટલ પર તપાસો અને જરૂરી હોય તો ટ્રિબ્યુનલનો સંપર્ક કરો.