Holi 2025: કેવી રીતે હોળી શબ્દ અસ્તિત્વમાં આવ્યો??

હિન્દુ ધર્મમાં હોળીનું ખાસ મહત્વ છે. હોળી બે દિવસ ઉજવાતો તહેવાર છે. ફાલ્ગુન મહિનાની પૂર્ણિમાના દિવસે હોળીકા દહન કરવામાં આવે છે અને બીજા દિવસે ધુળેટીનો તહેવાર ઉજવવામાં આવે છે જેમાં રંગોથી હોળી રમવામાં આવે છે. બંને દિવસોનું પોતાનું ખાસ મહત્વ અને માન્યતાઓ છે. એવું માનવામાં આવે છે કે હોલિકા દહન એ ખરાબ પર સારાના વિજયનું પ્રતીક છે.

હોળીની પરંપરાગત કથા
હોળીની માન્યતા પાછળ સૌથી પ્રચલિત કથા છે ભક્ત પ્રહલાદ અને હિરણ્યકશિપુની. કહેવામાં આવે છે કે એક સમયે શક્તિશાળી રાક્ષસ રાજા હિરણ્યકશિપુ હતા કે જેઓ પોતાને ઇશ્વર માનતા હતા અને ઇચ્છતા હતા કે લોકો તેમની પૂજા કરે. પરંતુ તેમના જ દીકરા પ્રહલાદે તેમને ભગવાન માનવાની ના પાડી દીધી હતી અને તેઓ ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરવા લાગ્યા હતા. ઘણી વખત સમજાવ્યા બાદ પણ જ્યારે પ્રહલાદ ન સમજ્યા તો હિરણ્યકશિપુએપ્રહલાદને મારી નાખવાની એક યુક્તિ વિચારી.તેમણે પોતાનાં બહેન હોલિકાને કહ્યું કે તેઓ પ્રહલાદને ખોળામાં બેસાડીને આગમાં પ્રવેશ કરી લે છે, કેમ કે હોલિકાને વરદાન પ્રાપ્ત હતું કે આગ તેનું કઇ જ નહીં બગાડી શકે. કહેવામાં આવે છે કે પ્રહલાદને તેની અસીમ ભક્તિનું ફળ મળ્યું અને હોલિકાએ પોતાની કુટિલતાની કિંમત ચૂકવવી પડી. એટલે આગમાં હોલિકા સળગી ગયાં, અને પ્રહલાદ બચી ગયા.

હોલી શબ્દ 'હોળી' કેવી રીતે અસ્તિત્વમાં આવ્યો?
કોઈને કોઈ તહેવાર કે તેના નામ પાછળ ઈતિહાસ કે કથા છુપાયેલી હોય છે. આવું જ કંઈક 'હોળી' શબ્દ માટે છે. કહેવાય છે કે ફાગણ સુદ પૂનમે પ્રાચીન આર્યજનો નવા ઘઉં અને જુવારના ડૂંડાને હવનના અગ્નિમાં હોમીને અગ્નિહોત્રનો પ્રારંભ કરતા હતા. અનાજના ડૂંડાને સંસ્કૃતમાં 'હોલક' કહેવામાં આવે છે. એના પરથી 'હોલિકા' અને 'હોલી' શબ્દો આવ્યા. ગુજરાતીમાં 'હોલી' પરથી સમયાંતરે 'હોળી' શબ્દ અસ્તિત્વમાં આવ્યો છે. 

હોળીની પૂજા-ઉજવણીની પરંપરા 
હોળીના દિવસે સાંજે હોળી પ્રગટાવી લોકો હોળીની પૂજા કરે છે, તેમાં શ્રીફ્ળ-નાળિયેર હોમે છે. અને નાના બાળકોથી માંડી વડીલો પ્રગાટાવાયેલી હોળીની પ્રદક્ષિણા કરે છે. નવ દંપતિ પ્રદક્ષિણા કરી આશીર્વાદ મેળવે છે. તો મહિલાઓ પોતાના બાળકો અને પરિવારના સારા સ્વાસ્થ્યની કામના કરે છે. દિવસ દરમિયાન લોકો રાંધેલું અનાજ નથી આરોગતા, પરંતુ હારડા, ધાણી, ચણા, ખજુર ખાય છે. જ્યારે સાંજે હોળીના દર્શન કર્યા બાદ ઘરે જઈને સહપરિવાર બધા ભોજન કરે છે.