સુપ્રીમ કોર્ટે ખનીજ પર રોયલ્ટી લાદવાના રાજ્યોના અધિકારને સમર્થન આપ્યું, કેન્દ્રને ફટકો

એક સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદામાં, સુપ્રીમ કોર્ટે રાજ્ય સરકારોની તરફેણમાં ચુકાદો આપ્યો છે, ખનિજ જમીનો પર રોયલ્ટી વસૂલવાના તેમના અધિકારની પુષ્ટિ કરી છે. આ નિર્ણય ઓડિશા, ઝારખંડ, બંગાળ, છત્તીસગઢ, મધ્યપ્રદેશ અને રાજસ્થાન જેવા ખનિજ સમૃદ્ધ રાજ્યો માટે મહત્વની જીત છે.

સુપ્રીમ કોર્ટ કહે છે કે રોયલ્ટી ટેક્સ નથી

મુખ્ય ન્યાયાધીશ ડીવાય ચંદ્રચુડની આગેવાની હેઠળની નવ ન્યાયાધીશોની બેન્ચે 8:1 ની બહુમતીથી ચુકાદો આપ્યો હતો, જેમાં કહ્યું હતું કે રોયલ્ટી ટેક્સ નથી. જસ્ટિસ બી.વી. નાગરથ્ના એકમાત્ર અસંમત હતા. કોર્ટે કહ્યું કે બંધારણ, સૂચિ 2 ની એન્ટ્રી 50 મુજબ, કેન્દ્ર અથવા સંસદને ખનિજો પર કર લાદવાની સત્તા આપતું નથી.

ઐતિહાસિક ચુકાદો 1989ના ચુકાદાને પલટી નાખે છે

સર્વોચ્ચ અદાલતના નિર્ણયે તેના 1989ના ચુકાદાને ઉથલાવી દીધો જેમાં રોયલ્ટીને કર તરીકે ગણવામાં આવી હતી. આજનો નિર્ણય એ પ્રસ્થાપિત કરે છે કે રાજ્યોને તેમની જમીનોમાંથી કાઢવામાં આવેલા ખનિજો પર ટેક્સ લગાવવાનો અધિકાર છે અને તે કાઢવામાં આવેલા કોઈપણ ખનિજ પર સેસ લાદી શકે છે. 

નિર્ણયની અસરો

આ નિર્ણય કેન્દ્ર સરકાર અને ખાણકામ કંપનીઓ માટે ફટકો છે, કારણ કે હવે ખાણકામ કરનારાઓએ વધુ ટેક્સ ચૂકવવો પડશે. આ નિર્ણય ખનિજોના કરવેરા પર કેન્દ્ર સરકારના નિયંત્રણને પણ મર્યાદિત કરે છે, જે રાજ્ય સરકારોને તેમના વિવેકબુદ્ધિનો ઉપયોગ કરવા માટે વધુ વિવેક આપે છે.