સ્ટાલિન: બંધારણીય સુધારો થાય ત્યાં સુધી લડત ચાલુ

સુપ્રીમ કોર્ટે ગુરુવારે તમિલનાડુ vs ગવર્નર કેસમાં રાષ્ટ્રપતિના રેફરન્સ પર ઐતિહાસિક યુ-ટર્ન લીધું છે. 5 ન્યાયાધીશોની બંધારણીય બેન્ચે પોતાનો જ 8 એપ્રિલ 2025નો ચુકાદો બદલીને કહ્યું: “રાષ્ટ્રપતિ કે રાજ્યપાલને વિધાનસભામાંથી પસાર થયેલા બિલો પર હસ્તાક્ષર કરવા માટે કોઈ નિશ્ચિત સમય મર્યાદા બાંધી શકાય નહીં.”

જોકે કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે રાજ્યપાલ કે રાષ્ટ્રપતિ બિલોને અનિશ્ચિત કાળ સુધી લટકાવીને રાખી શકે નહીં. જો અનુચિત વિલંબ કે કારણ વગર રોકવામાં આવે તો કોર્ટ મર્યાદિત ન્યાયિક સમીક્ષા કરી શકે છે.

સ્ટાલિનની તીખી પ્રતિક્રિયા: “બંધારણમાં સુધારો નહીં થાય ત્યાં સુધી પીછેહઠ નહીં”

તમિલનાડુના મુખ્યમંત્રી એમ.કે. સ્ટાલિને તુરંત જ પ્રતિક્રિયા આપતાં કહ્યું: “સુપ્રીમ કોર્ટનો 20 નવેમ્બરનો નવો ચુકાદો અમારી તરફેણમાં આવેલા 8 એપ્રિલ 2025ના ઐતિહાસિક ચુકાદા પર કોઈ અસર નહીં કરે. રાજ્યના અધિકારો અને સાચા સંઘીય માળખા માટે અમારો સંઘર્ષ ચાલુ રહેશે. જ્યાં સુધી બંધારણમાં સુધારો કરીને રાજ્યપાલો દ્વારા બિલ મંજૂરીની સમય મર્યાદા નક્કી નહીં કરવામાં આવે, ત્યાં સુધી હું પીછેહઠ નહીં કરું.”

સ્ટાલિને વધુમાં કહ્યું: “કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જનતા દ્વારા ચૂંટાયેલી સરકારને જ નિર્ણય લેવાનો અધિકાર છે. રાજ્યમાં બે અલગ કારોબારી કેન્દ્રો હોઈ શકે નહીં. રાજ્યપાલ પાસે બિલ રોકવાનો કે પોકેટ વીટો કરવાનો કોઈ વિકલ્પ નથી. તેઓ કારણ વગર બિલ અટકાવી શકે નહીં. ચોથો વિકલ્પ પણ નથી કે બિલ લટકાવીને રાખે.”

20 નવેમ્બરે કોર્ટે શું કહ્યું?

• રાષ્ટ્રપતિ/રાજ્યપાલને બિલ પર હસ્તાક્ષર માટે નિશ્ચિત સમય મર્યાદા બાંધી શકાય નહીં (8 એપ્રિલના ચુકાદામાં 3 મહિનાની મર્યાદા નક્કી કરી હતી).
• પરંતુ બિલોને અનિશ્ચિત કાળ સુધી પેન્ડિંગ રાખી શકાય નહીં.
• સંવાદ કરવો જરૂરી, અનુચિત વિલંબ પર કોર્ટ મર્યાદિત દખલ કરી શકે.

એપ્રિલમાં શું થયું હતું?

તમિલનાડુ સરકાર અને ગવર્નર આર.એન. રવિ વચ્ચે 10 બિલોને લઈ વિવાદ થયો હતો. 8 એપ્રિલ 2025ના ચુકાદામાં જસ્ટિસ જે.બી. પારડીવાલા અને આર. મહાદેવનની બેન્ચે કહ્યું હતું:

• ગવર્નરની સ્વીકૃતિ વગર પણ બિલોને ‘ડીમ્ડ એસેન્ટ’ (આપમેળે મંજૂર) ગણવા.
• રાષ્ટ્રપતિ/રાજ્યપાલ માટે 3 મહિનાની સમય મર્યાદા નક્કી કરી.

હવે રાષ્ટ્રપતિના રેફરન્સ પર 5 જજોની બેન્ચે આ જ બિંદુઓ પલટી દીધા છે.

અન્ય રાજ્યોમાં પણ સમસ્યા

કેરળ, પંજાબ, તમિલનાડુ, પશ્ચિમ બંગાલ સહિતના બિન-ભાજપ શાસિત રાજ્યોમાં ગવર્નરો દ્વારા બિલો લટકાવવાના આરોપો વારંવાર લાગે છે. સ્ટાલિનનું નિવેદન આ જ સંઘર્ષને વધુ તીવ્ર બનાવી રહ્યું છે.

આ મામલે હવે બંધારણ સુધારાની માંગ જોર પકડી રહી છે. વધુ અપડેટ્સ આવતાં રહેશે...