ભારતીય સૈનિકો માટે સોશિયલ મીડિયાના નિયમો બદલાયા

ભારતીય સેનાએ સોશિયલ મીડિયા નીતિમાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે. સૈનિકો હવે ફક્ત જોવા અને દેખરેખ માટે ઇન્સ્ટાગ્રામનો ઉપયોગ કરી શકશે. પોસ્ટ કરવા, લાઈક કરવા અથવા ટિપ્પણી કરવા પર સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધ મૂકાયો છે. સુરક્ષા કારણોસર સૈનિકોને મર્યાદિત અને નિયંત્રિત ઉપયોગની મંજૂરી આપવામાં આવી છે.

ભારતીય સેનાએ તેની સોશિયલ મીડિયા નીતિમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર કર્યો છે. સૈનિકો અને અધિકારીઓ ફક્ત જોવા અને દેખરેખ માટે ઇન્સ્ટાગ્રામનો ઉપયોગ કરી શકશે. જો કે, કોઈપણ પ્રકારની પોસ્ટ કરવા, લાઈક કરવા અથવા ટિપ્પણી કરવા પર સખત પ્રતિબંધ છે. સેના દ્વારા આ નિર્ણય નકલી અને ભ્રામક સામગ્રી પર નજર રાખવા અને સંવેદનશીલ માહિતીને સુરક્ષિત રાખવા માટે લેવામાં આવ્યો છે.

સેનાના તમામ બંધારણો અને વિભાગોને નવા નિર્દેશો જારી કરવામાં આવ્યા છે. હેતુ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે જો કોઈ સૈનિક નકલી, ભડકાઉ અથવા શંકાસ્પદ પોસ્ટ જુએ છે તો માહિતી તાત્કાલિક ઉચ્ચ અધિકારીઓને જાણ કરી શકાય.

સુરક્ષા કારણોસર અગાઉ કડક પ્રતિબંધો લાદવામાં આવ્યા હતા

ભારતીય સેનાએ સમયાંતરે ફેસબુક, એક્સ અને ઇન્સ્ટાગ્રામ જેવા પ્લેટફોર્મ માટે માર્ગદર્શિકા જારી કરી છે. આ કડક નિયમો નકલી મિત્રતા, હની ટ્રેપ અને નકલી એકાઉન્ટ્સના કિસ્સાઓ બન્યા બાદ લાદવામાં આવ્યા છે. જેમાં કેટલાક સૈનિકો વિદેશી એજન્સીઓના ષડયંત્રમાં ફસાઈને અજાણતાં સંવેદનશીલ માહિતી લીક કરી હતી. વર્ષ 2017 માં, તત્કાલીન સંરક્ષણ રાજ્ય મંત્રી સુભાષ ભામરેએ સંસદમાં જણાવ્યું હતું કે આ માર્ગદર્શિકા માહિતી સુરક્ષાને સુરક્ષિત રાખવા અને ખોટી માહિતીને રોકવા માટે બનાવવામાં આવી હતી.

સંપૂર્ણ પ્રતિબંધથી નિયંત્રિત ઉપયોગ સુધી

વર્ષ 2019 સુધી સૈન્ય કર્મચારીઓ કોઈપણ સોશિયલ મીડિયા જૂથમાં જોડાઈ શકતા ન હતા. વર્ષ 2020 માં સૈન્યએ ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ સહિત 89 મોબાઇલ એપ્લિકેશનોને દૂર કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. જો કે, સૈન્યએ પાછળથી કડક દેખરેખ હેઠળ ફેસબુક, યુટ્યુબ, એક્સ, લિંક્ડઇન, ટેલિગ્રામ અને વોટ્સએપ જેવા પ્લેટફોર્મનો મર્યાદિત ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપી હતી.

હવે, ભારતીય સૈન્યએ સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગ અંગે મહત્વપૂર્ણ આદેશ જારી કર્યો છે. આર્મી હેડ ક્વાર્ટરની મિલિટરી ઇન્ટેલિજન્સ વિંગ દ્વારા જારી કરાયેલા આદેશ અનુસાર સૈન્ય કર્મચારીઓ હવે ફક્ત જોવા અને દેખરેખ માટે ઇન્સ્ટાગ્રામનો ઉપયોગ કરી શકશે.

સેનાએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે, ઇન્સ્ટાગ્રામ પર પોસ્ટ કરવા, ટિપ્પણી કરવા અથવા અભિપ્રાય વ્યક્ત કરવા પર સખત પ્રતિબંધ રહેશે. તેનો અર્થ એ છે કે, સૈનિકો માહિતી જોવા સુધી મર્યાદિત રહેશે, જેને નિષ્ક્રિય ભાગીદારી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ આદેશ તાત્કાલિક અમલમાં આવશે. જે 23 ડિસેમ્બર, 2025 થી લાગુ કરાયો છે. આ આદેશ સંરક્ષણ મંત્રાલય (સેના) ના સંકલિત મુખ્યાલય દ્વારા જારી કરવામાં આવ્યો છે.

કઈ એપને મંજૂરી અને કઈ એપ ઉપર પ્રતિબંધ?

સેનાએ તેના આદેશમાં સ્પષ્ટતા કરી છે કે, સુરક્ષા કારણોસર સોશિયલ મીડિયા એપ્લિકેશનોનો ઉપયોગ મર્યાદિત અને નિયંત્રિત રહેશે. વોટ્સએપ, ટેલિગ્રામ અને સિગ્નલને ફક્ત સામાન્ય અને બિન-ગુપ્ત માહિતી શેર કરવા માટે મંજૂરી છે. ટેલિગ્રામ ફક્ત જાણીતા વ્યક્તિઓ સાથે વાતચીત કરવાની મંજૂરી આપે છે. યુટ્યુબ, એક્સ, ક્વોરા અને ઇન્સ્ટાગ્રામને ફક્ત માહિતી જોવા અને ઍક્સેસ કરવા માટે મંજૂરી છે. પોસ્ટ, વિડિયોઝ, સંદેશાઓ અથવા વપરાશકર્તા સામગ્રી અપલોડ કરવાની મંજૂરી નથી. લિંક્ડઇનમાં ફક્ત રિઝ્યુમ અને નોકરી સંબંધિત માહિતી અપલોડ કરવા માટે અલગ પરવાનગી જરૂરી છે.

સૈનિકો માટે સલાહ

સેનાએ સૈનિકોને ક્રેક્ડ અથવા પાઇરેટેડ સોફ્ટવેર, ફ્રી મૂવી સાઇટ્સ, ટોરેન્ટ્સ, VPN સોફ્ટવેર, વેબ પ્રોક્સી, અજાણ્યા ચેટ રૂમ અને ફાઇલ-શેરિંગ સાઇટ્સવાળી વેબસાઇટ્સનો ઉપયોગ ન કરવાની સલાહ આપી છે. ક્લાઉડ સ્ટોરેજ સાઇટ્સનો ઉપયોગ અત્યંત સાવધાની સાથે કરવાની સલાહ પણ આપવામાં આવી છે.

સુરક્ષા સૌથી મહત્વનું પરિબળ

સેનાના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને માહિતી ગુપ્તતાને ધ્યાનમાં રાખીને આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. જેથી સોશિયલ મીડિયા દ્વારા કોઈ સંવેદનશીલ માહિતી લીક ન થાય. ભારતીય સેનાએ સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે, સોશિયલ મીડિયા જુઓ અને સમજો. પરંતુ તેના પર કંઈપણ લખશો નહીં કે શેર કરશો નહીં. સેનાના આ પગલાને ડિજિટલ સુરક્ષા અને માહિતી યુદ્ધના યુગમાં સાવધાનીપૂર્ણ વ્યૂહરચના તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.