મુંબઈમાં AQI 300 પાર, GRAP-4 લાગુ

દિલ્હી પછી હવે મુંબઈ પણ પ્રદૂષણના ગંભીર સંકટમાં ઘેરાઈ ગઈ છે. સોમવારે મુંબઈનો સરેરાશ AQI 187 પર પહોંચી ગયો, જે ‘અનહેલ્ધી’ (Unhealthy) શ્રેણીમાં આવે છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં AQI 300થી પણ ઉપર નોંધાયો છે, જે ‘અત્યંત ખરાબ’ (Very Poor) કેટેગરીમાં ગણાય છે. આ પરિસ્થિતિને જોતાં મહારાષ્ટ્ર પ્રદૂષણ નિયંત્રણ મંડળ (MPCB)એ મુંબઈ અને મુંબઈ મેટ્રોપોલિટન રિજિયન (MMR)માં GRAP-4ના તમામ પ્રતિબંધો તાત્કાલિક અસરથી લાગુ કરી દીધા છે.

સૌથી વધુ પ્રભાવિત વિસ્તારો (સવારે 8 વાગ્યાના આંકડા)

• મઝગાંવ: 318 (અત્યંત ખરાબ)
• દેવનાર: 305
• ચેમ્બુર: 289
• બોરીવલી ઈસ્ટ: 276
• મલાડ: 268
• ચકાલા-અંધેરી: 255
• નેવી નગર-કોલાબા: 242
• પોવઈ: 231

GRAP-4 હેઠળ શું બંધ થશે?

• તમામ પ્રકારના બાંધકામ અને તોડકામનું કામ તાત્કાલિક બંધ
• રોડ, ફ્લાયઓવર, મેટ્રો, હાઈવે પ્રોજેક્ટ્સ પર પણ પ્રતિબંધ (જરૂરી પ્રોજેક્ટ્સને છૂટ)
• ધૂળ ઉડાડતા ઉદ્યોગો, માર્બલ કટિંગ, બેકરીઓ, ક્રશર પ્લાન્ટ પર સખત કાર્યવાહી
• ડીઝલ જનરેટર સેટનો ઉપયોગ પ્રતિબંધિત (હોસ્પિટલ, લિફ્ટ વગેરેને છૂટ)
• ટ્રકોની એન્ટ્રી પર પ્રતિબંધ (જરૂરી સેવાઓને બાદ કરતાં)

BMCની મોટી કાર્યવાહી

• 50થી વધુ બાંધકામ સાઇટ્સને તાત્કાલિક ‘સ્ટોપ વર્ક નોટિસ’ જારી
• દરેક વોર્ડમાં ફ્લાઈંગ સ્ક્વોડની ટીમો તૈનાત
• રોડ પર પાણીનો છંટકાવ, મિસ્ટ કેનન અને એન્ટી-સ્મોગ ગનનો ઉપયોગ વધારાયો
• ધૂળ ઉડાડતા કામો પર ₹25,000થી ₹5 લાખ સુધીનો દંડ ફટકારવાની ચેતવણી

ભારતના ત્રણ શહેરો ટોપ-10 પ્રદૂષિતમાં

સ્વિસ કંપની IQAirના લેટેસ્ટ ડેટા પ્રમાણે વિશ્વના 10 સૌથી પ્રદૂષિત શહેરોમાં ભારતના ત્રણ શહેરો છે:

1. દિલ્હી – AQI 387
2. કોલકાતા – AQI 236
3. મુંબઈ – AQI 187

બેંગલુરુ (AQI 118) અને ચેન્નઈ (AQI 142) પણ ‘મધ્યમ’થી ‘ખરાબ’ કેટેગરીમાં છે.

નિષ્ણાતો શું કહે છે?

• પર્યાવરણ વિજ્ઞાનીઓનું કહેવું છે કે ઠંડીની શરૂઆત, નીચું તાપમાન, ઓછી પવનની ગતિ અને બાંધકામો-વાહનોનું પ્રદૂષણ મળીને આ ખતરનાક સ્થિતિ ઊભી કરી રહ્યું છે.
• ડૉક્ટરોની ચેતવણી: બાળકો, વૃદ્ધો અને અસ્થમા-શ્વાસના દર્દીઓએ બહાર ન નીકળે, N95 માસ્ક પહેરવો જરૂરી.

મુંબઈમાં આવનારા 48 કલાકમાં પવનની ગતિ વધવાની આગાહી છે, જેનાથી થોડી રાહત મળી શકે છે, પરંતુ હાલ તો GRAP-4ના પ્રતિબંધો સખતીથી અમલમાં મુકાયા છે.