India Monsoon Alert: સમગ્ર દેશમાં દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસું હવે સંપૂર્ણપણે સક્રિય થઈ ગયું છે, જેના કારણે હવામાનમાં ભારે પલટો આવ્યો છે. થોડા દિવસો પહેલા સુધી જે વિસ્તારો અસહ્ય ગરમી અને અકળાવનારા ભેજનો સામનો કરી રહ્યા હતા, ત્યાં હવે મુશળધાર વરસાદ, ગાજવીજ સાથે વાવાઝોડું અને તીવ્ર ઝડપે પવન ફૂંકાઈ રહ્યો છે. વરસાદને કારણે નદીઓનાં જળસ્તર ભયજનક સપાટીએ વધી રહ્યાં છે, નીચાણવાળા વિસ્તારો જળબંબાકાર બન્યા છે અને પર્વતીય રાજ્યોમાં ભૂસ્ખલનનો ભય ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) એ દેશના અનેક રાજ્યોમાં ભારેથી અતિ ભારે વરસાદ, વીજળી પડવાની અને કરા પડવાની ગંભીર ચેતવણી જારી કરી છે. હવામાન વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, બંગાળની ખાડી અને અરબી સમુદ્રમાંથી સતત આવી રહેલા ભેજના મજબૂત પ્રવાહને કારણે આગામી 48 થી 72 કલાક સુધી મોનસૂન સિસ્ટમ અત્યંત સક્રિય રહેશે. વહીવટીતંત્રે નાગરિકોને હવામાનની પળેપળની અપડેટ્સ પર નજર રાખવા અને સુરક્ષા માર્ગદર્શિકાનું ચુસ્તપણે પાલન કરવા આગ્રહ કર્યો છે.
ચોમાસાની નવી સિસ્ટમ અને દેશવ્યાપી અસર હવામાન વિભાગના સત્તાવાર અહેવાલ મુજબ, ચોમાસું હવે ગુજરાત, રાજસ્થાન અને હરિયાણાના બાકી બચેલા નવા ભાગોમાં પણ સફળતાપૂર્વક આગળ વધી ગયું છે. હાલમાં દક્ષિણ-પશ્ચિમ રાજસ્થાન પર લોઅર ટ્રોપોસ્ફિયરિક લેવલમાં એક શક્તિશાળી ચક્રવાતી પરિભ્રમણ સક્રિય થયું છે. આ સિસ્ટમ અને સક્રિય મોનસૂન ટ્રફના કારણે ભારતના પૂર્વ, મધ્ય, ઉત્તર અને પશ્ચિમ દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં વ્યાપક વરસાદ પડી રહ્યો છે. આગામી 3 દિવસ દરમિયાન દેશના મોટાભાગના ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં ચોમાસાની પ્રવૃત્તિ સામાન્ય કરતાં ઘણી વધુ રહેવાની ધારણા છે. પૂર્વીય અને મધ્ય ભારતમાં સર્જાયેલી આ સિસ્ટમ સતત ભેજ ખેંચી રહી છે, જેનાથી ઉત્તર ભારતના મેદાની વિસ્તારોમાં સારો વરસાદ નોંધાયો છે. આ વરસાદથી ખેડૂતોને તેમના ખરીફ પાકની વાવણી માટે મોટી રાહત મળી છે, પરંતુ શહેરી વિસ્તારોમાં પાણી ભરાવા અને ટ્રાફિક વ્યવસ્થા ખોરવાઈ જવાની મોટી સમસ્યાઓ ઊભી થઈ છે. કોઈપણ કટોકટીની સ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે વિવિધ રાજ્યોના આપત્તિ વ્યવસ્થાપન વિભાગોને હાઈ એલર્ટ પર રાખવામાં આવ્યા છે.
80 કિમીની ઝડપે ફૂંકાશે પવન અને ભારે વરસાદ રાજધાની દિલ્હી અને તેની આસપાસના વિસ્તારો (NCR) માં 8 જુલાઈના રોજ હવામાનમાં જોરદાર ફેરફાર થવાની સંભાવના છે. હવામાન વિભાગની આગાહી મુજબ, દિલ્હીમાં તીવ્ર ગાજવીજ અને વાવાઝોડા સાથે ભારે વરસાદ થઈ શકે છે. આ દરમિયાન પ્રદેશમાં 70 થી 80 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની તોફાની ઝડપે પવન ફૂંકાવાની શક્યતા છે. આ પ્રચંડ પવનને કારણે મહત્તમ તાપમાન ગબડીને 29 ડિગ્રી સેલ્સિયસ અને લઘુત્તમ તાપમાન 27 ડિગ્રી સેલ્સિયસ આસપાસ નોંધાઈ શકે છે. હવામાન વિભાગે પવનની ગતિને જોતા ચેતવણી આપી છે કે નબળા માળખાં અને કાચા મકાનો ઉપરાંત મોટા વૃક્ષો પડી જવાની, વીજળી ગુલ થવાની અને રસ્તાઓ પર પાણી ભરાવાને કારણે ટ્રાફિક જામ થવાની સંભાવનાઓ વધુ છે. લોકોને અત્યંત જરૂરી કામ વગર મુસાફરી ન કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહારમાં વાવાઝોડા સાથે વીજળી પડવાનું જોખમ ઉત્તર પ્રદેશમાં ચોમાસાની સિસ્ટમ પૂર્વાંચલથી લઈને બુંદેલખંડ સુધી વ્યાપક અસરો બતાવી રહી છે. રાજ્યના મથુરા, બુલંદશહેર, ઝાંસી, મહોબા, જાલૌન, વારાણસી, પ્રયાગરાજ, અયોધ્યા અને દેવરિયા સહિતના આસપાસના જિલ્લાઓમાં 80 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે ફૂંકાતા પવન સાથે મુશળધાર વરસાદની આશંકા છે. પાટનગર લખનૌમાં મહત્તમ તાપમાન 31 ડિગ્રી સેલ્સિયસ અને લઘુત્તમ તાપમાન 28 ડિગ્રી સેલ્સિયસ રહેવાનું અનુમાન છે. પાડોશી રાજ્ય બિહારમાં પણ પટના, ગયા, સારણ, સિવાન, વૈશાલી, મુઝફ્ફરપુર, દરભંગા, મધુબની, પૂર્ણિયા, કટિહાર, ભાગલપુર, અરરિયા અને કિશનગંજ સહિતના અનેક જિલ્લાઓમાં ભારે વરસાદનું એલર્ટ આપવામાં આવ્યું છે. બિહારમાં 70 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાઈ શકે છે. વીજળી પડવાની પ્રબળ શક્યતાઓને કારણે હવામાન વિભાગે લોકોને ખુલ્લા ખેતરો, બગીચાઓ અથવા ઝાડ નીચે આશરો ન લેવા કડક સૂચના આપી છે. પટનામાં તાપમાન 33 ડિગ્રીથી 28 ડિગ્રી સેલ્સિયસ વચ્ચે રહેશે.
ઝારખંડ અને પશ્ચિમ બંગાળમાં મુશળધાર વરસાદની આગાહી ઝારખંડ રાજ્યના પલામુ, ગઢવા, રાંચી, દુમકા, જમશેદપુર, હજારીબાગ, દેવઘર, લાતેહાર, ખૂંટી અને સિમડેગા જિલ્લાઓમાં 60 થી 65 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાવા સાથે ગાજવીજ સાથે વરસાદની સંભાવના છે. રાંચીમાં મહત્તમ તાપમાન 29 ડિગ્રી સેલ્સિયસ અને લઘુત્તમ 25 ડિગ્રી સેલ્સિયસ રહેશે. સતત વરસાદથી ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રોડ કનેક્ટિવિટી અને નદી-નાળાઓ પૂરગ્રસ્ત થવાની ભીતિ છે. પશ્ચિમ બંગાળમાં કોલકાતા, હાવડા, હુગલી, માલદા, દાર્જિલિંગ, ઉત્તર અને દક્ષિણ 24 પરગણા, અલીપુરદ્વાર અને પૂર્વ મેદિનીપુર જિલ્લાઓમાં ચોમાસાનો નવો રાઉન્ડ શરૂ થયો છે. ઉત્તર બંગાળના પહાડી વિસ્તારોમાં અત્યંત ભારે વરસાદ થઈ શકે છે, જ્યારે કોલકાતા સહિતના દક્ષિણ ભાગોમાં મધ્યમથી ભારે વરસાદની શક્યતા છે. કોલકાતામાં તાપમાન 32 ડિગ્રીથી 28 ડિગ્રી સેલ્સિયસ વચ્ચે રહેશે, જ્યાં શહેરી જલભરાવની સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે.
રાજસ્થાન અને મધ્યપ્રદેશમાં રેડ અને ઓરેન્જ એલર્ટની સ્થિતિ રાજસ્થાનમાં ચોમાસું રૌદ્ર સ્વરૂપ ધારણ કરી રહ્યું છે. ખાસ કરીને 8 થી 10 જુલાઈ દરમિયાન જયપુર, અજમેર, કોટા, બુંદી, ઝાલાવાડ, બાંસવાડા, ઉદયપુર, ડુંગરપુર, અલવર, કરૌલી, જેસલમેર અને જોધપુરમાં ભારેથી અતિ ભારે વરસાદનું એલર્ટ છે. 50 થી 60 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાશે અને પૂર્વી રાજસ્થાનની નદીઓ તેમજ બંધોમાં પાણીની આવક ઝડપથી વધશે. જયપુરમાં તાપમાન 31 ડિગ્રીથી 27 ડિગ્રી સેલ્સિયસ રહેશે. મધ્યપ્રદેશના માલવા, બુંદેલખંડ અને વિંધ્ય ક્ષેત્રમાં મોનસૂન સંપૂર્ણ રીતે મહેરબાન છે. સતના, રેવા, ગુના, ગ્વાલિયર, ઉજ્જૈન, ઇન્દોર, ખરગોન, બાલાઘાટ, સિઓની, વિદિશા, દેવાસ, છિંદવાડા અને મંડલામાં ભારે વરસાદની ચેતવણી છે. પાટનગર ભોપાલમાં મહત્તમ તાપમાન 27 ડિગ્રી સેલ્સિયસ અને લઘુત્તમ 24 ડિગ્રી સેલ્સિયસ રહેવાની આશા છે. ખેડૂતોને ખેતરોમાં પાણીના નિકાલની યોગ્ય વ્યવસ્થા રાખવા જણાવાયું છે.
પંજાબ અને હરિયાણામાં લાંબી પ્રતીક્ષા બાદ ચોમાસાનું આગમન ઉત્તર ભારતના અન્નભંડાર ગણાતા પંજાબ અને હરિયાણામાં લાંબી રાહ જોવડાવ્યા બાદ ચોમાસાએ ધમાકેદાર એન્ટ્રી કરી છે, જેનાથી કાળઝાળ ગરમીથી મોટી રાહત મળી છે. પંજાબના ફરીદકોટ, અમૃતસર, જલંધર, પટિયાલા, લુધિયાણા, ગુરદાસપુર અને કપૂરથલા જિલ્લાઓમાં ભારે પવન સાથે વરસાદની ચેતવણી જારી કરવામાં આવી છે. હરિયાણાના ગુરુગ્રામ, ફરીદાબાદ, પંચકુલા, અંબાલા, કરનાલ, કુરુક્ષેત્ર, રોહતક અને હિસાર જિલ્લામાં વાવાઝોડા સાથે વરસાદની સંભાવના છે. પ્રદેશમાં 50 થી 60 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાઈ શકે છે. આ વરસાદ ખરીફ પાક (ડાંગર વગેરે) માટે વરદાન સાબિત થશે, પરંતુ જોરદાર પવનના કારણે નબળા બાંધકામો અને હોર્ડિંગ્સને નુકસાન થઈ શકે છે.
પર્વતીય રાજ્યોમાં અચાનક પૂર અને ભૂસ્ખલનની આફત ઉત્તરાખંડમાં 8 થી 10 જુલાઈ દરમિયાન પિથોરાગઢ, નૈનીતાલ, અલ્મોરા, પૌરી ગઢવાલ, ચમોલી, હરિદ્વાર અને દેહરાદૂનમાં અતિ ભારે વરસાદની ગંભીર ચેતવણી છે. પહાડોમાં 65 થી 70 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાશે. ભૂસ્ખલનથી રસ્તાઓ બંધ થવાની અને ચારધામ યાત્રા ખોરવાવાની આશંકા હોવાથી પ્રવાસીઓને હવામાનની માહિતી મેળવ્યા બાદ જ મુસાફરી કરવા જણાવાયું છે. હિમાચલ પ્રદેશના શિમલા, સોલન, કુલ્લુ, કાંગડા, ચંબા, સિરમૌર, ઉના, બિલાસપુર અને કિન્નૌરમાં મુશળધાર વરસાદ ચાલુ રહેશે. 60 થી 70 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાવાની શક્યતા છે. પ્રખ્યાત પર્યટન સ્થળ મનાલીમાં મહત્તમ તાપમાન 14 ડિગ્રી અને લઘુત્તમ 11 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી ગગડી જશે. જમ્મુ અને કાશ્મીરના કિશ્તવાડ, કઠુઆ, ઉધમપુર, રાજૌરી, પૂંછ, અનંતનાગ, કુલગામ, રામબન, બડગામ અને ગાંદરબલમાં 60 થી 65 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે પવન સાથે ભારે વરસાદનું એલર્ટ છે, જેનાથી શ્રીનગરમાં પણ તાપમાન સામાન્ય કરતા નીચું રહેશે.
ગુજરાત અને મુંબઈ: સૌરાષ્ટ્ર, દક્ષિણ ગુજરાત અને કોંકણમાં ઓરેન્જ એલર્ટ ગુજરાત રાજ્યમાં ચોમાસાની સિસ્ટમ દક્ષિણ ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્રના વિસ્તારો પર કેન્દ્રિત થઈ છે. હવામાન વિભાગે સુરત, નવસારી, વલસાડ, ડાંગ, તાપી, દમણ, દાદરા અને નગર હવેલી તેમજ ભરૂચ, નર્મદા અને ભાવનગર જિલ્લાઓ માટે ભારેથી અતિ ભારે વરસાદનું 'ઓરેન્જ એલર્ટ' (Orange Alert) જારી કર્યું છે. આ વિસ્તારોમાં આગામી 24 કલાક અત્યંત નાજુક માનવામાં આવી રહ્યા છે, અને સ્થાનિક વહીવટી તંત્રે એનડીઆરએફ (NDRF) ની ટીમોને તૈનાત કરી દીધી છે. મહારાષ્ટ્રની રાજધાની મુંબઈ અને તેના આસપાસના ઉપનગરોમાં સતત વરસી રહેલા ભારે વરસાદને કારણે જનજીવન સંપૂર્ણપણે અસ્તવ્યસ્ત થઈ ગયું છે. મુંબઈ અને કોંકણ ક્ષેત્ર માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરની ગણતરીઓ ધરાવતા હવામાન વિભાગે ઓરેન્જ એલર્ટ યથાવત રાખ્યું છે. મુંબઈમાં 60 થી 70 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાવા સાથે આગામી 24 થી 48 કલાક સુધી અવિરત ભારે વરસાદ ચાલુ રહેવાની સંભાવના છે. મુંબઈ મહાનગરપાલિકા (BMC) એ નાગરિકોને દરિયા કિનારાથી દૂર રહેવા અને ટ્રેન તેમજ રોડ ટ્રાફિકની સ્થિતિ જોઈને જ ઘરની બહાર નીકળવા તાકીદ કરી છે.

ગુજરાત-મુંબઈ સહિત પશ્ચિમ દરિયાકાંઠે 'ઓરેન્જ એલર્ટ', પર્વતીય રાજ્યોમાં ભૂસ્ખલન-પૂરનો ખતરો

July 8, 2026 | 15:02 IST