Jantar Mantar Student Protest CJP Agitation: કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને શનિવારે પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપવાની જાહેરાત કરી છે. દેશની રાજધાની દિલ્હીના જંતર-મંતર ખાતે એક મહિનાથી વધુ સમયથી ચાલી રહેલા વ્યાપક વિદ્યાર્થી આંદોલન અને ભારે રાજકીય દબાણ વચ્ચે આ મહત્વપૂર્ણ ઘટનાક્રમ સામે આવ્યો છે. ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને જણાવ્યું હતું કે વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્યનું રક્ષણ કરવા અને દેશ વિરોધી શક્તિઓને આ વિરોધનો અયોગ્ય લાભ લેતા અટકાવવા માટે તેમણે આ નિર્ણય લીધો છે. શિક્ષણ મંત્રીના રાજીનામા બાદ અને કેન્દ્ર સરકાર સાથે યોજાયેલી ત્રીજા રાઉન્ડની વાટાઘાટો સફળ રહ્યા પછી, આંદોલનનું નેતૃત્વ કરી રહેલી કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP) એ પોતાનું પ્રદર્શન સત્તાવાર રીતે પાછું ખેંચવાની જાહેરાત કરી છે. લાંબા ગાળાના જાહેર આંદોલન સામે દેશની કેન્દ્ર સરકારે નમતું મૂકીને આ પ્રકારે વરિષ્ઠ મંત્રીનું રાજીનામું સ્વીકાર્યું હોય તેવી ઘટનાઓ ખૂબ જ દુર્લભ માનવામાં આવે છે.
જંતર-મંતર પર વિરોધ અને નૈતિક જવાબદારી દિલ્હીના જંતર-મંતર ખાતે વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા છેલ્લા ઘણા દિવસોથી વિરોધ પ્રદર્શન કરવામાં આવી રહ્યું હતું. આ સ્થળ આંદોલનનું મુખ્ય કેન્દ્ર બન્યું હતું, જ્યાં સામાજિક કાર્યકર્તા સોનમ વાંગચુકે પણ આમરણાંત ઉપવાસ શરૂ કર્યા હતા. પ્રદર્શનકારીઓની મુખ્ય અને બિન-વાટાઘાટોપાત્ર માંગણી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની હતી. સરકાર સાથે ત્રીજા રાઉન્ડની બેઠક યોજાય તેના થોડા જ કલાકો પહેલાં ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર પોતાની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ દ્વારા રાજીનામું આપ્યું હતું. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, તેમણે આ નિર્ણય સ્વેચ્છાએ અને નૈતિક જવાબદારી સ્વીકારીને લીધો હતો; તેમને પદ પરથી બરતરફ કરવામાં આવ્યા નહોતા. ઓડિશાના વરિષ્ઠ ભાજપ નેતા ધર્મેન્દ્ર પ્રધાન પ્રથમ વખત 2021 માં કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી બન્યા હતા અને 2024 ની લોકસભા ચૂંટણી પછી તેમને ફરીથી આ જ જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી. તેમના રાજીનામાના સમાચાર મળતાં જ જંતર-મંતર પર વિરોધ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓમાં ખુશીનો માહોલ છવાઈ ગયો હતો.
પેપર લીક સામે કડક કાયદો અને 10 કરોડના દંડની જોગવાઈ બીજી તરફ, દેશભરમાં પરીક્ષાઓમાં થતી ગડબડી અને પેપર લીકની ઘટનાઓ સામે વધી રહેલા આક્રોશ વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારે એક મોટું કાનૂની પગલું ભર્યું છે. કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે જાહેર પરીક્ષાઓમાં પેપર લીક રોકવા માટે એક સુધારા બિલના મુસદ્દાને મંજૂરી આપી છે. આ પ્રસ્તાવિત સુધારાઓ અનુસાર, જો કોઈ વ્યક્તિ કે સંસ્થા સંગઠિત પેપર લીકના કેસમાં દોષિત ઠરશે તો તેને 10 વર્ષ સુધીની જેલની સજા અને 10 કરોડ રૂપિયા સુધીના ભારે દંડની કડક જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. સરકારના આ પગલાને પરીક્ષા પ્રણાલીમાં પારદર્શિતા લાવવાના એક મહત્વપૂર્ણ પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
કોન્સ્ટિટ્યુશન ક્લબ ખાતે સરકાર અને CJP વચ્ચે સફળ વાટાઘાટો ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામા બાદ, દિલ્હીના કોન્સ્ટિટ્યુશન ક્લબ ખાતે કેન્દ્ર સરકાર અને કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP) ના પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે મહત્વની બેઠક યોજાઈ હતી. કેન્દ્ર સરકાર વતી કેન્દ્રીય મંત્રી જેપી નડ્ડા અને ડૉ. જીતેન્દ્ર સિંહે વાટાઘાટોમાં ભાગ લીધો હતો. જ્યારે CJP ના પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ સંગઠનના મુખ્ય પ્રવક્તા સૌરવ દાસ અને રાષ્ટ્રીય પ્રવક્તા આશુતોષ રંકાએ કર્યું હતું. બંને પક્ષો વચ્ચે ત્રણ રાઉન્ડની બેઠકો યોજાઈ હતી. આ બેઠકો બાદ તમામ મુખ્ય માંગણીઓ પર સહમતિ સાધવામાં આવી હતી. વાટાઘાટો સફળ રહ્યા બાદ કેન્દ્રીય મંત્રીઓ જેપી નડ્ડા અને ડૉ. જીતેન્દ્ર સિંહે CJP ના નેતાઓ સાથે હાથ મિલાવીને સોદાને આખરી ઓપ આપ્યો હતો અને આંદોલનનો સુખદ અંત લાવ્યો હતો.
CJP ની મુખ્ય માંગણીઓ અને સરકારની મંજૂરી સંયુક્ત પત્રકાર પરિષદને સંબોધતા CJP ના પ્રવક્તા સૌરવ દાસ અને આશુતોષ રંકાએ જણાવ્યું હતું કે આંદોલન શરૂ કરતી વખતે તેમની 3 મુખ્ય માંગણીઓ હતી. શિક્ષણ મંત્રીનું રાજીનામું: વિરોધની પ્રથમ અને સૌથી મોટી માંગ કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની હતી. આ માંગણી સવારે જ પૂરી થઈ ગઈ હતી. તમામ FIR પાછી ખેંચવી: પ્રદર્શનકારીઓ અને આંદોલનના આયોજકો સામે નોંધાયેલા તમામ કાનૂની કેસો રદ કરવા. દિલ્હી ઉપરાંત જ્યાં ભાજપ અથવા તેના સહયોગી પક્ષોની સરકારો છે તેવા તમામ રાજ્યોમાં વિદ્યાર્થીઓ સામે નોંધાયેલી 15 થી 20 જેટલી FIR પાછી ખેંચવામાં આવશે અને ભવિષ્યમાં કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં આવશે નહીં. આર્થિક વળતર: NEET પરીક્ષા મુલતવી રહ્યા પછી અને આંદોલન દરમિયાન ઘાયલ થયેલા અથવા પોતાના સ્વજનોને ગુમાવનારા પરિવારો માટે 1 કરોડ રૂપિયાના વળતરની માંગ સ્વીકારવામાં આવી છે. સરકારે આ તમામ માંગણીઓ પર સંમતિ દર્શાવી છે અને તે અંગેની લેખિત ગેરંટી આપવા માટે સમયરેખા નક્કી કરી છે.
FIR પાછી ખેંચવા અને વળતર અંગે કેન્દ્ર સરકારનું વલણ વાટાઘાટો અંગે માહિતી આપતાં કેન્દ્રીય મંત્રી જેપી નડ્ડાએ જણાવ્યું હતું કે CJP પ્રતિનિધિમંડળે સરકાર સમક્ષ 4 મુદ્દાનો લેખિત મુસદ્દો રજૂ કર્યો હતો. સરકારે આ તમામ મુદ્દાઓ પર સહાનુભૂતિપૂર્વક વિચારણા કરવાનો ભરોસો આપ્યો છે. જેપી નડ્ડાએ સ્પષ્ટ કર્યું કે સરકાર તમામ રાજ્યોમાં નોંધાયેલી FIR ની નકલો CJP સાથે શેર કરશે અને વિદ્યાર્થીઓ સામે કોઈ પણ દંડાત્મક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે નહીં. તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે આંદોલન દરમિયાન અસરગ્રસ્ત થયેલા લોકોને નિયમો અને કાયદા અનુસાર શક્ય તેટલું મહત્તમ વળતર ચૂકવવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, શિક્ષણ ક્ષેત્રે સુધારા કરવા માટે વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા આપવામાં આવેલા ચાર્ટર ઓફ ડિમાન્ડ્સનો અભ્યાસ કરવા અને ભવિષ્યમાં પણ તેમની સાથે સંવાદ ચાલુ રાખવા સરકાર તૈયાર છે.
આંદોલન સમાપ્ત: દેશભરના વિદ્યાર્થીઓને ઘરે પાછા ફરવાની અપીલ સરકાર સાથે લેખિત કરાર અને તમામ મુખ્ય માંગણીઓ સ્વીકારાયા બાદ, CJP એ દિલ્હીના જંતર-મંતર ખાતે ચાલી રહેલા 1 મહિનાથી વધુ લાંબા આંદોલનને તાત્કાલિક અસરથી સમાપ્ત કરવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી છે. CJP પ્રવક્તા આશુતોષ રંકા અને સૌરવ દાસે પત્રકાર પરિષદમાં જણાવ્યું કે, "અમારી બધી જ મુખ્ય માંગણીઓ સરકારે ઔપચારિક રીતે સ્વીકારી લીધી છે. સરકારે આપેલા વચન મુજબ તેઓ ટૂંક સમયમાં જ લેખિત ગેરંટી આપશે. તેથી, અમે અમારું આંદોલન પાછું ખેંચીએ છીએ અને દેશભરના તમામ સમર્થકો તથા વિદ્યાર્થીઓને શાંતિપૂર્ણ રીતે પોતાના ઘરે પાછા ફરવા અપીલ કરીએ છીએ." આ સાથે જ છેલ્લા ઘણા સમયથી ચાલી રહેલી રાજકીય અને સામાજિક મડાગાંઠનો આખરે અંત આવ્યો છે.

CJP અને સરકાર વચ્ચે સફળ વાટાઘાટો: તમામ માંગણીઓ સ્વીકારાઈ

July 25, 2026 | 18:14 IST