FSSAI Rules: દેશભરની હોટેલો, રેસ્ટોરન્ટ્સ, ઢાબા, બેકરી અને ઓનલાઈન ફૂડ ડિલિવરી ઓપરેટરો માટે સરકારે એક અત્યંત મહત્વનો આદેશ જાહેર કર્યો છે. ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્ય અને જાહેર આરોગ્યની સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત સરકારની સર્વોચ્ચ ખાદ્ય નિયામક સંસ્થા, ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (FSSAI) એ એક મોટો નિર્ણય લીધો છે. હવેથી કોઈપણ પ્રકારના ખાદ્ય પદાર્થો, ફૂડ પાર્સલ, ટેકઅવે ફૂડ કે અન્ય કોઈપણ ખાદ્ય સામગ્રીના પેકેજિંગ માટે મેટલ પિન (સ્ટેપલર પિન), લોખંડના વાયર અથવા તેના જેવી અન્ય કોઈ પણ ધાતુની સામગ્રીનો ઉપયોગ કરવા પર તાત્કાલિક અસરથી સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો છે. FSSAI દ્વારા શુક્રવારે આ અંગેની સત્તાવાર એડવાઇઝરી (માર્ગદર્શિકા) જારી કરીને તમામ ફૂડ બિઝનેસ ઓપરેટરો (FBOs) ને કડક સૂચના આપવામાં આવી છે.
<img src="https://pbs.twimg.com/media/HKqccdUbAAA8Mut?format=jpg&amp;name=medium" alt="Image">
કેક બોક્સ, મીઠાઈના ડબ્બા અને નાસ્તાના પાઉચ પર નજર FSSAI ના જણાવ્યા અનુસાર, દેશભરમાંથી સતત એવી ગંભીર ફરિયાદો મળી રહી હતી કે ઘણા ખાદ્ય વ્યવસાયિકો ગ્રાહકોના જીવના જોખમે પેકિંગ કરી રહ્યા છે. ખાસ કરીને સુશોભન (ડેકોરેટિવ) કેક તૈયાર કરવામાં, કેક બોક્સ, મીઠાઈના બોક્સ, ફરસાણ અને નાસ્તાના પાઉચ તેમજ હોટેલમાંથી અપાતા ટેકઅવે ફૂડ પાર્સલને બંધ કરવા માટે મોટા પાયે સ્ટેપલર પિન અને મેટલ વાયરનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આજકાલ ઓનલાઈન ફૂડ ડિલિવરી એપ્લિકેશન્સ દ્વારા મોકલાતા ઓર્ડરમાં પણ બેગ સીલ કરવા માટે આ પિનનો બેફામ ઉપયોગ થતો જોવા મળ્યો છે, જેને રોકવા માટે હવે સરકારે આકરા નિયમો લાગુ કર્યા છે.
અજાણતામાં પેટમાં જઈ શકે છે લોખંડની પિન: ગ્રાહકોની સલામતી માટે ગંભીર ખતરો ખાદ્ય નિયામકે આ બાબતને "ખાદ્ય સુરક્ષા માટેનો એક ગંભીર ભય" ગણાવ્યો છે. સત્તાવાર અહેવાલો અને તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે ઘણી વખત પેકિંગ ખોલતી વખતે અથવા અજાણતામાં આ ધાતુની ઝીણી પિન ખોરાકની અંદર જ ભળી જાય છે. ગ્રાહકો, ખાસ કરીને બાળકો, અજાણતામાં આવા ખોરાક સાથે મેટલ પિન ગળી જાય તેવું મોટું જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે. જો આવું થાય, તો ગ્રાહકના ગળા, અન્નનળી અથવા પેટના આંતરિક ભાગોમાં ગંભીર ઈજાઓ થઈ શકે છે અને તેનાથી જીવલેણ સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ પણ સર્જાઈ શકે છે. આ જીવલેણ બેદરકારીનો અંત લાવવા માટે જ તાત્કાલિક અસરથી મેટલ ફાસ્ટનિંગ સામગ્રીના ઉપયોગ પર બ્રેક લગાવી દેવામાં આવી છે.
ફૂડ સેફ્ટી એક્ટ, 2006 હેઠળ થશે કડક દંડાત્મક કાર્યવાહી FSSAI એ તમામ નાના-મોટા ખાદ્ય વિક્રેતાઓને સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે કે આ આદેશ માત્ર સલાહ નથી, પરંતુ કાયદાકીય નિર્દેશ છે. જો કોઈ પણ હોટેલ માલિક, રેસ્ટોરન્ટ સંચાલક, બેકરી માલિક કે સ્ટ્રીટ ફૂડ વેન્ડર આ નવા નિયમનું ઉલ્લંઘન કરતો ઝડપાશે, તો તેની સામે 'ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ, 2006' (FSS Act, 2006) ની કડક જોગવાઈઓ હેઠળ ન્યાયિક અને દંડાત્મક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. આ કાયદા હેઠળ ભારે આર્થિક દંડથી લઈને વેપારીનું લાયસન્સ રદ કરવા અને જેલ ભેગા કરવા સુધીની સજાની જોગવાઈ છે.
ગ્રાહકોની સુરક્ષા માટે નવીનતમ પેકેજિંગ પદ્ધતિઓ અપનાવવા અપીલ સરકારના આ પગલાનો મુખ્ય હેતુ ભારતમાં ખાદ્ય સુરક્ષાના ધોરણોને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વધુ મજબૂત બનાવવાનો છે. FSSAIએ તમામ ફૂડ બિઝનેસ ઓપરેટરોને આગ્રહ કર્યો છે કે તેઓ કાપડ કે કાગળની થેલીઓ, ગુંદર અથવા ફૂડ-ગ્રેડ સ્ટીકરો અને સેલોટેપ જેવી સુરક્ષિત તેમજ આધુનિક પેકેજિંગ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ શરૂ કરે. આ ફેરફારથી ગ્રાહકો કોઈપણ ડર વિના શુદ્ધ અને સુરક્ષિત ખોરાકનો આનંદ માણી શકશે. ખાદ્ય વિભાગની સ્થાનિક ટીમોને પણ આગામી દિવસોમાં બજારો, હોટેલો અને બેકરીઓમાં આકસ્મિક ચેકિંગ કરવાના આદેશો આપી દેવામાં આવ્યા છે.

હોટેલ અને બેકરીવાળાઓની વર્ષો જૂની આ આદત પર લાગ્યો કાયમી પ્રતિબંધ, ભૂલ કરી તો સીધી જેલ!

June 13, 2026 | 15:47 IST