યસ બેંક લોન કૌભાંડમાં EDની મોટી કાર્યવાહી

Yes Bank Loan Fraud: યસ બેંક સાથે સંકળાયેલા કથિત મની લોન્ડરિંગ અને છેતરપિંડીપૂર્વક લોન ટ્રાન્સફર કરવાના હાઈ-પ્રોફાઈલ કેસમાં એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) એ મોટી કાર્યવાહી હાથ ધરી છે. તપાસ એજન્સીએ દેશના આર્થિક પાટનગર મુંબઈ, પ્રવાસન સ્થળ ખંડાલા અને રાષ્ટ્રીય પાટનગર નવી દિલ્હીમાં એકસાથે 17 જેટલા મહત્વના સ્થળો પર વ્યાપક સર્ચ ઓપરેશન શરૂ કર્યું છે. આ ઓપરેશનનો મુખ્ય હેતુ ઓછી કિંમતે ડિસ્ટ્રેસ્ડ એસેટ્સ (તણાવગ્રસ્ત સંપત્તિઓ) ના સંપાદન, કપટી નાણાકીય દાવાઓ અને શંકાસ્પદ આર્થિક વ્યવહારો સાથે સંકળાયેલા કથિત સોદાઓ અંગેના નક્કર પુરાવા એકત્રિત કરવાનો છે.

હાઈ-પ્રોફાઈલ કંપનીઓ અને પ્રમોટર્સ EDના રડાર પર
EDની મુંબઈ ઝોનલ ઓફિસ-1 દ્વારા સંચાલિત આ ઓપરેશનમાં રિયલ એસ્ટેટ અને એસેટ રિકન્સ્ટ્રક્શન સેક્ટરની જાણીતી સંસ્થાઓને નિશાન બનાવવામાં આવી છે. જે પરિસરોમાં દરોડા પાડવામાં આવ્યા છે તેમાં સુરક્ષા એસેટ રિકન્સ્ટ્રક્શન કંપની લિમિટેડ (SARCL), સુરક્ષા રિયલ્ટી લિમિટેડ તેમજ ખ્યાતિ રિયલ્ટર્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, આ કંપનીઓના મુખ્ય પ્રમોટર્સ, ડિરેક્ટર્સ, ઉચ્ચ અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓના રહેઠાણ તેમજ ઓફિસો પર પણ સર્ચ ઓપરેશન હાથ ધરાયું છે. આ તપાસની આંચમાં યસ બેંકના એક પૂર્વ કર્મચારી પણ આવી ગયા છે, જેની સંડોવણી હોવાની એજન્સીને પ્રબળ શંકા છે.

લોન ટ્રાન્સફરમાં ગેરરીતિ અને કરોડોના ખેલની શંકા
આ સમગ્ર તપાસનું મુખ્ય કેન્દ્રબિંદુ યસ બેંકનું એક મોટું લોન ખાતું છે. એજન્સીના સત્તાવાર સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ 2016-17 અને 2017-18 દરમિયાન મેસર્સ મેકસ્ટાર માર્કેટિંગ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ અને તેના જેવી અન્ય સમાન કંપનીઓના લોન ખાતાઓને ટ્રાન્સફર કરવામાં મોટી આર્થિક અનિયમિતતાઓ આચરવામાં આવી હતી. આરોપ છે કે બેંકના કેટલાક તત્કાલીન અધિકારીઓએ નિયમોને નેવે મૂકીને આ લોન ખાતાઓ એવી રીતે ટ્રાન્સફર કર્યા હતા, જેથી ચોક્કસ પ્રમોટર્સ અને પક્ષકારોને ગેરકાયદેસર અને અયોગ્ય આર્થિક ફાયદો કરાવી શકાય.

બેંક અને ARC વચ્ચે ગુપ્ત સાંઠગાંઠનો પર્દાફાશ
તપાસ દરમિયાન EDને આશંકા છે કે કેટલીક અગ્રણી એસેટ રિકન્સ્ટ્રક્શન કંપનીઓ (ARCs) અને યસ બેંકના પદાધિકારીઓ વચ્ચે એક સુનિયોજિત ગુપ્ત સાંઠગાંઠ ચાલી રહી હતી. આ મિલીભગત હેઠળ મોટા પાયે 'પરિપત્ર વ્યવહારો' (Circular Transactions) કરવામાં આવ્યા હતા. આ મની ટ્રેઇલનો ઉપયોગ બેંકની તણાવગ્રસ્ત કરોડો રૂપિયાની સંપત્તિઓ પર છેતરપિંડીથી નિયંત્રણ મેળવવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો. આ સિવાય, હરાજીની પ્રક્રિયા દરમિયાન મિલકતોનું ઇરાદાપૂર્વક ઓછું મૂલ્યાંકન કરીને બેંકને આર્થિક નુકસાન પહોંચાડવામાં આવ્યું હોવાના પણ ગંભીર આક્ષેપો છે.

NCLTની પ્રક્રિયા અને મતદાન અધિકારોનો દુરુપયોગ
ED ની આ તપાસ માત્ર બેંકિંગ વ્યવહારો પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ તે નેશનલ કંપની લો ટ્રિબ્યુનલ (NCLT) ની કોર્પોરેટ ઇન્સોલ્વન્સી રિઝોલ્યુશન પ્રોસેસ (CIRP) સુધી પણ લંબાઈ છે. એજન્સી એ બાબતની ઊંડી તપાસ કરી રહી છે કે શું કંપનીઓને નાદાર જાહેર કરવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન લેણદારોના મતદાન અધિકારોનો દુરુપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો? બિલ્ડરો અને ફાઇનાન્સરો દ્વારા સમગ્ર કાયદાકીય પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા સાથે ચેડાં કરવામાં આવ્યા હોવાના સંકેતો મળ્યા છે. હાલમાં તમામ 17 સ્થળો પર EDની કાર્યવાહી પ્રગતિમાં છે. દરોડા દરમિયાન જપ્ત કરવામાં આવેલા ડિજિટલ પુરાવા, નાણાકીય દસ્તાવેજો અને હાર્ડ ડિસ્કની ફોરેન્સિક તપાસ બાદ આગામી દિવસોમાં આ મોટા બેંકિંગ કૌભાંડમાં અગ્રણીઓની ધરપકડ સહિતના વધુ ચોંકાવનારા ખુલાસાઓ થવાની પૂરેપૂરી સંભાવના છે.