પૈસા પણ ગયા અને આબરુ પણ..! જાણો ડંકી રુટની ખતરનાક ગેમ..

અમેરિકાથી દેશનિકાલ કરાયેલા 205 ભારતીય ઇમિગ્રન્ટ્સને લઈને યુએસ લશ્કરી વિમાન C-17 બુધવારે બપોરે અમૃતસર પહોંચ્યું. જેમાં 30 લોકો પંજાબના અને 37 લોકો ગુજરાતના રહેવાસી હોવાનું કહેવાય છે. પંજાબ પોલીસની કડક સુરક્ષા વચ્ચે વિમાન શ્રી ગુરુ રામદાસ જી આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથક પર ઉતર્યું. આ વિમાન 4 જાન્યુઆરીના રોજ ટેક્સાસના સાન એન્ટોનિયોથી રવાના થયું હતું. ધ ટ્રિબ્યુનના એક અહેવાલ મુજબ, દેશનિકાલ કરાયેલા લોકોમાં એવા લોકો પણ શામેલ હતા જેમણે ડંકી માર્ગે અથવા ગેરકાયદેસર રીતે યુએસમાં પ્રવેશવા માટે લાખો રૂપિયા ખર્ચ્યા હતા. પંજાબના એનઆરઆઈ બાબતોના મંત્રી કુલદીપ સિંહ ધાલીવાલે ભારતીયોને દેશનિકાલ કરવાના યુએસ સરકારના નિર્ણય પર નિરાશા વ્યક્ત કરી. તેમણે કહ્યું કે આ વ્યક્તિઓ, જેમણે યુએસ અર્થતંત્રમાં યોગદાન આપ્યું છે, તેમને દેશનિકાલ કરવાને બદલે કાયમી રહેઠાણ મળવું જોઈતું હતું. ધાલીવાલે કહ્યું કે આ તે ભારતીયો છે જે વર્ક પરમિટ પર અમેરિકામાં પ્રવેશ્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે જ્યારે તેમની વર્ક પરમિટ સમાપ્ત થઈ ગઈ ત્યારે તેઓ ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રન્ટ્સ બની ગયા.

7 લાખ 25 હજાર ગેરકાયદેસર ભારતીય ઇમિગ્રન્ટ્સ - પ્યુ રિસર્ચ

જો અહેવાલો પર વિશ્વાસ કરવામાં આવે તો, ભારતીયોના અમેરિકામાં ગેરકાયદેસર પ્રવેશવાનો ટ્રેન્ડ નવો નથી; તે દાયકાઓ જૂનો છે. હા, શરૂઆતમાં આ સંખ્યા ઓછી હતી, પરંતુ છેલ્લા દાયકાઓમાં તેમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. પ્યુ રિસર્ચના 2024ના રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે અમેરિકામાં 7 લાખ 25 હજાર ગેરકાયદેસર ભારતીય ઇમિગ્રન્ટ્સ છે જેમની પાસે માન્ય દસ્તાવેજો નથી. જોકે, આ સંખ્યા અમેરિકામાં ગેરકાયદેસર રીતે રહેતા લોકોની સંખ્યા કરતા ઘણી ઓછી છે. હાલમાં અમેરિકામાં રહેલા તમામ ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રન્ટ્સમાંથી ગેરકાયદેસર ભારતીયોની સંખ્યા માત્ર ત્રણ ટકા છે. આ ગેરકાયદેસર ભારતીય ઇમિગ્રન્ટ્સ અંગેના યુએસ ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ હોમલેન્ડ સિક્યુરિટીના ડેટા કહે છે કે 2022 સુધીમાં, લગભગ બે લાખ વીસ હજાર ગેરકાયદેસર ભારતીયો અમેરિકામાં રહેતા હતા. વિભાગનું કહેવું છે કે આ ગેરકાયદેસર ભારતીયો અમેરિકાના વિવિધ શહેરોમાં જેમ કે ફ્લોરિડા, ટેક્સાસ, કેલિફોર્નિયા, ન્યુ યોર્ક, જ્યોર્જિયા, મેરીલેન્ડ અને ઉત્તર કેરોલિનામાં રહે છે અને આ શહેરોમાં ગેસ સ્ટેશન, કરિયાણાની દુકાન, મોટેલ અને રેસ્ટોરન્ટમાં કામ કરે છે.

યુએસ કાનૂની ભાષામાં, આને 'અર્ધ કાનૂની' કહેવામાં આવે છે

ખાસ વાત એ છે કે તેઓ જ્યાં કામ કરે છે ત્યાં મોટાભાગના માલિકો ભારતીય છે. બીજી એક વાત એ છે કે મોટાભાગના ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રન્ટ્સ પાસે બતાવવા માટે કોઈને કોઈ દસ્તાવેજો હોય છે પરંતુ આ અધૂરા દસ્તાવેજો સંપૂર્ણપણે માન્ય અને સાચા નથી હોતા. સ્વાભાવિક છે કે તેઓ આ કાગળો અને દસ્તાવેજો તેમના એજન્ટો અથવા તેઓ જેને ઓળખે છે તેમના પાસેથી ગોઠવે છે અને તેના આધારે તેઓ આશ્રય માંગે છે. આ કેસો કોર્ટમાં ચાલતા રહે છે અને કોર્ટને તેમના પર નિર્ણય લેવામાં વર્ષો લાગે છે. યુએસ કાનૂની ભાષામાં, આને 'અર્ધ કાનૂની' કહેવામાં આવે છે. એટલું જ નહીં, આમાંના મોટાભાગના સ્થળાંતર કરનારાઓ અકુશળ છે, એટલે કે તેમની પાસે કોઈ ટેકનિકલ કે વિશેષ લાયકાત નથી, છતાં તેઓ દર મહિને લગભગ 2 લાખ રૂપિયા બચાવે છે અને આ રકમ તેમના દેશમાં પાછા મોકલે છે.

તેઓ 'ડંકી રુટ' દ્વારા અમેરિકામાં પ્રવેશ કરે છે

અમેરિકામાં તેમના આગમનની વાર્તા પણ ઓછી ખતરનાક નથી. અહીં પ્રવેશ મેળવવા માટે તેઓ પોતાનો જીવ પણ જોખમમાં મૂકે છે. ભારત છોડ્યા પછી, ક્યારેક તેમને બીજા દેશોમાં પોતાનો વારો મેળવવા માટે વર્ષો સુધી રાહ જોવી પડે છે. એકવાર તેઓ ભારત છોડીને પૈસા ચૂકવી દે છે, પછી તેઓ સંપૂર્ણપણે એજન્ટોની દયા પર નિર્ભર રહે છે. અહેવાલો અનુસાર, ગેરકાયદેસર રીતે અમેરિકામાં પ્રવેશતા ભારતીયોમાં સૌથી વધુ સંખ્યા ગુજરાત અને પંજાબના છે. જે માર્ગો દ્વારા તેઓ ગુપ્ત રીતે અને સરહદ પર તૈનાત સુરક્ષા રક્ષકોને છેતરીને અમેરિકામાં પ્રવેશ કરે છે તેને 'ડંકી રૂટ્સ' કહેવામાં આવે છે. અહેવાલો અનુસાર, એજન્ટો અને દાણચોરો પહેલા તેમને નવી દિલ્હી અને મુંબઈથી ટુરિસ્ટ વિઝા પર સંયુક્ત આરબ અમીરાત લાવે છે. આ પછી તેમને લેટિન અમેરિકન દેશો વેનેઝુએલા, નિકારાગુઆ અને ગ્વાટેમાલામાં લઈ જવામાં આવે છે. પછી અહીંથી તેઓ અમેરિકા-મેક્સિકો સરહદ તરફ રવાના થાય છે. આ એક રસ્તો છે.

ખતરનાક અને જોખમી માર્ગ નક્કી 

તેમને અમેરિકન સરહદ સુધી પહોંચાડવા માટે, દાણચોરો અને એજન્ટો અન્ય માર્ગોનો પણ ઉપયોગ કરે છે. આ માર્ગ યુરોપિયન યુનિયનના શેંગેન વિસ્તારમાંથી પસાર થાય છે. અહીંથી આ ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર કરનારાઓ બોટ, શિપિંગ કન્ટેનર અને કેટલાક પગપાળા દ્વારા લેટિન અમેરિકન માર્ગો પર પહોંચે છે. પછી અહીંથી આપણે ઘૂસણખોરીના તે સ્થળો અથવા સ્થળોએ મુસાફરી કરીએ છીએ જે ખૂબ જ ખતરનાક અને જોખમી હોય છે. જીવ જોખમમાં મુક્યા પછી પણ તેઓ અમેરિકામાં પ્રવેશ કરી શકશે તેની કોઈ ગેરંટી નથી. સરહદ પાર કરતી વખતે ઘણા લોકો પકડાઈ જાય છે પરંતુ તેમની પાસે નકલી દસ્તાવેજો અને ખોટી વાર્તાઓ હોય છે જે તેઓ યુએસ સુરક્ષા ગાર્ડ્સને બતાવવા અને કહેવા માટે બનાવે છે. તેઓ આશ્રય માટે વિનંતી કરે છે અને વિનંતી કરે છે.

કેનેડા રૂટથી ઘૂસણખોરી વધી

બીજી એક મહત્વની વાત એ છે કે આ ઇમિગ્રન્ટ્સ અમેરિકામાં પ્રવેશવા માટે મોટી રકમ ખર્ચ કરે છે. એજન્ટો અને દાણચોરો આ માટે તેમની પાસેથી 50 લાખથી 85 લાખ રૂપિયા સુધી વસૂલ કરે છે. એવું પણ જોવા મળ્યું છે કે એજન્ટો અને દાણચોરો સરહદ પાર કરવા માટે મેક્સિકો રૂટ કરતાં કેનેડા રૂટનો વધુ ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. અહેવાલો અનુસાર, તાજેતરના વર્ષોમાં કેનેડિયન સરહદ પારથી થયેલા ઘૂસણખોરીના કેસોમાં ભારતીયો લગભગ 22 ટકા છે. જો આપણે આ ડેટા પર નજર કરીએ તો, વર્ષ 2023 માં, 30 હજાર 10 ભારતીયોને કેનેડા સરહદ પર રોકીને પકડવામાં આવ્યા હતા અને 41 હજાર સાતસો સિત્તેર ભારતીયોને મેક્સિકો સરહદ પર રોકીને પકડવામાં આવ્યા હતા.

પંજાબ પોલીસ ડોન્કી રૂટના ટ્રાવેલ એજન્ટોની ઓળખ કરશે

 અહેવાલ મુજબ, સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે પોલીસ ગેરકાયદેસર ટ્રાવેલ એજન્ટોને ઓળખવા માટે દેશનિકાલ કરાયેલા લોકોનો સંપર્ક કરી શકે છે જેમણે તેમને ડંકી માર્ગ અને અન્ય ગેરકાયદેસર માધ્યમો દ્વારા મોટી રકમ વસૂલીને વિદેશ મોકલ્યા હતા. પંજાબના ડીજીપી ગૌરવ યાદવે જણાવ્યું હતું કે સરકાર દેશનિકાલ કરાયેલા વ્યક્તિઓ સાથે સામાન્ય વર્તન કરશે. જોકે, તેમણે ઉમેર્યું, "જો કોઈની ગુનાહિત પૃષ્ઠભૂમિ હશે, તો તેની તપાસ કરવામાં આવશે અને જરૂર પડ્યે યોગ્ય કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. અમને તેમની ઓળખ અને તેમની સામે કોઈ ગુનાહિત કેસ ખબર નથી, પરંતુ અમે કેન્દ્રીય એજન્સીઓ સાથે સંપર્કમાં છીએ."

ડંકી રૂટ શું છે?

ગેરકાયદેસર રીતે વિદેશ જવા માટે અપનાવવામાં આવતા માર્ગને ડંકી રુટ કહેવામાં આવે છે. ડંકી શબ્દ પંજાબી શબ્દ 'ડંકી' પરથી આવ્યો છે જેનો અર્થ થાય છે એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ કૂદકો મારવો. સરહદ નિયંત્રણોથી બચવા માટે તે એક જોખમી અને લાંબી મુસાફરી છે. આમાં ખરાબ હવામાન, ભૂખ, રોગ, દુર્વ્યવહાર અને ક્યારેક મૃત્યુનો પણ સામનો કરવો પડે છે. આ માર્ગે વિદેશ પ્રવાસ કરનારાઓને માનવ તસ્કરોને મોટી રકમ ચૂકવવી પડે છે. આ રકમ લાખોમાં છે. ડિસેમ્બર 2023 માં, જ્યારે ફ્રાન્સે માનવ તસ્કરીના શંકાના આધારે દુબઈથી નિકારાગુઆ જતી 303 ભારતીય મુસાફરોને લઈ જતી ચાર્ટર ફ્લાઇટને અટકાયતમાં લીધી ત્યારે ડોન્કી રૂટ હેડલાઇન્સમાં આવી ગયો. તેમાંથી મોટાભાગના લોકોને ભારત પાછા મોકલી દેવામાં આવ્યા હતા.

ફેબ્રુઆરી 2024 માં, સમાચાર એજન્સી રોઇટર્સે ભારતીયો દ્વારા ડંકી રૂટ દ્વારા અમેરિકા મુસાફરી કરવા અંગે એક અહેવાલ પ્રકાશિત કર્યો હતો. રિપોર્ટ અનુસાર, ડોન્કી રૂટ દ્વારા અમેરિકા ગયેલા લોકોના પરિવારોએ તેમને કહ્યું હતું કે માનવ તસ્કરો દિલ્હી અને મુંબઈથી પ્રવાસી વિઝા પર યુએઈ લઈ જાય છે. ત્યાંથી તેમને લેટિન અમેરિકાના અનેક ટ્રાન્ઝિટ પોઈન્ટ્સ, જેમ કે વેનેઝુએલા, નિકારાગુઆ અને ગ્વાટેમાલા દ્વારા યુએસ-મેક્સિકો સરહદ પર લઈ જવામાં આવે છે. ત્યાં, આ લોકોને તેમના હેન્ડલર્સ દ્વારા એ પણ કહેવામાં આવે છે કે જો તેઓ સરહદ પાર કરતી વખતે પકડાય તો સતાવણીનો ઉલ્લેખ કરીને આશ્રય કેવી રીતે મેળવવો.

શું અમેરિકાના દેશનિકાલ અભિયાન પછી ડોન્કી રૂટ દ્વારા મુસાફરીનો અંત આવ્યો છે?

એક  અહેવાલ મુજબ, પંજાબ સરકાર દેશનિકાલ કરાયેલા વ્યક્તિઓ પાસેથી માહિતી મેળવવા અને ગેરકાયદેસર સ્થળાંતરને રોકવા માટે એક ઝુંબેશ શરૂ કરવાની આશા રાખી રહી છે. એક ટ્રાવેલ એજન્ટે નામ ન આપવાની શરતે જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા બે મહિનામાં, જ્યારથી ખબર પડી છે કે યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રન્ટ્સને દેશનિકાલ કરશે, ત્યારથી આવી પ્રવૃત્તિમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે કારણ કે એજન્ટોને ખાતરી નથી કે તેમના ગ્રાહકો તેમના ગંતવ્ય સ્થાન પર પહોંચી શકશે કે નહીં, પરંતુ આ પ્રવૃત્તિ સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ નથી.

અહેવાલ મુજબ, અન્ય એક ટ્રાવેલ એજન્ટે જણાવ્યું હતું કે તાજેતરના સમયમાં ડોન્કી રૂટ દ્વારા મુસાફરી કરવાના ફીમાં વધારો થયો છે. અમેરિકા પહોંચવા માટે ૪૫-૫૦ લાખ રૂપિયા ચૂકવી શકાય છે, જ્યારે ત્યાં પહોંચવાની કોઈ ગેરંટી નથી.