India's New Chief of Army Staff: દેશની સંરક્ષણ પ્રણાલી અને લશ્કરી નેતૃત્વને લઈને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ જાહેરાત કરવામાં આવી છે. લેફ્ટનન્ટ જનરલ ધીરજ સેઠને ભારતીય સેનાના આગામી ચીફ ઓફ ધ આર્મી સ્ટાફ (COAS) તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. તેઓ 30 જૂન, 2026 ના રોજ બપોરે વર્તમાન આર્મી ચીફ જનરલ ઉપેન્દ્ર દ્વિવેદીની નિવૃત્તિ બાદ સત્તાવાર રીતે જનરલ તરીકે સેનાની સર્વોચ્ચ કમાન સંભાળશે. વર્તમાન આર્મી ચીફ જનરલ ઉપેન્દ્ર દ્વિવેદી 30 જૂન, 2026 ના રોજ નિવૃત્ત થઈ રહ્યા છે. લેફ્ટનન્ટ જનરલ ધીરજ સેઠ હાલમાં આર્મી સ્ટાફના વાઇસ ચીફ (ઉપપ્રમુખ) તરીકે સેવા આપી રહ્યા છે. તેમની આશરે ચાર દાયકા લાંબી અને શાનદાર લશ્કરી કારકિર્દી દરમિયાન તેમણે દેશની સેનાના આધુનિકીકરણ અને વ્યૂહાત્મક યુદ્ધ કૌશલ્યમાં અપ્રતિમ યોગદાન આપ્યું છે, જેના કારણે તેમની આ સર્વોચ્ચ પદ માટે પસંદગી કરવામાં આવી છે.
NDAના ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થી અને આર્મર્ડ કોર્પ્સથી ભવ્ય શરૂઆત લેફ્ટનન્ટ જનરલ ધીરજ સેઠ મહારાષ્ટ્રના પુણે સ્થિત પ્રતિષ્ઠિત નેશનલ ડિફેન્સ એકેડેમી (NDA), ખડકવાસલાના ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થી છે. દેશની સેવામાં જોડાવા માટે સજ્જ થયા બાદ, ડિસેમ્બર 1986 માં તેઓ ભારતીય સેનાની સૌથી પ્રતિષ્ઠિત અને શક્તિશાળી પાંખ ગણાતી 'આર્મર્ડ કોર્પ્સ' (ટેન્ક રેજિમેન્ટ) માં કમિશન થયા હતા. પોતાની લગભગ 40 વર્ષની લશ્કરી સફરમાં તેમણે વ્યૂહાત્મક, ઓપરેશનલ અને સંગઠનાત્મક સ્તરે બહોળો અને પ્રભાવશાળી અનુભવ મેળવ્યો છે.
શિક્ષણના ક્ષેત્રમાં પણ હંમેશા અગ્રેસર રહ્યા લશ્કરી શિક્ષણના ક્ષેત્રમાં પણ તેઓ હંમેશા અગ્રેસર રહ્યા છે. તેમણે જુનિયર કમાન્ડ કોર્સમાં સમગ્ર દેશમાં પ્રથમ સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું હતું. આ ઉપરાંત, ડિફેન્સ સર્વિસીસ સ્ટાફ કોલેજમાં અભ્યાસ દરમિયાન તેમને સર્વશ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન માટે "બેસ્ટ ઓલ-રાઉન્ડ સ્ટુડન્ટ ઓફિસર" ના પ્રતિષ્ઠિત મેડલથી નવાજવામાં આવ્યા હતા. તેઓ ભારતની નેશનલ ડિફેન્સ કોલેજ અને ફ્રાન્સના પેરિસમાં યોજાતા અત્યંત કપરા કમાન્ડ અને સ્ટાફ કોર્સના પણ સ્નાતક છે, જે તેમના વૈશ્વિક અને અત્યાધુનિક લશ્કરી દ્રષ્ટિકોણને દર્શાવે છે.
બે ઓપરેશનલ આર્મી કમાન્ડનું નેતૃત્વ કરવાનો દુર્લભ અનુભવ ભારતીય સેનાના ઇતિહાસમાં ખૂબ જ ઓછા અધિકારીઓ એવા હોય છે જેમને એક કરતાં વધુ ઓપરેશનલ આર્મી કમાન્ડનું નેતૃત્વ કરવાની તક મળે છે. લેફ્ટનન્ટ જનરલ ધીરજ સેઠે પોતાની કારકિર્દીમાં બે મહત્વપૂર્ણ ઓપરેશનલ આર્મી કમાન્ડનું નેતૃત્વ કરીને આ દુર્લભ સિદ્ધિ પોતાના નામે કરી છે: દક્ષિણ પશ્ચિમ કમાન્ડ (South Western Command) સધર્ન કમાન્ડ (Southern Command)
તેમની પાસે પશ્ચિમી મોરચા પર અઢી વર્ષથી વધુ સમય સુધી વ્યૂહાત્મક અને ઓપરેશનલ દેખરેખ રાખવાનો અનોખો અને સઘન અનુભવ છે. લેફ્ટનન્ટ જનરલ તરીકે, તેમણે ભારતીય સેનાના અગ્રીમ સ્ટ્રાઈક ફોર્મેશન પૈકીના એક, 'સુદર્શન ચક્ર કોર્પ્સ' નું અત્યંત સફળ નેતૃત્વ કર્યું હતું. આ ઉપરાંત, તેમણે દિલ્હી એરિયાના જનરલ ઓફિસર કમાન્ડિંગ (GOC) તરીકે પણ ફરજ બજાવી હતી. આ કાર્યકાળ દરમિયાન તેમણે પ્રજાસત્તાક દિવસની પરેડ સહિત દેશના અનેક મહત્વપૂર્ણ રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય લશ્કરી કાર્યક્રમોનું સફળતાપૂર્વક સંચાલન અને નિરીક્ષણ કર્યું હતું.
રણપ્રદેશથી લઈને કાશ્મીરની ખીણો સુધી સફળ કમાન્ડ લેફ્ટનન્ટ જનરલ ધીરજ સેઠે દેશના તમામ પ્રકારના પડકારજનક ભૌગોલિક વાતાવરણ અને મુશ્કેલ યુદ્ધ મોરચાઓ પર સક્રિયપણે પોતાની સેવાઓ આપી છે. તેમના પ્રમુખ કમાન્ડ એસાઇનમેન્ટ્સ નીચે મુજબ રહ્યા છે: રણ વિસ્તાર: પશ્ચિમી સરહદે રણના વિષમ વાતાવરણમાં એક આર્મર્ડ રેજિમેન્ટ (ટેન્ક યુનિટ) નું સફળ કમાન્ડિંગ કર્યું. વેસ્ટર્ન થિયેટર: પશ્ચિમ મોરચે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ આર્મર્ડ બ્રિગેડનું નેતૃત્વ સંભાળ્યું. જમ્મુ અને કાશ્મીર: કાશ્મીરના અશાંત વિસ્તારોમાં આતંકવાદ વિરોધી અને બળવાખોરી વિરોધી અભિયાન (Counter-Insurgency Operations) દરમિયાન એક આખી ફોર્સનું નેતૃત્વ કર્યું. ભારત ઉપરાંત, તેમણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ દેશનું ગૌરવ વધાર્યું છે. આફ્રિકન દેશ અંગોલામાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) ના શાંતિ રક્ષક મિશનમાં તેમણે ઓપરેશન્સ ઓફિસર તરીકે મહત્વની વૈશ્વિક ભૂમિકા ભજવી હતી.
સેનાના આધુનિકીકરણ અને 'નેક્સ્ટ-જનરેશન' વિઝનના શિલ્પી લેફ્ટનન્ટ જનરલ ધીરજ સેઠને ભારતીય સેનામાં ફોર્સ મોર્ડનાઇઝેશન (લશ્કરી આધુનિકીકરણ) ના પ્રમુખ શિલ્પી માનવામાં આવે છે. તેમણે આર્મી હેડક્વાર્ટરમાં વ્યૂહાત્મક આયોજન, લાંબા ગાળાના પ્રોજેક્ટ્સ અને ક્ષમતા વિકાસ (Capacity Development) વિભાગોમાં ઘણા વરિષ્ઠ હોદ્દાઓ સંભાળ્યા છે. તેમણે ભારતીય સેનાની 'લોન્ગ ટર્મ ઇન્ટિગ્રેટેડ પર્સ્પેક્ટિવ પ્લાન' (LTIPP) ને આખરી ઓપ આપવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે. મિકેનાઇઝ્ડ ફોર્સિસ માટે ડાયરેક્ટર જનરલ ઓફ કેપેસિટી ડેવલપમેન્ટ તરીકે સેવા આપતી વખતે તેમની નીતિઓ ભવિષ્યના યુદ્ધો માટે અત્યંત પ્રાસંગિક સાબિત થઈ છે. તેઓ આધુનિક યુગની ટેકનોલોજી જેવી કે ડ્રોન વોરફેર, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), સાયબર સિક્યોરિટી અને અત્યાધુનિક શસ્ત્ર પ્રણાલીઓને સેનાની દૈનિક ઓપરેશનલ જરૂરિયાતો સાથે સાંકળવાના હિમાયતી રહ્યા છે.
સર્વોચ્ચ લશ્કરી સન્માન અને નવી જવાબદારી તેમની અસાધારણ, વિશિષ્ટ અને વફાદાર સેવાઓ માટે ભારત સરકાર દ્વારા તેમને દેશના સર્વોચ્ચ સૈન્ય પુરસ્કારો એનાયત કરવામાં આવ્યા છે, જેમાં નીચેના સન્માનો સામેલ છે: પરમ વિશિષ્ટ સેવા મેડલ (PVSM) ઉત્તમ યુદ્ધ સેવા મેડલ (UYSM) અતિ વિશિષ્ટ સેવા મેડલ (AVSM) 1 એપ્રિલ, 2026 ના રોજ વાઇસ ચીફ ઓફ આર્મી સ્ટાફનું પદ સંભાળ્યા બાદ, હવે તેઓ આગામી 30 જૂનથી ભારતીય સેનાના 29મા વડા તરીકે દેશની અખંડિતતા અને સરહદોની સુરક્ષાનું સુકાન પોતાના હાથમાં લેશે. સંરક્ષણ નિષ્ણાતોના મતે, તેમના વ્યાપક ટેકનિકલ જ્ઞાન અને સરહદી ઓપરેશન્સના અનુભવથી ભારતીય સેના ભવિષ્યના પડકારો સામે વધુ મજબૂત બનશે.

હવે આ કડક ઓફિસર સંભાળશે ભારતીય સેનાની કમાન!

June 13, 2026 | 16:52 IST