સુપ્રીમકોર્ટના ચીફ જસ્ટિસ ભૂષણ આર. ગવઈએ કેન્દ્ર સરકારને તેમના અનુગામી તરીકે સીનિયર જજ જસ્ટિસ સૂર્યકાંતની ભલામણ કરી છે. તેમનું નામ મંજૂરી માટે કેન્દ્રીય કાયદા મંત્રાલયને મોકલવામાં આવ્યું છે. તેની સાથે, સુપ્રીમ કોર્ટના 53માં CJIની નિમણૂક માટેની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ગઈ છે.

પરંપરાગત રીતે કાયદા મંત્રાલય દ્વારા વિનંતી કરવામાં આવ્યા પછી વર્તમાન CJI તેમના અનુગામીની ભલામણ કરે છે. વર્તમાન CJI ગવઈનો કાર્યકાળ 23 નવેમ્બરના રોજ પૂર્ણ થઈ રહ્યો છે.

જસ્ટિસ સૂર્યકાંત 24 નવેમ્બરના રોજ તેમના સ્થાને મુખ્ય ન્યાયાધીશ બનશે. તેઓ 9 ફેબ્રુઆરી, 2027ના રોજ નિવૃત્ત થશે. તેમનો કાર્યકાળ 14 મહિનાનો રહેશે. સુપ્રીમકોર્ટના જજ 65 વર્ષની ઉંમરે નિવૃત્ત થઈ રહ્યા છે.

જસ્ટિસ સૂર્યકાંતનો જન્મ 10 ફેબ્રુઆરી, 1962ના રોજ હરિયાણાના હિસારમાં થયો હતો. તેઓ 1981માં હિસારની સ્ટેટ પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએટ કોલેજમાંથી સ્નાતક થયા હતા. ત્યારબાદ 1984માં રોહતકની મહર્ષિ દયાનંદ યુનિવર્સિટીમાંથી કાયદાની ડિગ્રી મેળવી હતી. 1984માં હિસાર જિલ્લા કોર્ટમાં કાયદાની પ્રેક્ટિસ શરૂ કરી હતી. 1985માં, જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે પંજાબ અને હરિયાણા હાઇકોર્ટમાં પ્રેક્ટિસ શરૂ કરી હતી.

માર્ચ 2001માં તેમને સિનિયર એડવોકેટ તરીકે નામાંકિત કરવામાં આવ્યા હતા. 9 જાન્યુઆરી, 2004ના રોજ પંજાબ અને હરિયાણા હાઇકોર્ટના કાયમી જજ તરીકે નિયુક્ત થયા ત્યાં સુધી તેમણે હરિયાણાના એડવોકેટ જનરલ તરીકે સેવા આપી હતી. જસ્ટિસ સૂર્યકાંતને 24 મે, 2019ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટના જજ તરીકે બઢતી આપવામાં આવી હતી.

જસ્ટિસ સૂર્યકાંત ભારતીય ન્યાયતંત્રમાં ટોચના પદ પર પહોંચનારા હરિયાણાના પ્રથમ વ્યક્તિ હશે. તેમના નામની ભલામણ કરતાં CJI ગવઈએ જણાવ્યું હતું કે જસ્ટિસ સૂર્યકાંત સુપ્રીમકોર્ટનું નેતૃત્વ કરવા માટે યોગ્ય અને સક્ષમ છે.

જસ્ટિસ સૂર્યકાંતની યાત્રા હરિયાણાના હિસારના પેટવાડ ગામથી શરૂ થઈ હતી. તેઓ સત્તાના કોરિડોર સાથે સંકળાયેલા વિશેષાધિકારોથી દૂર ઉછર્યા હતા. તેમના પિતા શિક્ષક હતા. તેમણે આઠમા ધોરણ સુધી ગામડાની એક સ્કૂલમાં અભ્યાસ કર્યો હતો કે જેમાં બેન્ચ પણ નહોતી.

અન્ય ગ્રામજનોની જેમ જસ્ટિસ સૂર્યકાંત પરિવારનું ગુજરાન ચલાવવા માટે નવરાશના સમયમાં ખેતરોમાં કામ કરતા હતા. તેઓ પહેલી વાર હિસારના એક નાના શહેર હાંસી ગયા ત્યારે શહેર જોયું હતું, જ્યાં તેઓ તેમની 10મા ધોરણની બોર્ડની પરીક્ષા આપવા ગયા હતા.

સુપ્રીમકોર્ટના જસ્ટિસ સૂર્યકાંત અનેક બંધારણીય બેન્ચમાં સેવા આપી ચૂક્યા છે. તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન તેમણે બંધારણીય, માનવ અધિકારો અને વહીવટી કાયદાના મુદ્દાઓને આવરી લેતાં 1 હજારથી વધુ ચુકાદાઓ આપ્યા. તેમના સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદાઓમાં કલમ 370 રદ કરવાના 2023ના નિર્ણયને સમર્થન આપવાનો પણ સમાવેશ થાય છે.

તેઓ પંજાબ અને હરિયાણા હાઈકોર્ટની પૂર્ણ બેન્ચનો ભાગ હતા. જેણે 2017માં બળાત્કારના કેસમાં ડેરા પ્રમુખ રામ રહીમ બાબતે જેલમાં થયેલી હિંસા બાદ ડેરા સચ્ચા સોદાનો સંપૂર્ણ સફાઈનો આદેશ આપ્યો હતો.

જસ્ટિસ સૂર્યકાંત એ બેન્ચનો ભાગ હતા જેણે કોલોનિયલ એરાના રાજદ્રોહ કાયદાને સ્થગિત કર્યો હતો અને નિર્દેશ આપ્યો હતો કે સરકાર તેની સમીક્ષા ન કરે ત્યાં સુધી તેના હેઠળ કોઈ નવી FIR નોંધવામાં ન આવે.

સુપ્રીમ કોર્ટ બાર એસોસિએશન સહિત બાર એસોસિએશનોમાં એક તૃતીયાંશ બેઠકો મહિલાઓ માટે અનામત રાખવાનો નિર્દેશ આપવાનો શ્રેય પણ જસ્ટિસ સૂર્યકાંતને જાય છે.

જસ્ટિસ સૂર્યકાંત એ સાત જજોની બેન્ચનો ભાગ હતા જેમણે 1967ના અલીગઢ મુસ્લિમ યુનિવર્સિટીના નિર્ણયને રદ કર્યો હતો. જેનાથી યુનિવર્સિટીને સંસ્થાના લઘુમતી દરજ્જા પર પુનર્વિચાર કરવાનો માર્ગ મોકળો થયો હતો.

તેઓ પેગાસસ સ્પાયવેર કેસની સુનાવણી કરતી બેન્ચનો ભાગ હતા. જેણે ગેરકાયદે દેખરેખના આરોપોની તપાસ માટે સાયબર એક્સપર્ટની એક પેનલ બનાવી હતી. તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના આડમાં ખુલ્લી સ્વતંત્રતા આપી શકાતી નથી.

જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે બિહારમાં SIR સંબંધિત કેસની પણ સુનાવણી કરી છે. ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા પર ભાર મૂકતા આદેશમાં, જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે ચૂંટણી પંચને નિર્દેશ આપ્યો હતો કે બિહારમાં સ્પેશિયલ ઈન્ટેંસિવ રિવિઝન પછી ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાંથી બાકાત રાખવામાં આવેલા 65 લાખ નામોની વિગતો જાહેર કરવી જોઈએ.

October 27, 2025 | 19:19 IST