નાના વ્યવસાયો દ્વારા કરોડોની સંપત્તિનો માલિક બનેલો મુંબઈમાં ગુનાખોરીની દુનિયાનો બાદશાહ ટાઇગર મેમણ ફરી એકવાર સમાચારમાં છે. 1993 ના મુંબઈ બોમ્બ વિસ્ફોટના માસ્ટરમાઈન્ડ પર કોર્ટે ફરી એકવાર કડક વલણ અપનાવ્યું છે. આ કેસમાં સ્પેશિયલ ટાડા કોર્ટે મોટો નિર્ણય આપ્યો છે. કોર્ટે 1993 ના મુંબઈ બોમ્બ વિસ્ફોટના માસ્ટરમાઇન્ડ ટાઇગર મેમણ, તેના ભાઈ યાકૂબ મેમણ અને મેમણ પરિવારની 14 સ્થાવર મિલકતો કેન્દ્ર સરકારને સોંપવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ મિલકતોમાં મુંબઈના પોશ વિસ્તારોમાં આવેલા ફ્લેટ, દુકાનો, ઓફિસો અને ખાલી પ્લોટનો સમાવેશ થાય છે જેમ કે અલ્મેડા પાર્ક (બાંદ્રા પશ્ચિમ), સાંતાક્રુઝ, કુર્લા અને માહિમ.
1993 ના બોમ્બ વિસ્ફોટોનો માસ્ટરમાઇન્ડ હતો ટાઇગર મેમણ...
ટાઇગર મેમણ, જેનું સાચું નામ ઇબ્રાહિમ અબ્દુલ રઝાક મેમણ છે, તે 1993 ના મુંબઈ બોમ્બ વિસ્ફોટનો મુખ્ય કાવતરાખોર હતો. 12 માર્ચ 1993 ના રોજ મુંબઈમાં થયેલા આ વિસ્ફોટોએ સમગ્ર દેશને હચમચાવી નાખ્યો હતો. 12 બોમ્બ વિસ્ફોટોમાં 257 લોકો માર્યા ગયા હતા અને 700 થી વધુ ઘાયલ થયા હતા. આ હુમલો ભારતના ઇતિહાસમાં સૌથી મોટા આતંકવાદી હુમલાઓમાંનો એક હતો. ટાઈગર મેમણે તેના ભાઈ યાકુબ મેમણ અને અંડરવર્લ્ડ ડોન દાઉદ ઈબ્રાહિમ સાથે મળીને આ હુમલાનું કાવતરું ઘડ્યું હતું. તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે 1992 માં બાબરી મસ્જિદ તોડી પાડવામાં આવ્યા બાદ થયેલા રમખાણોનો બદલો લેવા માટે આ હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો.
ટાઇગર મેમણે પોતાનું ગુનાનું સામ્રાજ્ય કેવી રીતે બનાવ્યું?
ટાઇગર મેમણનો જન્મ મુંબઈમાં થયો હતો. તેણે 1980 ના દાયકામાં નાના વ્યવસાયોમાં પોતાની કારકિર્દી શરૂ કરી હતી પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ તેઓ અંડરવર્લ્ડની દુનિયામાં પ્રવેશી ગયા. ટાઈગરે દાઉદ ઈબ્રાહિમ સાથે મળીને એક મોટું દાણચોરીનું નેટવર્ક ઉભું કર્યું. તેમનો મુખ્ય ધંધો સોના, ચાંદી અને ઇલેક્ટ્રોનિક સામાનની દાણચોરીનો હતો, જેના દ્વારા તેમણે કરોડો રૂપિયા કમાયા. ટાઇગરે પોતાની કમાણી રિયલ એસ્ટેટમાં રોકી અને મુંબઈના પોશ વિસ્તારોમાં ઘણી મિલકતો ખરીદી. તેમણે અલ્મેડા પાર્ક, સાંતાક્રુઝ, માહિમ અને કુર્લા જેવા વિસ્તારોમાં ફ્લેટ, દુકાનો અને ઓફિસો ખરીદી હતી, જે પાછળથી તેમના પરિવારના નામે નોંધાયેલા હતા.
ટાઈગર મેમણે તેના ભાઈઓ અને સંબંધીઓને પણ આ ધંધામાં સામેલ કર્યા. તેમના ભાઈ યાકુબ મેમણ, જે એક ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ હતા, તેમણે ટાઇગરના વ્યવસાયના સંચાલનમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. ટાઇગરના કાળા નાણાંને કાયદેસર બતાવવા માટે, યાકુબે ઘણી નકલી કંપનીઓ બનાવી અને મિલકતોમાં રોકાણ કર્યું.
મેમણ પરિવારે મુંબઈમાં એક વિશાળ રિયલ એસ્ટેટ સામ્રાજ્ય બનાવ્યું હતું, જેમાં કરોડોની મિલકતોનો સમાવેશ થતો હતો. પરંતુ 1993 ના બોમ્બ વિસ્ફોટો પછી, ટાઇગર અને તેનો પરિવાર ભાગી ગયા. માનવામાં આવે છે કે ટાઇગર પહેલા દુબઈ અને પછી પાકિસ્તાન ભાગી ગયો હતો, જ્યાં તે આજે છુપાયેલો છે.
ટાડા કોર્ટે મિલકતોનો કબજો લેવાનો આદેશ આપ્યો...
સ્પેશિયલ ટાડા કોર્ટના જજ વી.ડી. કેદારે 26 માર્ચે ચુકાદો આપ્યો હતો કે મેમણ પરિવારની 14 મિલકતો કેન્દ્ર સરકારને સોંપવામાં આવશે. આ મિલકતો 1994 માં જ બોમ્બે હાઈકોર્ટના રીસીવર દ્વારા કબજે કરવામાં આવી હતી. કોર્ટે કહ્યું કે, આ મિલકતો જપ્ત કરવાની પ્રક્રિયા 1992 માં મહારાષ્ટ્ર સરકારના આદેશના આધારે શરૂ કરવામાં આવી હતી. 1993 માં, સ્મગલર્સ અને ફોરેન એક્સચેન્જ મેનિપ્યુલેટર્સ એક્ટ હેઠળ, કેન્દ્ર સરકારે કોર્ટમાં મેમણ પરિવારની મિલકતો જપ્ત કરવા અપીલ કરી હતી કારણ કે આ મિલકતો દાણચોરી અને ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓમાંથી મેળવવામાં આવી હતી.
આ મિલકતોમાં અલ્મેડા પાર્ક (બાંદ્રા વેસ્ટ) માં એક ફ્લેટ, સાન્તાક્રુઝમાં એક ખાલી પ્લોટ અને ફ્લેટ, કુર્લામાં ઓફિસ, માહિમમાં દુકાનો અને ગેરેજનો સમાવેશ થાય છે. મિલકતોના માલિકોમાં ટાઇગર મેમણ, યાકુબ મેમણ, અબ્દુલ રઝાક મેમણ, એસા મેમણ, યુસુફ મેમણ અને રૂબીના મેમણ જેવા પરિવારના સભ્યોનો સમાવેશ થાય છે. કોર્ટે કહ્યું કે આ મિલકતો વેચીને અથવા અન્ય કોઈપણ કાનૂની રીતે તેનો ઉપયોગ કરીને કિંમત અને ખર્ચ વસૂલ કરવામાં આવશે.
કેન્દ્રએ કોર્ટમાં મિલકત જપ્ત કરવા માટે અપીલ કરી હતી...
જાન્યુઆરી 2025 માં, કેન્દ્ર સરકારે SAFEMA ઓથોરિટી દ્વારા કોર્ટમાં મેમણ પરિવારની મિલકતો જપ્ત કરવા માટે અપીલ કરી હતી. SAFEMA હેઠળ એક જોગવાઈ છે કે દાણચોરો અને ડ્રગ માફિયાઓની ગેરકાયદેસર મિલકતો જપ્ત કરી શકાય છે. કોર્ટે સ્વીકાર્યું કે મેમણ પરિવારની આ મિલકતો દાણચોરી અને ગુના દ્વારા હસ્તગત કરવામાં આવી હતી, તેથી તેને કેન્દ્ર સરકારને સોંપવી જોઈએ.
મેમણ પરિવાર ચૂપ છે...
ટાડા કોર્ટે મેમણ પરિવારને નોટિસ મોકલીને જવાબ માંગ્યો હતો, પરંતુ ટાઇગર મેમણ અને તેના પરિવારે કોઈ જવાબ આપ્યો ન હતો. ટાઇગર મેમણ ફરાર છે, જ્યારે તેના ભાઈ યાકુબ મેમણને 2015 માં ફાંસી આપવામાં આવી હતી. અબ્દુલ રઝાક મેમણ અને હનીફા મેમણ જેવા પરિવારના અન્ય સભ્યો પણ આ બાબતે મૌન છે. કોર્ટે કહ્યું કે પરિવાર તરફથી કોઈ જવાબ ન મળવાને કારણે, આ મિલકતો જપ્ત કરવાનો નિર્ણય અંતિમ છે.
આ મિલકતોનું શું થશે?
આ મિલકતો હવે બોમ્બે હાઈકોર્ટના રીસીવર દ્વારા કેન્દ્ર સરકારને સોંપવામાં આવશે. સરકાર આ મિલકતોનો ઉપયોગ વેચીને અથવા અન્ય રીતે કરી શકે છે. જોકે, ઘણી મિલકતો પહેલેથી જ ખરાબ સ્થિતિમાં છે. ગયા મહિને માહિમમાં મેમણ પરિવારની એક ઇમારત ગેરકાયદેસર રીતે તોડી પાડવામાં આવી હતી, જેના પગલે કોર્ટે કડક વલણ અપનાવ્યું હતું.