ચાલતી વખતે એડીમાં દુખાવો થાય તો સાવધાન! શરીર આપી રહ્યું છે આ સંકેત?

એડીમાં દુખાવો શા માટે થાય છે? સવારે ઊઠીને પહેલું પગલું ભરતી વખતે એડીમાં દુખાવો થવો, ચાલતી વખતે તકલીફ થવી કે લાંબો સમય ઊભા રહેવાથી દુખાવો વધવો—આ લક્ષણો પાછળ અનેક કારણો હોઈ શકે છે. હાઈ હીલ્સ પહેરવી એડીના દુખાવાનું એક સંભવિત કારણ છે, પરંતુ પ્લાન્ટર ફેસાઇટિસ, એચિલીસ ટેન્ડનની સમસ્યા, અયોગ્ય પગરખાં, વધુ પડતી શારીરિક પ્રવૃત્તિ અને શરીરનું વધેલું વજન પણ એડીના દુખાવા માટે જવાબદાર હોઈ શકે છે. જો તમને વારંવાર એડીમાં દુખાવો થતો હોય, તો દુખાવો ક્યાં થાય છે અને ક્યારે વધે છે તે સમજવું જરૂરી છે. ચાલો જાણીએ એડીના દુખાવાનાં પાંચ મુખ્ય કારણો, તેનાં સામાન્ય લક્ષણો અને ક્યારે ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.

એડીમાં દુખાવો થવાનાં 5 મુખ્ય કારણો કયાં છે?

1. પ્લાન્ટર ફેસાઇટિસ (Plantar Fasciitis)

પ્લાન્ટર ફેસાઇટિસ એ એડીની નીચે દુખાવો થવાનું સામાન્ય કારણ છે. પગના તળિયે પ્લાન્ટર ફેશિયા નામનો મજબૂત પેશીપટ્ટો હોય છે, જે એડીના હાડકાને પગની આંગળીઓ સાથે જોડે છે અને પગના કમાનને ટેકો આપે છે. તેના પર વારંવાર તાણ આવવાથી દુખાવો થઈ શકે છે.

સામાન્ય લક્ષણો:

• સવારે ઊઠીને પહેલું પગલું ભરતી વખતે એડીમાં દુખાવો થવો.

• લાંબા સમય સુધી બેસ્યા પછી ઊભા થતાં દુખાવો અનુભવવો.

• લાંબો સમય ચાલવાથી અથવા ઊભા રહેવાથી દુખાવો વધવો.

સવારે એડીમાં દુખાવો થવો પ્લાન્ટર ફેસાઇટિસનું એક સામાન્ય લક્ષણ છે, પરંતુ માત્ર આ લક્ષણના આધારે નિદાન કરી શકાય નહીં.

2. એચિલીસ ટેન્ડિનોપેથી (Achilles Tendinopathy)

એડીના પાછળના ભાગમાં દુખાવો થતો હોય તો તેનું એક સંભવિત કારણ એચિલીસ ટેન્ડિનોપેથી હોઈ શકે છે. એચિલીસ ટેન્ડન પિંડલીના સ્નાયુઓને એડીના હાડકા સાથે જોડે છે અને ચાલવા, દોડવા તથા કૂદવા જેવી પ્રવૃત્તિઓમાં મદદ કરે છે.

દોડવાની કસરત અચાનક વધારવી, વારંવાર કૂદવું અથવા પૂરતા આરામ વિના ભારે વર્કઆઉટ કરવાથી આ ટેન્ડન પર વધારાનું દબાણ આવી શકે છે.

લક્ષણો: એડીની પાછળ દુખાવો, જકડન અને દોડતી વખતે અથવા સીડીઓ ચઢતી વખતે તકલીફ.

3. અયોગ્ય પગરખાં અને હાઈ હીલ્સ

ખોટા માપનાં પગરખાં, ઘસાઈ ગયેલા શૂઝ અને પગના તળિયાને યોગ્ય સપોર્ટ ન આપતાં ફૂટવેર એડીમાં દુખાવો વધારી શકે છે. હાઈ હીલ્સ પહેરવાથી પગ પર શરીરના વજનનું વિતરણ બદલાય છે અને પગના આગળના ભાગ તથા પિંડલીના સ્નાયુઓ પર વધારાનો ભાર આવી શકે છે.

બીજી તરફ, ખૂબ પાતળા તળિયાવાળા અથવા જૂના રનિંગ શૂઝમાં પૂરતું કુશનિંગ ન હોય તો ચાલતી વખતે લાગતા આંચકાની અસર વધી શકે છે.

બચાવ માટે: પગના માપ પ્રમાણે આરામદાયક પગરખાં પસંદ કરો. ચાલવા અને દોડવા માટે યોગ્ય કુશનિંગ તથા સપોર્ટ ધરાવતા શૂઝનો ઉપયોગ કરો.

4. વધુ પડતું ચાલવું, દોડવું અથવા કસરતમાં અચાનક વધારો

લાંબા સમય સુધી શારીરિક પ્રવૃત્તિ ઓછી કર્યા પછી અચાનક લાંબા અંતર સુધી ચાલવાનું, દોડવાનું અથવા ભારે કસરત કરવાનું શરૂ કરવાથી એડીની આસપાસની પેશીઓ અને ટેન્ડન પર વધારાનો ભાર પડી શકે છે.

સખત રસ્તાઓ પર લાંબું ચાલવું, લાંબા સમય સુધી ઊભા રહેવું અને વારંવાર ઊંચા-નીચા રસ્તાઓ પર ચાલવું પણ એડીના દુખાવામાં ફાળો આપી શકે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં સતત દબાણથી સ્ટ્રેસ ફ્રેક્ચર એટલે કે હાડકામાં નાની તિરાડ થવાની શક્યતા પણ રહે છે.

બચાવ માટે: કસરતની તીવ્રતા ધીમે ધીમે વધારો અને શરીરને પૂરતો આરામ આપો.

5. શરીરનું વધેલું વજન અને પગની રચના

શરીરનું વધેલું વજન એડી અને પગના તળિયા પરનું દબાણ વધારી શકે છે. આ ઉપરાંત, સપાટ પગ (Flat Feet), પગના તળિયે ઊંચો કમાન (High Arches) અને પિંડલીના સ્નાયુઓમાં જકડન જેવી બાબતો પણ પગ પર દબાણ કેવી રીતે વહેંચાય છે તેને અસર કરી શકે છે. જોકે, આ પરિબળો ધરાવતા દરેક વ્યક્તિને એડીમાં દુખાવો થાય એવું જરૂરી નથી. દુખાવાનું ચોક્કસ કારણ જાણવા માટે લક્ષણો અને તબીબી તપાસ બંને મહત્વપૂર્ણ છે.

એડીમાં દુખાવો થાય તો શું કરવું?

એડીમાં દુખાવો થતો હોય તો દુખાવો વધારતી પ્રવૃત્તિ થોડા સમય માટે ઘટાડવી, આરામદાયક પગરખાં પહેરવાં અને કસરતનો ભાર ધીમે ધીમે વધારવો ઉપયોગી બની શકે છે. પોતાની રીતે લાંબા સમય સુધી સારવાર કરતાં રહેવાને બદલે દુખાવો સતત રહે તો ડૉક્ટરની સલાહ લો. જો ઈજા પછી અચાનક તીવ્ર દુખાવો થાય, પગ પર વજન મૂકવું મુશ્કેલ બને અથવા ચાલવામાં અસમર્થતા અનુભવાય, તો તાત્કાલિક તબીબી તપાસ કરાવો.

એડીના દુખાવામાં ક્યારે ડૉક્ટરને બતાવવું?

દુખાવો વારંવાર થતો હોય, વધતો જતો હોય, સોજો દેખાતો હોય અથવા રોજિંદી પ્રવૃત્તિઓમાં અડચણ ઊભી કરતો હોય તો તબીબી સલાહ લેવી જરૂરી છે. એડીની નીચે અને પાછળના ભાગમાં થતા દુખાવાનાં કારણો અલગ હોઈ શકે છે, તેથી યોગ્ય નિદાન પછી જ સારવાર નક્કી કરવી જોઈએ.