શૌર્ય પર્વ: છત્રપતિ શિવાજી મહારાજની 396મી જયંતિ

આજે 19 ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ સમગ્ર ભારત, ખાસ કરીને મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાતમાં 'છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ જયંતિ'ની ઉત્સાહભેર ઉજવણી કરવામાં આવી રહી છે. 17મી સદીમાં મુઘલ સલ્તનત સામે પડકાર ફેંકી 'હિન્દવી સ્વરાજ્ય'નો પાયો નાખનાર આ મહાન મરાઠા યોદ્ધાની આજે 396મી જન્મજયંતિ છે.

ઇતિહાસના પાને અમર વ્યક્તિત્વ

ઈ.સ. 1630માં પુણે પાસેના શિવનેરી કિલ્લામાં જન્મેલા શિવાજી મહારાજને તેમની માતા જીજાબાઈએ નાનપણથી જ ન્યાય અને સ્વરાજ્યના પાઠ ભણાવ્યા હતા. માત્ર 16 વર્ષની વયે તોરણા કિલ્લો જીતીને તેમણે વિજયકૂચનો પ્રારંભ કર્યો હતો. તેમણે 'ગનીમી કાવા' એટલે કે ગેરિલા યુદ્ધ નીતિ દ્વારા મોટા સૈન્યોને પરાસ્ત કર્યા હતા. 1674માં રાયગઢ કિલ્લા પર તેમનો રાજ્યાભિષેક થયો અને તેઓ 'છત્રપતિ' બન્યા.

શિવાજી મહારાજના જીવનમાંથી શીખવા જેવા 5 પાઠ:

• વ્યૂહાત્મક નવીનતા: મજબૂત નૌકાદળની સ્થાપના કરી અને ભૌગોલિક પરિસ્થિતિનો યુદ્ધમાં ઉપયોગ કરવાની કળા શીખવી.

• સાહસ અને ધીરજ: આગ્રાની જેલમાંથી છૂટવાની ઘટના તેમની અદભૂત આયોજનશક્તિ અને હિંમત દર્શાવે છે.

• પ્રામાણિક વહીવટ: તેમણે કૌશલ્ય કરતા ચારિત્ર્યને વધુ મહત્ત્વ આપીને આઠ મંત્રીઓનું મંડળ (અષ્ટપ્રધાન મંડળ) રચ્યું હતું.

• સ્વરાજ્યનું વિઝન: તેમનું લક્ષ્ય માત્ર સત્તા મેળવવાનું નહીં, પરંતુ પ્રજાના કલ્યાણ અને ન્યાયી શાસનનું હતું.

• શિસ્ત અને સન્માન: સૈન્યમાં કડક શિસ્ત અને સ્ત્રીઓ પ્રત્યે અત્યંત આદર એ તેમના શાસનની મુખ્ય ઓળખ હતી.

ભવ્ય ઉજવણી

મહારાષ્ટ્રમાં નાસિક, પુણે અને મુંબઈ જેવા શહેરોમાં હેલિકોપ્ટર દ્વારા પુષ્પવર્ષા, બાઇક રેલીઓ અને સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો યોજાયા છે. રાયગઢ અને પ્રતાપગઢ જેવા કિલ્લાઓ પર હજારોની મેદની ઉમટી પડી છે.

ગુજરાતની વાત કરીએ તો, અમદાવાદના વસ્ત્રાલ વિસ્તારમાં છેલ્લા 10 વર્ષથી મરાઠી સમુદાય દ્વારા ભવ્ય શોભાયાત્રા કાઢવામાં આવે છે. વસ્ત્રાલ, ઓઢવ અને અમરાઈવાડી જેવા વિસ્તારોમાં 'જય ભવાની, જય શિવાજી'ના નારાઓ સાથે હજારો લોકો રેલીમાં જોડાયા હતા અને ઘરે-ઘરે સ્વરાજ્યનો સંદેશ પહોંચાડ્યો હતો.