શિક્ષણની ગુણવત્તા પર સવાલ: સરકારના શિક્ષણ સુધારાઓ નિષ્ફળ?

ગુજરાત માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડ (GSEB) દ્વારા તાજેતરમાં જાહેર કરાયેલા ધોરણ 12ના પરિણામોએ રાજ્યના શિક્ષણના સ્તર અને સરકારની શિક્ષણ નીતિઓ પર ફરી એકવાર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. ગુજરાત કોંગ્રેસના મુખ્ય પ્રવક્તા ડૉ. મનિષ દોશીએ આ પરિણામોનું વિશ્લેષણ કરતાં સરકારની શિક્ષણ નીતિઓ અને ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ પ્રદાન કરવામાં નિષ્ફળતા અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમના નિવેદનમાં સરકારના શિક્ષણ સુધારાઓની ખામીઓ અને શિક્ષણની ગુણવત્તામાં થયેલા ઘટાડાને ઉજાગર કરવામાં આવ્યો છે.   પરિણામોનું વિશ્લેષણ અને ચિંતાજનક આંકડા ધોરણ 12ના પરિણામો જાહેર થયા બાદ ડૉ. દોશીએ જણાવ્યું કે, "બોર્ડના પરિણામોનું ઊંડું વિશ્લેષણ કરવું જરૂરી છે. પરિણામો ભલે ઉચ્ચ દેખાતા હોય, પરંતુ શિક્ષણની ગુણવત્તા અને વિદ્યાર્થીઓની સિદ્ધિઓના સ્તરમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે." તેમણે ખાસ નોંધ્યું કે વિજ્ઞાન અને સામાન્ય પ્રવાહ બંનેમાં પરિણામોની સ્થિતિ ચિંતાજનક છે. વિજ્ઞાન પ્રવાહમાં A1 ગ્રેડ મેળવનાર વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં મોટો ઘટાડો થયો છે, જ્યારે A2 ગ્રેડ ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા પણ નોંધપાત્ર રીતે ઘટી છે. આ આંકડા શિક્ષણની ગુણવત્તામાં ગંભીર ખામીઓનો સંકેત આપે છે.   વધુમાં, ડૉ. દોશીએ એક ગંભીર મુદ્દો ઉઠાવ્યો કે, "10 ટકાથી ઓછું પરિણામ ધરાવતી શાળાઓની સંખ્યામાં વધારો થયો છે." આ આંકડો રાજ્યની શૈક્ષણિક વ્યવસ્થાની નબળાઈઓને સ્પષ્ટ કરે છે. તેમણે એમ પણ જણાવ્યું કે, "ઝીરો પરિણામ આવતી સ્કૂલોનો કૉલમ બોર્ડ દ્વારા જાણીજોઈને કાઢી નાખવામાં આવ્યો છે, જે સરકારની પારદર્શિતા પર સવાલ ઉભા કરે છે."   શિક્ષણની ગુણવત્તા પર સરકારની નિષ્ફળતા ડૉ. દોશીએ સરકારની શિક્ષણ નીતિઓ અને સુધારાઓ પર સીધો પ્રહાર કરતાં કહ્યું, "ક્લાસીસ અને ખાનગી સ્કૂલોની સંખ્યામાં વધારો થયો છે, પરંતુ શિક્ષણની ગુણવત્તામાં હજુ સુધારો જરૂરી છે. સરકારે ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ માટે હજુ વધુ ચિંતા કરવાની અને નક્કર પગલાં લેવાની જરૂર છે." તેમણે ઉમેર્યું કે, "ભલે પરિણામો ઉચ્ચ હોય, પરંતુ ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણની ખાતરી કરવા માટે વધુ સારા પ્રયાસોની જરૂર છે."   સરકાર દ્વારા શિક્ષણ ક્ષેત્રે કરવામાં આવેલા સુધારાઓ, જેમ કે નવી શિક્ષણ નીતિ (NEP) અને ડિજિટલ શિક્ષણના પ્રયાસો, ગુણવત્તામાં સુધારો લાવવામાં નિષ્ફળ રહ્યા હોવાનું ડૉ. દોશીનું નિવેદન સૂચવે છે. ખાનગી શાળાઓ અને કોચિંગ ક્લાસીસનો વધતો પ્રભાવ એ દર્શાવે છે કે સરકારી શાળાઓની શૈક્ષણિક વ્યવસ્થા વિદ્યાર્થીઓની જરૂરિયાતો પૂરી કરવામાં પાછળ રહી છે.   પારદર્શિતા અને જવાબદારીનો અભાવ ડૉ. દોશીએ સરકારની પારદર્શિતા પર પણ સવાલ ઉભા કર્યા છે. તેમણે નોંધ્યું કે ઝીરો પરિણામ ધરાવતી શાળાઓની માહિતી જાહેર ન કરવી એ સરકારની નિષ્ફળતાને છુપાવવાનો પ્રયાસ છે. આવા પગલાં શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં જવાબદારીના અભાવને દર્શાવે છે. શિક્ષણની ગુણવત્તા સુધારવા માટે સરકારે ખુલ્લેઆમ આવા આંકડાઓનું વિશ્લેષણ કરી, નબળાઈઓને સ્વીકારી અને તેના નિવારણ માટે નક્કર પગલાં લેવા જોઈએ.   કોંગ્રેસનો સંદેશ અને શુભેચ્છાઓ આ ગંભીર ચિંતાઓ વચ્ચે, કોંગ્રેસ પક્ષે ધોરણ 12ની પરીક્ષામાં ઉત્તીર્ણ થયેલા તમામ વિદ્યાર્થીઓને હાર્દિક અભિનંદન આપ્યા છે. ડૉ. દોશીએ વિદ્યાર્થીઓને તેમના ઉજ્જવળ ભવિષ્ય માટે શુભેચ્છાઓ પાઠવતાં કહ્યું, "અમે વિદ્યાર્થીઓની મહેનત અને સમર્પણની પ્રશંસા કરીએ છીએ. પરંતુ સરકારે ખાતરી કરવી જોઈએ કે દરેક વિદ્યાર્થીને ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ મળે, જેથી તેઓ આગળના જીવનમાં સફળતા હાંસલ કરી શકે."   ધોરણ 12ના પરિણામો એ ગુજરાતની શિક્ષણ વ્યવસ્થાની વાસ્તવિક સ્થિતિનું દર્પણ છે. ડૉ. મનિષ દોશીના નિવેદનો સરકારની શિક્ષણ નીતિઓ અને સુધારાઓની નિષ્ફળતાને સ્પષ્ટ કરે છે. શિક્ષણની ગુણવત્તા સુધારવા માટે સરકારે પારદર્શિતા, જવાબદારી અને નક્કર પગલાં લેવાની જરૂર છે. જ્યાં સુધી શિક્ષણની ગુણવત્તા પર ધ્યાન નહીં આપવામાં આવે, ત્યાં સુધી ઉચ્ચ પરિણામોના આંકડા માત્ર આંખોમાં ધૂળ નાખવાનું કામ કરશે. રાજ્યના વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્યને ઉજ્જવળ બનાવવા માટે સરકારે હવે ગંભીરતાથી વિચારવું પડશે.