Gujarat Bans Caste Religious Stickers On Vehicles: ગુજરાતમાં રસ્તા પર દોડતાં વાહનો પર હવે જાતિ, જ્ઞાતિ કે સમુદાયની ઓળખ દર્શાવતા શબ્દો અને ચિહ્નો લગાવવાની પ્રવૃત્તિ પર નિયંત્રણ આવશે. રાજ્ય સરકારે ખાનગી વાહનો પર શું લખી કે પ્રદર્શિત કરી શકાય તે અંગે મોટો નિયમનાત્મક ફેરફાર કર્યો છે. હવે ટુ-વ્હીલર, થ્રી-વ્હીલર, કાર, બસ અને ટ્રક સહિતનાં ખાનગી વાહનો પર જાતિ દર્શાવતા સંકેતો, ચિહ્નો, આકૃતિઓ કે લખાણ પ્રદર્શિત કરવા પર પ્રતિબંધની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. રાજ્યના બંદરો અને વાહન વ્યવહાર વિભાગે 17 નવેમ્બર, 2026ના રોજ ‘ગુજરાત મોટર વાહન (ત્રીજો સુધારો) નિયમો, 2026’ જાહેર કર્યા છે. આ સુધારા દ્વારા ગુજરાત મોટર વાહન નિયમો, 1989માં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણયથી વાહનો પર જાતિ આધારિત ઓળખ દર્શાવતા સ્ટીકર, લખાણ અને ચિહ્નો લગાવવાના મામલે હવે સ્પષ્ટ નિયમન લાગુ થશે.
ગુજરાત મોટર વાહન નિયમોમાં શું ફેરફાર કરાયો?
સરકારના નવા જાહેરનામા મુજબ, મોટર વાહન નિયમ 125ના પેટાનિયમ (1)માં અગાઉના ‘No advertising device, figure’ શબ્દોની જગ્યાએ ‘No advertising device, caste signage, figure’ શબ્દો ઉમેરવામાં આવ્યા છે. એટલે કે, વાહનો પર પ્રદર્શિત કરવામાં આવતા ચિહ્નો અને જાહેરાત સંબંધિત જોગવાઈમાં હવે જાતિ દર્શાવતા સંકેતોનો પણ સ્પષ્ટ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત નિયમ 138માં પેટાનિયમ (2) પછી નવું પેટાનિયમ (3) ઉમેરવામાં આવ્યું છે. આ નવી જોગવાઈ મુજબ, રાજ્ય સરકારના સામાન્ય અથવા વિશેષ હુકમથી મંજૂરી આપવામાં આવી હોય તેવા અપવાદ સિવાય કોઈપણ ખાનગી વાહન પર જાહેરાતનું ઉપકરણ, જાતિ દર્શાવતું ચિહ્ન, આકૃતિ કે કોઈપણ પ્રકારનું લખાણ પ્રદર્શિત કરી શકાશે નહીં. આથી વાહન પર જાતિ કે સમુદાયની ઓળખ દર્શાવતા શબ્દો અને ચિહ્નો લગાવતાં પહેલાં નવા નિયમની જોગવાઈ સમજવી જરૂરી બનશે. જોકે, સરકાર સામાન્ય અથવા વિશેષ હુકમથી અપવાદરૂપ મંજૂરી આપી શકે છે.
ટુ-વ્હીલરથી ટ્રક સુધીનાં ખાનગી વાહનો આવરી લેવાયા
આ નિયમન માત્ર કાર કે બાઈક પૂરતું મર્યાદિત નથી. ટુ-વ્હીલર, થ્રી-વ્હીલર, ફોર-વ્હીલર, બસ અને ટ્રક સહિતનાં ખાનગી વાહનો પર આ જોગવાઈ લાગુ પડે છે. એટલે કે વાહનના પ્રકારને ધ્યાનમાં લીધા વિના, તેના પર જાતિ દર્શાવતા ચિહ્નો અથવા લખાણ પ્રદર્શિત કરવા અંગે હવે નિયમન રહેશે. ખાસ કરીને વાહનોની બોડી, કાચ કે અન્ય ભાગો પર જાતિ આધારિત ઓળખ દર્શાવતા સ્ટીકર અને લખાણ લગાવવાની બાબત આ સુધારાને કારણે ચર્ચામાં આવી છે. વાહનચાલકોએ નવા નિયમોનું પાલન કરવું પડશે.
જૂનમાં જાહેર થયો હતો મુસદ્દો, 30 દિવસમાં કોઈ વાંધો નહીં
આ નિયમો અચાનક જાહેર કરવામાં આવ્યા નથી. ગુજરાત સરકારે આ સુધારાનો મુસદ્દો અગાઉ 11 જૂન, 2026ના રોજ અસાધારણ રાજપત્રમાં પ્રસિદ્ધ કર્યો હતો. ત્યારબાદ અસરગ્રસ્ત નાગરિકો અને સંબંધિત પક્ષો પાસેથી 30 દિવસની અંદર વાંધા અને સૂચનો મંગાવવામાં આવ્યા હતા. નિર્ધારિત સમયગાળા દરમિયાન સરકારને કોઈ વાંધો કે સૂચન મળ્યું ન હોવાનું જાહેરનામામાં જણાવાયું છે. ત્યારબાદ રાજ્ય સરકારે સુધારેલા નિયમોને અંતિમ સ્વરૂપ આપીને 17 નવેમ્બરે જાહેર કર્યા છે.
હવે વાહનચાલકોએ શું ધ્યાન રાખવું?
ગુજરાત સરકારના આ સુધારાથી ખાનગી વાહનો પર જાતિ દર્શાવતા લખાણ અને ચિહ્નોના પ્રદર્શન અંગે નિયમન વધુ સ્પષ્ટ બન્યું છે. વાહનચાલકોએ પોતાના વાહન પર કોઈપણ પ્રકારનું લખાણ કે ચિહ્ન લગાવતાં પહેલાં નવા નિયમોની જોગવાઈ તપાસવી જરૂરી છે. સરકાર દ્વારા મંજૂર કરાયેલા અપવાદ સિવાય નિયમનું ઉલ્લંઘન ન થાય તેનું ધ્યાન રાખવું પડશે. હવે સૌથી મહત્વનો સવાલ એ છે કે આ નિયમનો અમલ કેવી રીતે થશે અને ટ્રાફિક તથા વાહન વ્યવહાર વિભાગ દ્વારા તપાસ દરમિયાન કઈ કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. વાહનચાલકો માટે આ નવા નિયમો અંગેની સ્પષ્ટ માહિતી જાણવી જરૂરી બની છે.