અમદાવાદ શહેર હવે મૂંગા પશુઓ પ્રત્યેની સંવેદનશીલતામાં દેશભરમાં અગ્રેસર બન્યું છે. અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન દ્વારા પાળતુ શ્વાનો માટે રાજ્યનું પ્રથમ આધુનિક અને પર્યાવરણને અનુકૂળ સીએનજી ક્રિમેટોરિયમ કાર્યરત કરવામાં આવ્યું છે, જે પ્રાણીપ્રેમીઓ માટે એક મોટી રાહત સમાન છે.
પાળતુ શ્વાન માત્ર એક પ્રાણી નહીં, પરંતુ પરિવારના સભ્ય સમાન હોય છે. જ્યારે તેનું અવસાન થાય ત્યારે માલિકો માટે તેને યોગ્ય રીતે વિદાય આપવી એક મોટો પડકાર હોય છે. આ ભાવનાત્મક પાસાને ધ્યાનમાં રાખીને અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (AMC) ના કેટલ ન્યુસન્સ કન્ટ્રોલ ડિપાર્ટમેન્ટ (CNCD) દ્વારા બહેરામપુરા ખાતે ગુજરાતનું પ્રથમ અને દેશનું અનોખું સીએનજી આધારિત ડોગ ક્રિમેટોરિયમ શરૂ કરવામાં આવ્યું છે.
આ સુવિધા બહેરામપુરા સ્યુઝ પંપિંગ સ્ટેશન પાસે આવેલા ABC સેન્ટરમાં ₹30 લાખના ખર્ચે તૈયાર કરવામાં આવી છે. આ પ્રોજેક્ટ ભારત સરકારના એનિમલ બર્થ કન્ટ્રોલ રૂલ્સ-2023 અને રેબિઝ મુક્ત ભારતના લક્ષ્યાંક સાથે સુસંગત છે.
<h3 data-path-to-node="7">વૈજ્ઞાનિક અને પર્યાવરણને અનુકૂળ પ્રક્રિયા</h3>
આ ક્રિમેટોરિયમ સંપૂર્ણપણે પર્યાવરણના નિયમોને આધીન છે. તેની મુખ્ય વિશેષતાઓ નીચે મુજબ છે:
<ul data-path-to-node="9">
<li>
સીએનજી ટેકનોલોજી: આ મશીન 850 ડિગ્રી સેલ્સિયસના તાપમાન પર કાર્ય કરે છે. તે ધુમાડાવિહીન, ગંધવિહીન અને રંગવિહીન પ્રક્રિયા સુનિશ્ચિત કરે છે.
</li>
<li>
ક્ષમતા: એક સાથે ત્રણ શ્વાનોના અંતિમ સંસ્કાર કરવાની ક્ષમતા આ યુનિટ ધરાવે છે.
</li>
<li>
હાઈ-ટેક સિસ્ટમ: તેમાં 30 ફૂટ ઊંચી ચિમની અને ઓટોમેટેડ ટ્રોલી સિસ્ટમ છે, જેનાથી કોઈ પણ માનવીય સ્પર્શ વગર મૃતદેહને ચેમ્બર સુધી લઈ જઈ શકાય છે.
</li>
<li>
ખર્ચ: એક શ્વાનના અંતિમ સંસ્કારનો અંદાજિત ખર્ચ ₹700 જેટલો થાય છે, જેમાં લગભગ 14 યુનિટ નેચરલ ગેસનો વપરાશ થાય છે.
</li>
</ul>
<h3 data-path-to-node="10">ભાવનાત્મક જોડાણનું સન્માન: અસ્થિ કલશની વ્યવસ્થા</h3>
AMCએ આ પ્રક્રિયામાં માનવીય અભિગમ અપનાવ્યો છે. અંતિમ સંસ્કાર બાદ શ્વાનની રાખ અને હાડકાંને એકત્રિત કરી, કલશમાં મૂકી, લાલ કપડાથી ઢાંકીને સન્માનપૂર્વક માલિકના ઘરે સોંપવામાં આવે છે. શ્વાન માલિકો આ આખી પ્રક્રિયા સીસીટીવી કેમેરા દ્વારા જોઈ શકે છે અને ત્યાં બેસવા માટે વેઈટિંગ એરિયાની પણ સગવડ કરવામાં આવી છે.
<h3 data-path-to-node="12">સેવાનો લાભ કેવી રીતે લેવો?</h3>
પાળતુ શ્વાનના માલિકોએ આ સેવાનો લાભ લેવા માટે નીચેની પ્રક્રિયા અનુસરવાની રહેશે:
<ol start="1" data-path-to-node="14">
<li>
હેલ્પલાઇન: AMC હેલ્પલાઇન નંબર 155303 પર કોલ કરી જાણ કરવાની રહેશે.
</li>
<li>
નોંધણી: શ્વાન માલિક પાસે AMCની પાળતુ શ્વાન નોંધણી (Registration) હોવી જરૂરી છે. જો નોંધણી ન હોય, તો સ્થળ પર દાન આપીને અથવા ઓનલાઇન નોંધણી કરાવી શકાય છે.
</li>
<li>
સર્વિસ વાહન: કોર્પોરેશન દ્વારા ખાસ વાહન, ફૂલ અને અંતિમ વિધિની સામગ્રી સાથે શ્વાનને લેવા માટે મોકલવામાં આવશે.
</li>
<li>
સ્મૃતિ સેવા: AMC દ્વારા મૃત્યુ પ્રમાણપત્ર, અંતિમ વિધિના ફોટા/વીડિયો અને વાર્ષિક પુણ્યતિથિ પર સ્મૃતિ સંદેશ મોકલવા જેવી સંવેદનશીલ સેવાઓ પણ પૂરી પાડવામાં આવશે.
</li>
</ol>
અમદાવાદમાં હાલમાં 19,000 થી વધુ પાળતુ શ્વાનો નોંધાયેલા છે. પ્રાણીપ્રેમીઓના પ્રતિસાદને જોતા, AMC ભવિષ્યમાં શહેરના અન્ય વિસ્તારોમાં વધુ બે આવા ક્રિમેટોરિયમ સ્થાપવાનું આયોજન કરી રહ્યું છે. આ પહેલથી હવે શહેરમાં ક્યાંય પણ મૃત શ્વાનોને બિનવારસી હાલતમાં ફેંકવાની કે બિનવૈજ્ઞાનિક રીતે દફનાવવાની જરૂર નહીં રહે.

પાળતુ શ્વાનોને મળશે ગરિમાપૂર્ણ વિદાય

બહેરામપુરા ખાતે પાળતુ શ્વાનોના સન્માનપૂર્વક અંતિમ સંસ્કાર માટે AMCની ₹30 લાખની ખાસ સુવિધા

February 9, 2026 | 18:29 IST