ગુજરાતમાં ચાંદીપુરા વાયરસનો પ્રકોપ

Chandipura Virus Case: ગુજરાતમાં હાલ ચાંદીપુરા વાયરસના કેસોમાં ચિંતાજનક વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. રાજ્યમાં આ વાયરસના ગંભીર સંક્રમણને કારણે અત્યાર સુધીમાં 22 માસૂમ બાળકોના દર્દનાક મોત નીપજ્યા છે, જેના કારણે સમગ્ર રાજ્યમાં ભારે અરેરાટી વ્યાપી ગઈ છે. આરોગ્ય વિભાગના આંકડા મુજબ, ચાંદીપુરા વાયરસના લક્ષણો ધરાવતા 184 જેટલા શંકાસ્પદ કેસ નોંધાઈ ચૂક્યા છે, જ્યારે 35 જેટલા કન્ફર્મ પોઝિટિવ કેસ સામે આવ્યા છે. લૅબોરેટરી ટેસ્ટમાં પોઝિટિવ આવેલા તમામ દર્દીઓને વિવિધ હોસ્પિટલોમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા છે, જ્યાં નિષ્ણાત ડૉક્ટરોની દેખરેખ હેઠળ તેમની સારવાર ચાલી રહી છે. આ પરિસ્થિતિએ રાજ્યના આરોગ્ય તંત્ર માટે મોટો પડકાર ઊભો કર્યો છે.

સરકાર એક્શન મોડમાં: આરોગ્ય મંત્રીની હાઈ-લેવલ સમીક્ષા બેઠક અને ઈમરજન્સી આદેશો
ચાંદીપુરા વાયરસના વધી રહેલા પ્રકોપને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્ય સરકાર ત્વરિત એક્શન મોડમાં આવી ગઈ છે. આરોગ્ય મંત્રી પ્રફુલ પાનસેરિયા દ્વારા ઉચ્ચ અધિકારીઓ અને આરોગ્ય નિષ્ણાતો સાથે એક મહત્વપૂર્ણ સમીક્ષા બેઠક યોજવામાં આવી હતી. આ બેઠકમાં વાયરસના ફેલાવાને અટકાવવા માટે અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં ઘરે-ઘરે જઈને સઘન સર્વેલન્સ કામગીરી હાથ ધરવા નિર્દેશ આપ્યા છે. તદુપરાંત, તમામ સરકારી અને ખાનગી હોસ્પિટલોમાં ઈમરજન્સી સેવાઓ, વેન્ટિલેટર, આઈસીયુ બેડ અને જરૂરી દવાઓનો પૂરતો જથ્થો ઉપલબ્ધ રાખવા માટે કડક આદેશો જાહેર કરવામાં આવ્યા છે જેથી દર્દીઓને ત્વરિત સારવાર મળી રહે.

દિલ્હીથી દોડી આવી કેન્દ્રીય ટીમ
ગુજરાતમાં ચાંદીપુરા વાયરસના કેસ અટકાવવા અને સ્થિતિ પર કાબૂ મેળવવા માટે કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રાલયે 'નેશનલ જોઈન્ટ આઉટબ્રેક રિસ્પોન્સ ટીમ' ને ગુજરાત મોકલી છે. આ ટીમમાં નેશનલ સેન્ટર ફોર ડિઝીઝ કંટ્રોલ (NCDC) અને ઈન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ (ICMR) ના ઉચ્ચ નિષ્ણાંતો સામેલ છે. આ ટીમ રોગચાળાની વૈજ્ઞાનિક તપાસ, ક્લિનિકલ મેનેજમેન્ટ, લેબોરેટરી કોઓર્ડિનેશન અને વેક્ટર સર્વેલન્સ માટે રાજ્ય સરકારને સહયોગ આપશે. જમીની સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કર્યા બાદ આ ટીમ કેન્દ્રીય મંત્રાલયને જરૂરી ભલામણો સુપ્રત કરશે. બીજી તરફ ICMR એ માર્ગદર્શિકા જાહેર કરીને લક્ષણો દેખાતા જ તુરંત જ RTPCR ટેસ્ટ કરાવવાની સલાહ આપી છે.

શું છે આ દુર્લભ ચાંદીપુરા વાયરસ?
ચાંદીપુરા વાયરસ એક દુર્લભ પરંતુ અત્યંત ગંભીર વાયરસજન્ય ચેપ છે, જે મુખ્યત્વે 15 વર્ષથી નાની ઉંમરના બાળકોને વધુ ઝડપથી પોતાનો શિકાર બનાવે છે. આ વાયરસ મુખ્યત્વે સેન્ડફ્લાયના કરડવાથી ફેલાય છે. કાચા મકાનો, ભીંતોની તિરાડો અને ભેજવાળા વિસ્તારોમાં આ માખીઓનું પ્રમાણ વધુ જોવા મળે છે. બાળકના શરીરમાં પ્રવેશ્યા બાદ આ વાયરસ મગજ પર સીધો હુમલો કરે છે અને મગજમાં સોજો (એન્સેફેલાઇટિસ) પેદા કરે છે. જો સમયસર સારવાર ન મળે તો બાળકની તબિયત મિનિટોમાં બગડી શકે છે.

આંચકી, તીવ્ર તાવ અને બેભાન થવા જેવા ગંભીર લક્ષણો
ચાંદીપુરા વાયરસના લક્ષણો ખૂબ જ ઝડપથી ગંભીર રૂપ ધારણ કરે છે. વાલીઓએ બાળકોમાં નીચે મુજબના લક્ષણો પ્રત્યે અત્યંત સતર્ક રહેવાની જરૂર છે:
અચાનક ખૂબ જ સખત અને તીવ્ર તાવ આવવો.
વારંવાર ઉલટી થવી અને ઝાડા થવા.
સતત અને તીવ્ર માથાનો દુખાવો તેમજ શરીરમાં ભારે અશક્તિ અને સુસ્તી.
બાળક બેભાન થઈ જવું, ગૂંચવણ અનુભવવી કે વર્તનમાં અચાનક ફેરફાર થવો.
આંચકી (Fits/Seizures) આવવી, હાથ-પગમાં ઝટકા કે ખેંચાણ આવવું.
બોલવામાં કે ચાલવામાં તકલીફ થવી અને ગંભીર કિસ્સાઓમાં કોમામાં જવાની કે શ્વાસ લેવામાં તકલીફ થવાની શક્યતા.

સેન્ડફ્લાયથી બચવા માટે વાલીઓએ શું કરવું?
આ વાયરસથી બાળકોને બચાવવા માટે આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા વિશેષ સાવચેતીના પગલાં સૂચવવામાં આવ્યા છે:
ઘરની સ્વચ્છતા: સેન્ડફ્લાયનું પ્રમાણ રોકવા માટે કાચા અને માટીના ઘરોમાં લીંપણ કરવું અથવા કીટાણુનાશક (મેલાથિયોન) દવાનો છંટકાવ કરવો.
રક્ષણાત્મક કપડાં: બાળકોને મચ્છર કે માખી ના કરડે તે માટે આખા શરીરને ઢાંકે તેવા આખી બંયના કપડાં પહેરાવવા.
મચ્છરદાનીનો ઉપયોગ: ઊંઘતી વખતે બાળકો માટે મચ્છરદાની અને કીટકનાશક રેપલન્ટનો ઉપયોગ કરવો.

અફવાઓથી દૂર રહેવા સરકારની અપીલ
જો કોઈ પણ બાળકને અચાનક તાવ સાથે ઉલટી, આંચકી, વધુ પડતી ઊંઘ, કે બેભાન થવા જેવા લક્ષણો દેખાય, તો સામાન્ય તાવ ગણીને સમય બગાડ્યા વગર તુરંત જ નજીકના સરકારી કે ખાનગી આરોગ્ય કેન્દ્ર અથવા હોસ્પિટલમાં ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો. આ વાયરસમાં વહેલી સારવાર જ બાળકના પ્રાણ બચાવી શકે છે. રાજ્ય સરકાર અને આરોગ્ય વિભાગ સમગ્ર પરિસ્થિતિ પર ચોવીસે કલાક સતત નજર રાખી રહ્યા છે. તંત્ર દ્વારા નાગરિકોને ભયભીત ન થવા અને અફવાઓથી દૂર રહીને માત્ર અધિકૃત સાવચેતીના માર્ગદર્શનોનું પાલન કરવા અપીલ કરવામાં આવી છે.