ભારતમાં મોંઘવારી (Inflation in India): દેશમાં વધતી મોંઘવારીને કારણે સામાન્ય પરિવારોનું માસિક બજેટ ખોરવાઈ રહ્યું છે. દૂધ, કઠોળ, ખાદ્ય તેલ, શાકભાજી અને અનાજ જેવી આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના વધતા ભાવથી ઘરખર્ચમાં મોટો વધારો થયો છે. લોકલસર્કલના સર્વે મુજબ, છેલ્લા 12 મહિનામાં 61 ટકા પરિવારોના આવશ્યક ઘરગથ્થુ ચીજવસ્તુઓ પાછળના માસિક ખર્ચમાં 20 ટકાથી વધુનો વધારો થયો છે. મોંઘવારીની અસરને પહોંચી વળવા 74 ટકા લોકો બિનજરૂરી ખર્ચ ઘટાડી રહ્યા છે, જ્યારે 50 ટકા પરિવારો અગાઉ કરતાં ઓછી ચીજવસ્તુઓ ખરીદી રહ્યા છે.
ભારતમાં મોંઘવારી: 61 ટકા પરિવારોના ઘરખર્ચમાં મોટો વધારો
વધતી મોંઘવારી હવે માત્ર બજારના ભાવ પૂરતી મર્યાદિત રહી નથી, પરંતુ સામાન્ય લોકોની ખરીદશક્તિ અને બચતને પણ અસર કરી રહી છે. ઘર ચલાવવા માટે જરૂરી દૂધ, તેલ, કઠોળ, શાકભાજી અને અનાજના ભાવ વધતાં પરિવારોને પોતાના ખર્ચનું નવેસરથી આયોજન કરવું પડી રહ્યું છે. લોકલસર્કલના રાષ્ટ્રીય સર્વેમાં દેશના 326 જિલ્લાઓના 1.34 લાખથી વધુ ગ્રાહકોને આવરી લેવામાં આવ્યા હતા. સર્વે મુજબ, 61 ટકા પરિવારોના આવશ્યક ઘરગથ્થુ વસ્તુઓ પરના માસિક ખર્ચમાં છેલ્લા 12 મહિનામાં 20 ટકાથી વધુનો વધારો થયો હતો. આ આંકડા દર્શાવે છે કે મોંઘવારીના દબાણને કારણે પરિવારો માટે આવક, ઘરખર્ચ અને બચત વચ્ચે સંતુલન જાળવવું પડકારજનક બની રહ્યું છે.
દૂધ, ઘી, માખણ અને ખાદ્ય તેલના ભાવ વધ્યા
દૈનિક જરૂરિયાતની ચીજવસ્તુઓ મોંઘી થવાથી રસોડાનું બજેટ સૌથી વધુ પ્રભાવિત થઈ રહ્યું છે. સર્વેમાં 75 ટકા ગ્રાહકોએ ઘી, માખણ અને ખાદ્ય તેલના ભાવમાં સૌથી વધુ વધારો અનુભવ્યો હતો. 73 ટકા લોકોએ તાજા શાકભાજીના ભાવ વધ્યા હોવાનું જણાવ્યું હતું, જ્યારે 71 ટકા ગ્રાહકોએ ચોખા, ઘઉં અને અન્ય અનાજ મોંઘાં થયાની ફરિયાદ કરી હતી. આપેલી માહિતી અનુસાર, અમૂલ અને મધર ડેરીએ 12 નવેમ્બર, 2026થી દૂધના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ₹2થી ₹4 સુધીનો વધારો કર્યો હતો. કર્ણાટક મિલ્ક ફેડરેશને નંદિની દૂધના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ₹8નો વધારો કર્યો હોવાનો પણ ઉલ્લેખ છે. આ ઉપરાંત, અમૂલના ઘીના ભાવમાં પ્રતિ કિલોગ્રામ ₹50 અને માખણના ભાવમાં પ્રતિ કિલોગ્રામ ₹15નો વધારો થયો હોવાની માહિતી આપવામાં આવી છે. જોકે, આ ભાવવધારા અંગેના દાવાઓ પ્રકાશન પહેલાં કંપનીઓની સત્તાવાર જાહેરાતો સાથે ચકાસવા જરૂરી છે. પશુઆહારનો વધતો ખર્ચ, મકાઈની માંગ અને વરસાદની અનિયમિતતા જેવી બાબતો પણ કેટલીક ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવને અસર કરી શકે છે.
ડુંગળી, લસણ, આદુ અને લીંબુના ભાવમાં મોટો ઉછાળો
શાકભાજીના ભાવમાં વધારો સામાન્ય પરિવારોના દૈનિક ખર્ચ પર સીધી અસર કરે છે. આપેલા આંકડા મુજબ, ડુંગળીના ભાવમાં વાર્ષિક ધોરણે 116.22 ટકાનો વધારો નોંધાયો હતો અને સરેરાશ છૂટક ભાવ ₹53.81 પ્રતિ કિલો જણાવાયો હતો.
અન્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં પણ વધારો નોંધાયો હતો:
-
લસણ: 60.74 ટકાનો ભાવવધારો.
-
આદુ: 48.32 ટકાનો ભાવવધારો.
-
લીંબુ: 47.30 ટકાનો ભાવવધારો.
-
તુવેર દાળ: 13.74 ટકાનો વધારો, પ્રતિ કિલો ભાવ ₹131.06.
-
સોયાબીન તેલ: 14.66 ટકાનો વધારો, પ્રતિ કિલો ભાવ ₹168.
-
ચોખા: 9.57 ટકાનો વધારો.
આવા ભાવવધારાને કારણે ગ્રાહકોને કરિયાણાની ખરીદીમાં વધુ ખર્ચ કરવો પડી શકે છે. મર્યાદિત આવક ધરાવતા પરિવારો માટે આ વધારાનો બોજ અન્ય જરૂરી ખર્ચ અને બચતને પણ અસર કરી શકે છે.
છૂટક મોંઘવારી અને ખાદ્ય મોંઘવારીના આંકડા શું કહે છે?
આપેલી માહિતી અનુસાર, ઓક્ટોબર 2026માં છૂટક મોંઘવારીનો દર 6.09 ટકા અને ખાદ્ય મોંઘવારીનો દર 8.94 ટકા રહ્યો હતો. છૂટક મોંઘવારીનો આ દર ભારતીય રિઝર્વ બેંકના 6 ટકાના ઉપલા સહનશીલતા સ્તર કરતાં વધુ હોવાનું જણાવાયું છે. જથ્થાબંધ બજારમાં પણ મોંઘવારીનું દબાણ જોવા મળ્યું હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. માહિતી મુજબ, જથ્થાબંધ મોંઘવારીનો દર સપ્ટેમ્બરના 11.39 ટકાથી વધીને ઓક્ટોબરમાં 12.29 ટકા થયો હતો. બેંક ઓફ બરોડાના આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના સૂચકાંકમાં પણ 11.1 ટકાનો વધારો નોંધાયો હોવાનું જણાવાયું છે.
મોંઘવારીથી બચવા લોકો ખર્ચમાં કાપ મૂકી રહ્યા છે
વધતા ઘરખર્ચ સામે પરિવારો હવે પોતાની ખરીદીની આદતો બદલી રહ્યા છે. લોકલસર્કલના સર્વે મુજબ:
-
74 ટકા ગ્રાહકો બિનજરૂરી ખર્ચ ઘટાડી રહ્યા છે.
-
50 ટકા પરિવારો અગાઉ કરતાં ઓછી ચીજવસ્તુઓ ખરીદી રહ્યા છે.
-
80 ટકા પરિવારો સંગ્રહખોરી અને કૃત્રિમ રીતે ભાવ વધારનારાઓ સામે સરકાર કડક કાર્યવાહી કરે તેવું ઇચ્છે છે.
આ વલણ દર્શાવે છે કે મોંઘવારીનો સામનો કરવા માટે લોકો હવે જરૂરી અને બિનજરૂરી ખર્ચ વચ્ચે પસંદગી કરી રહ્યા છે. બહાર જમવું, મનોરંજન અને અન્ય વૈકલ્પિક ખર્ચમાં ઘટાડો કરીને પરિવારો આવશ્યક જરૂરિયાતોને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યા છે.
સામાન્ય લોકોના બજેટ પર મોંઘવારીની અસર
ભારતમાં મોંઘવારીનો વધતો બોજ ઘરખર્ચ, ખરીદશક્તિ અને બચત માટે મોટો પડકાર બની રહ્યો છે. દૂધ, શાકભાજી, કઠોળ, ખાદ્ય તેલ અને અનાજના ભાવમાં વધારો થતાં પરિવારોને દર મહિને વધુ ખર્ચ કરવો પડી શકે છે.હવે ગ્રાહકોની નજર આવશ્યક ચીજવસ્તુઓના ભાવ, સરકારનાં પગલાં અને મોંઘવારીને નિયંત્રિત કરવાના પ્રયાસો પર છે. ભાવવધારાને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે બજાર પર દેખરેખ અને સંગ્રહખોરી સામે કાર્યવાહી જેવા પગલાં મહત્ત્વના બની શકે છે.