સુરત: કચરા ડેપો પર કર્મચારીઓનો ભારે હોબાળો

દક્ષિણ ગુજરાતના આર્થિક પાટનગર ગણાતા સુરત શહેરમાં સફાઈ ક્ષેત્રે એક મોટો વિવાદ સર્જાયો છે. શહેરના બોમ્બે માર્કેટ વિસ્તારમાં આવેલા સુરત મહાનગરપાલિકા (SMC) ના કચરા ટ્રાન્સફર સ્ટેશન (ડેપો) પર આજે વહેલી સવારથી જ વાતાવરણ તંગ બની ગયું હતું. છેલ્લા દોઢ દાયકાથી શહેરને સ્વચ્છ રાખવા માટે દિવસ-રાત મહેનત કરતા ૨૦૦થી વધુ ડોર-ટુ-ડોર ગાર્બેજ કલેક્શનના કર્મચારીઓને નવા કોન્ટ્રાક્ટર દ્વારા અચાનક નોકરીમાંથી છૂટા કરી દેવામાં આવતા કર્મચારીઓએ વિરોધ પ્રદર્શન શરૂ કર્યું છે. આ ઘટનાને પગલે સ્થાનિક વિસ્તારમાં કચરાના નિકાલની કામગીરી પર પણ અસર પડી શકે તેવી ભીતિ સેવાઈ રહી છે.

શું છે સમગ્ર વિવાદ? ૧૫ વર્ષની સેવા બાદ આકરો નિર્ણય

મળતી માહિતી મુજબ, સુરત મહાનગરપાલિકાના ડોર-ટુ-ડોર ગાર્બેજ કલેક્શન પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત બોમ્બે માર્કેટ ડેપો ખાતે કામ કરતા ૨૦૦થી વધુ કર્મચારીઓ છેલ્લા ૧૫ થી ૨૦ વર્ષથી કાર્યરત હતા. આ કર્મચારીઓ દરરોજ સવારે ઘરે-ઘરે જઈને કચરો એકઠો કરી શહેરને સ્વચ્છ રાખવામાં પાયાની ભૂમિકા ભજવતા હતા. જોકે, તાજેતરમાં આ કામગીરીનો કોન્ટ્રાક્ટ નવી એજન્સીને સોંપવામાં આવ્યો છે.

નવા કોન્ટ્રાક્ટરે કામ સંભાળતાની સાથે જ માનવતા નેવે મૂકીને જૂના અને અનુભવી કર્મચારીઓને ૨૫ તારીખથી નોકરી પર ન આવવા માટે મૌખિક આદેશ કરી દીધો છે. વર્ષોથી નજીવા પગારમાં સેવા આપતા આ ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના પરિવારો પર અચાનક આવેલી આ આફતને કારણે ૨૦૦ પરિવારોની રોજીરોટી છીનવાઈ જવાની અણી પર છે. કર્મચારીઓનો આક્ષેપ છે કે તેમને કોઈ પણ પૂર્વ નોટિસ આપ્યા વિના જ છૂટા કરી દેવામાં આવ્યા છે.

શાંતિપૂર્ણ વિરોધ અને ગુંડા તત્વો દ્વારા ધમકાવવાનો ગંભીર આરોપ

જ્યારે કર્મચારીઓએ પોતાની નોકરી બચાવવા માટે ડેપો પર એકઠા થઈને શાંતિપૂર્ણ વિરોધ પ્રદર્શન શરૂ કર્યું, ત્યારે મામલો વધુ બિચક્યો હતો. પ્રદર્શનકારી કર્મચારીઓએ ગંભીર આક્ષેપ કર્યો છે કે નવા કોન્ટ્રાક્ટર દ્વારા તેમના અવાજને દબાવવા માટે અને તેમને ડરાવવા-ધમકાવવા માટે બહારના અસામાજિક તત્વો એટલે કે ગુંડાઓને ડેપો પર બોલાવવામાં આવ્યા હતા.

કર્મચારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, "અમે ૨૦ વર્ષથી શહેરની ગંદકી સાફ કરીએ છીએ, અને આજે જ્યારે અમે અમારા હક માટે વાત કરવા આવ્યા છીએ ત્યારે અમને ગુંડાઓ દ્વારા ધમકી આપવામાં આવે છે." આ પ્રકારના આક્ષેપોને કારણે વાતાવરણ વધુ ઉગ્ર બન્યું છે અને કર્મચારીઓએ માંગ કરી છે કે જ્યાં સુધી તેમને પરત નોકરી પર લેવામાં નહીં આવે ત્યાં સુધી તેઓ પોતાનું આંદોલન ચાલુ રાખશે.

શ્રમિકોની માંગ: 'અમને ન્યાય આપો'

વિરોધ કરી રહેલા ૨૦૦થી વધુ શ્રમિકોની મુખ્ય માંગણી એ છે કે, કોન્ટ્રાક્ટર ભલે બદલાય પરંતુ જે કામદારો છેલ્લા બે દાયકાથી આ કામ સાથે જોડાયેલા છે, તેમને યથાવત રાખવા જોઈએ. નવા કોન્ટ્રાક્ટરે પોતાની પસંદગીના માણસો રાખવા માટે જૂના કર્મચારીઓને બલિનો બકરો બનાવ્યા હોવાનું જણાઈ રહ્યું છે. ઘણા કર્મચારીઓ એવા છે જેમની ઉંમર હવે બીજી નવી નોકરી શોધવા માટે પણ બાકી રહી નથી, આવા સમયે આ નિર્ણય તેમના માટે આત્મઘાતી સાબિત થઈ શકે છે.

સુરત મહાનગરપાલિકાની ભૂમિકા પર સવાલ

આ સમગ્ર મામલે હવે સુરત મહાનગરપાલિકા (SMC) ના સત્તાધીશોની ભૂમિકા પર પણ સવાલ ઉઠી રહ્યા છે. શહેરને 'સ્વચ્છ ભારત મિશન' માં અગ્રેસર રાખનારા આ નાના કર્મચારીઓના હિતોનું રક્ષણ કરવાની જવાબદારી પાલિકાની છે. જો નવા કોન્ટ્રાક્ટરો આ રીતે કર્મચારીઓનું શોષણ કરશે અને ગુંડાશાહી અપનાવશે, તો શહેરની સફાઈ વ્યવસ્થા ખોરવાઈ શકે છે.

હાલમાં બોમ્બે માર્કેટ કચરા ડેપો પર મોટી સંખ્યામાં પોલીસ કાફલો તૈનાત કરી દેવામાં આવ્યો છે જેથી કોઈ અણબનાવ ન બને. પરંતુ કર્મચારીઓ પોતાની જીદ પર અડગ છે. આ વિવાદ ક્યારે અને કેવી રીતે ઉકેલાશે તે તો આવનારો સમય જ કહેશે, પરંતુ અત્યારે તો સુરતના ૨૦૦ પરિવારોના ઘરનો ચૂલો બુઝાઈ જવાની ચિંતા સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી છે.