કચ્છની વિશ્વ વિખ્યાત હેરિટેજ સાઈટ ધોળાવીરા માટે જમીન ગુમાવનારા ખેડૂતોને ૨૧ વર્ષ લાંબી કાનૂની લડત બાદ અંતે ન્યાય મળ્યો છે. કોર્ટના વારંવારના આદેશ છતાં વળતર ચૂકવવામાં નિષ્ફળ રહેલા ભારતીય પુરાતત્વ વિભાગ (ASI) વિરુદ્ધ રાજકોટ સિવિલ કોર્ટે લાલ આંખ કરી છે. કોર્ટે રાજકોટ સ્થિત પુરાતત્વ વિભાગની કચેરીની તમામ મિલકતો જપ્ત કરવાનો ઐતિહાસિક હુકમ કરતા સરકારી તંત્રમાં દોડધામ મચી ગઈ છે.
વર્ષ ૨૦૦૫થી શરૂ થયેલો કાનૂની જંગ :&nbsp;
આ વિવાદના મૂળ વર્ષ ૨૦૦૫માં રહેલા છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ધોળાવીરા સાઈટના વિકાસ માટે ભચાઉ તાલુકાના ૯ ખેડૂતોની આશરે ૧૨૫ એકર જમીન સંપાદિત કરવામાં આવી હતી. તે સમયે સરકાર દ્વારા ખેડૂતોને પ્રતિ ચોરસ મીટર માત્ર ૦.૬૪ પૈસા જેવું નજીવું વળતર આપવામાં આવ્યું હતું. આ અન્યાયી વળતર સામે ખેડૂતોએ કોર્ટના દ્વાર ખખડાવ્યા હતા.
લાંબી કાનૂની પ્રક્રિયા બાદ ૩૧ જુલાઈ ૨૦૨૩ના રોજ ભચાઉ કોર્ટે ખેડૂતોની તરફેણમાં ચુકાદો આપતા વળતર વધારીને ૯.૫૭ રૂપિયા પ્રતિ ચોરસ મીટર કરવા આદેશ કર્યો હતો. જોકે, આ આદેશ છતાં પુરાતત્વ વિભાગે રકમ ચૂકવવામાં આળસ દાખવી હતી, જેના કારણે હાઈકોર્ટે જવાબદાર અધિકારીને એક લાખ રૂપિયાનો દંડ પણ ફટકાર્યો હતો.
રાજકોટ ASI ઓફિસમાં જપ્તીની કાર્યવાહી :&nbsp;
વારંવારની નોટિસ અને કોર્ટના આદેશોનું ઉલ્લંઘન થતા ખેડૂતોએ રાજકોટ સિવિલ કોર્ટમાં તામિલ અરજી દાખલ કરી હતી. જેના અનુસંધાને કોર્ટે જપ્તી વોરંટ જારી કર્યો છે. કોર્ટના બેલિફ, અસરગ્રસ્ત ખેડૂતો અને તેમના વકીલ રાજકોટ કચેરીએ પહોંચીને મિલકત જપ્તીની પ્રક્રિયા શરૂ કરી હતી. આ કાર્યવાહી અંતર્ગત ઓફિસના કોમ્પ્યુટર, પ્રિન્ટર, એસી, ફર્નિચર અને સરકારી વાહનો જપ્ત કરવામાં આવશે.
ખેડૂતોની વ્યથા અને ન્યાયની આશા :&nbsp;
અસરગ્રસ્ત ખેડૂતોના જણાવ્યા અનુસાર, જમીન જપ્ત થયા બાદ તેઓ ખેતી કરી શકતા નથી અને મજૂરી કરીને ગુજરાન ચલાવવા મજબૂર બન્યા છે. ૨૧ વર્ષના લાંબા સમય બાદ મળેલો આ ચુકાદો ખેડૂત પરિવારો માટે આશાનું કિરણ લઈને આવ્યો છે. આ ઘટના સરકારી વિભાગો માટે એક બોધપાઠ સમાન છે કે કાયદાથી ઉપર કોઈ નથી.
વડોદરામાં પણ વેરા બાકી મામલે કડક કાર્યવાહી :&nbsp;
બીજી તરફ, વડોદરા મહાનગરપાલિકાએ પણ વેરા વસૂલાત માટે કડક ઝુંબેશ હાથ ધરી છે. શહેરના મકરપુરા એસટી ડેપો હબનો ૧.૦૯ કરોડ રૂપિયાનો વેરો બાકી હોવાથી કોર્પોરેશન દ્વારા તેની મિલકતો સીલ કરવાની કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. માર્ચના અંત સુધીમાં લક્ષ્યાંક પૂરો કરવા તંત્ર એક્શન મોડમાં જોવા મળી રહ્યું છે.&nbsp;&nbsp;

ધોળાવીરા જમીન વળતર કેસ રાજકોટ

ધોળાવીરા જમીન વળતર કેસમાં ખેડૂતોને ન્યાય, ASI કચેરીનું ફર્નિચર અને ગાડીઓ જપ્તની કાર્યવાહી

March 9, 2026 | 16:19 IST