Amreli Lion Cubs Deaths: ગુજરાતનું ગૌરવ અને વિશ્વભરમાં એશિયાટિક સિંહોના એકમાત્ર ઘર તરીકે પ્રખ્યાત એવા ગીર વિસ્તારના અમરેલી જિલ્લામાંથી વન્યજીવ પ્રેમીઓને હચમચાવી દે તેવા આઘાતજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. 26 જૂનના રોજ જિલ્લાના અલગ-અલગ ત્રણ સ્થળોએ માત્ર 24 કલાકના ટૂંકા ગાળામાં 3 માસૂમ સિંહબાળના મોતના પગલે સમગ્ર વનવિભાગના ઉચ્ચ અધિકારીઓમાં દોડધામ મચી ગઈ છે. આ ઘટનાને પગલે ગીરના જંગલો અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં વનવિભાગની પેટ્રોલિંગ વ્યવસ્થા, સુરક્ષા અને કટોકટીના સમયે કામગીરી કરવાની ક્ષમતા સામે ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે. વન્યજીવોના રક્ષણ માટે કરોડો રૂપિયાનો ધુમાડો કરવા છતાં સિંહબાળના રક્ષણમાં ક્યાંક મોટી ક્ષતિ રહી ગઈ હોવાનું ચિત્ર સ્પષ્ટપણે ઉપસી રહ્યું છે.
દલખાણીયા રેન્જમાં 6 થી 7 મહિનાના સિંહબાળનો શંકાસ્પદ મૃતદેહ મળતા હત્યાની પ્રબળ આશંકા સૌથી વધુ ચોંકાવનારો અને શંકાસ્પદ કિસ્સો દલખાણીયા રેન્જ હેઠળના દલખાણીયા ગામના સીમ વિસ્તારના રેવન્યુ વિસ્તારમાંથી પ્રકાશમાં આવ્યો છે. આ વિસ્તારમાંથી એક આશરે 6 થી 7 મહિનાના સિંહબાળનો મૃતદેહ અત્યંત શંકાસ્પદ અને અકુદરતી હાલતમાં મળી આવ્યો હતો. વન્યજીવ નિષ્ણાતોના પ્રાથમિક અંદાજ મુજબ આ સિંહબાળની હત્યા કરાઈ હોવાની પ્રબળ શક્યતાઓ સેવાઈ રહી છે. એવી પણ આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે કે, કોઈ અજાણ્યા શિકારીઓ કે અસામાજિક તત્વો દ્વારા સિંહબાળને અન્ય કોઈ જગ્યાએ મારી નાખ્યા બાદ પુરાવાનો નાશ કરવા અથવા પકડાઈ જવાના ડરથી તેને ખુલ્લા રેવન્યુ વિસ્તારમાં ફેંકી દેવામાં આવ્યો છે. વન વિભાગની ટીમે મૃતદેહનો કબજો મેળવીને કાયદેસરની કાર્યવાહી હાથ ધરી છે અને મોતનું ચોક્કસ કારણ જાણવા સેમ્પલ લેબોરેટરીમાં મોકલ્યા છે.
સ્થાનિક RFO ની લાપરવાહી, સમગ્ર મામલાને દબાવી દેવાના પ્રયાસોથી ઉચ્ચ અધિકારીઓ નારાજ આ ગંભીર ઘટનાસ્થળે વન વિભાગની રેસ્ક્યુ ટીમ અને સ્થાનિક સ્ટાફ ખૂબ જ મોડેથી પહોંચ્યા હોવાના ગંભીર આક્ષેપો સ્થાનિક લોકો દ્વારા કરવામાં આવ્યા છે. દલખાણીયા રેન્જના RFO કલાકો સુધી ઘટનાસ્થળે ન પહોંચતા સિનિયર અધિકારીઓમાં પણ તેમની નબળી કામગીરી પ્રત્યે ભારે નારાજગી જોવા મળી હતી. ધારી ગીર પૂર્વ ડિવિઝનના ડીસીએફ વિકાસ યાદવે આ સિંહબાળના મોતની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી હતી. વનવિભાગની લોબીમાં ચાલતી ચર્ચાઓ મુજબ, સ્થાનિક RFO અને સ્ટાફના અત્યંત નબળા પેટ્રોલિંગના કારણે આ ઘટના ઘટી છે અને ઘટનાની જાણ થતાં જ શરૂઆતમાં આ આખા મામલાને મીડિયા તેમજ ઉચ્ચ અધિકારીઓથી છુપાવવાનો નકામો પ્રયાસ કરાયો હતો.
બગસરા અને પાણીયા રેન્જમાં વધુ બે માસૂમ સિંહબાળના મોત બીજી તરફ બગસરા તાલુકાના હામાપુર ગામેથી પણ વનવિભાગને એક અત્યંત દુઃખદ સમાચાર મળ્યા હતા. અહીં જંગલની બોર્ડર નજીકથી માત્ર 2 થી 3 દિવસના તદ્દન નવજાત સિંહબાળનો મૃતદેહ મળી આવ્યો છે. આટલા નાના નવજાત બાળના મોત પાછળ કોઈ કુદરતી કારણો જવાબદાર છે કે અન્ય કોઈ માનવસર્જિત બેદરકારી, તે દિશામાં વનવિભાગે પશુ ચિકિત્સકોની મદદથી તપાસ શરૂ કરી છે. આ સાથે જ ત્રીજી ઘટના પાણીયા રેન્જમાંથી સામે આવી છે, જ્યાં વનવિભાગના સત્તાવાર દાવા મુજબ વર્ચસ્વની લડાઈ એટલે કે 'ઇન્ફાઇટ' દરમિયાન એક અન્ય સિંહબાળનું અન્ય સિંહના હુમલાને કારણે કમકમાટીભર્યું મોત નીપજ્યું છે.
ગાંધીનગરથી છૂટેલા આદેશો બાદ ડોગ સ્ક્વોડ અને મેટલ ડિટેક્ટર સાથે ગુપ્ત સર્ચ ઓપરેશન શરૂ એક જ દિવસમાં ત્રણ-ત્રણ સાવજના કરુણ મોત થવાના કારણે ગાંધીનગર ખાતે આવેલા મુખ્ય વન વિભાગના ઉચ્ચ અધિકારીઓ તાત્કાલિક હરકતમાં આવ્યા છે. દલખાણીયાના શંકાસ્પદ કેસની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને ઉચ્ચ સ્તરેથી કડક આદેશો છૂટ્યા બાદ, વનવિભાગની જુદી-જુદી ટીમો દ્વારા આસપાસના તમામ ખેતરો, વાડીઓ અને સીમ વિસ્તારોમાં ખાનગી રાહે સર્ચ ઓપરેશન શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. વનવિભાગે આ ગુપ્ત ઓપરેશનમાં સ્પેશિયલ ડોગ સ્ક્વોડ અને મેટલ ડિટેક્ટરની મદદ લીધી છે જેથી કોઈ શિકારની પ્રવૃત્તિ કે ઝેરી પદાર્થ આપવાની કડીઓ મળી શકે. હાલમાં ત્રણેય મૃતદેહોના પોસ્ટમોર્ટમ રિપોર્ટની રાહ જોવાઈ રહી છે જેથી કાયદાકીય પગલાં ભરી શકાય.
અગાઉના 8 થી વધુ સિંહોના શંકાસ્પદ મોતના રિપોર્ટ જાહેર ન થતા સરકારની નીતિ સામે આશંકા અહીં ઉલ્લેખનીય છે કે, આશરે એક મહિના પહેલા પણ ગીર પશ્ચિમ રેન્જની બાબરીયા અને પૂર્વની જસાધાર રેન્જમાં સિંહોમાં આ જ પ્રકારે ભારે રોગચાળો ફેલાયો હતો, જેમાં 8 થી વધુ સિંહોના શંકાસ્પદ મોત નીપજ્યા હતા. તે સમયે સિંહોમાં ઘાતક બેબેસિયા ફાટી નીકળ્યો હોવાની અને સીવીડી વાયરસ આવ્યો હોવાની આશંકા વ્યક્ત કરાઈ હતી, જેની ગંભીરતા છેક દિલ્હી સુધી પહોંચી હતી. જોકે, તે સમયે લેવાયેલા લોહી અને વિઝેરાના સેમ્પલના રિપોર્ટ હજુ સુધી રાજ્ય સરકાર કે વન વિભાગ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવ્યા નથી, જેના લીધે તંત્ર કશુંક છુપાવી રહ્યું હોવાની શંકા દ્રઢ બને છે.
વન મંત્રીના પરિસ્થિતિ સંપૂર્ણ નિયંત્રણમાં હોવાના દાવા પોકળ સાબિત થયા આ અગાઉ 31 મેના રોજ રાજ્યના વન મંત્રીએ જસાધાર એનિમલ કેર સેન્ટરની રૂબરૂ મુલાકાત લીધી હતી અને ત્યાં વનવિભાગના ઉચ્ચ અધિકારીઓ સાથે મેરેથોન બેઠક યોજી સ્થિતિની ગંભીર સમીક્ષા કરી હતી. આ મુલાકાત દરમિયાન તેમણે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર ટ્વીટ કરીને ગર્વથી જણાવ્યું હતું કે, હાલ ગીરમાં પરિસ્થિતિ સંપૂર્ણપણે નિયંત્રણમાં છે અને છેલ્લા 3 દિવસથી એક પણ સિંહના મૃત્યુના સમાચાર નથી. જોકે મંત્રીના આ આશ્વાસન આપતા દાવાના ગણતરીના દિવસોમાં જ ફરી એકવાર 3 સિંહબાળના શંકાસ્પદ મોત થતા વન મંત્રીના તમામ દાવાઓ પોકળ સાબિત થયા છે.

વનવિભાગ ઊંઘતું ઝડપાયું, વન્યજીવ પ્રેમીઓમાં ભારે આક્રોશ!

June 27, 2026 | 10:58 IST