ભગવાન જગન્નાથજીની પરંપરાગત જળયાત્રા નીકળી

Jagannath Jal Yatra Ahmedabad 149th Rath Yatra : અમદાવાદના જમાલપુર સ્થિત ભગવાન જગન્નાથજી મંદિર ખાતે આગામી 16 જુલાઈએ યોજાનારી 149મી ઐતિહાસિક રથયાત્રા પૂર્વે આજે પરંપરાગત જળયાત્રા મહોત્સવનો ભવ્ય અને ભક્તિમય પ્રારંભ થયો છે. અષાઢી બીજના પાવન પર્વને આવકારતી આ જળયાત્રા માત્ર ધાર્મિક પરંપરા જ નહીં, પરંતુ અમદાવાદની સાંસ્કૃતિક અને આધ્યાત્મિક ઓળખનું મહત્વપૂર્ણ પ્રતિક પણ માનવામાં આવે છે. દર વર્ષે હજારો શ્રદ્ધાળુઓ આ પ્રસંગે મોટી સંખ્યામાં જોડાઈ ભગવાનના દર્શન અને આશીર્વાદ પ્રાપ્ત કરે છે.સવારે વિધિવત પૂજા-અર્ચના અને વૈદિક મંત્રોચ્ચાર વચ્ચે જમાલપુર સ્થિત જગન્નાથજી મંદિર ખાતેથી જળયાત્રાનું પ્રસ્થાન કરવામાં આવ્યું હતું. પરંપરા મુજબ ભગવાન જગન્નાથજી, બહેન સુભદ્રાજી અને ભાઈ બળદેવજીને બળદગાડા પર વિરાજમાન કરવામાં આવ્યા હતા. યાત્રામાં ધ્વજ-કળશ ધારણ કરેલા કાવડિયા, અખાડાઓના ખેલ, ગજરાજો અને ઘોડાગાડીઓ ભક્તોના આકર્ષણનું કેન્દ્ર બન્યા હતા. સમગ્ર માર્ગ પર ભક્તિ અને ઉત્સાહનો માહોલ જોવા મળ્યો હતો.

ભગવાન જગન્નાથજીની જળયાત્રા 
જળયાત્રા ભગવાન જગન્નાથજીની રથયાત્રા પૂર્વે યોજાતી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ધાર્મિક વિધિ છે. પરંપરા મુજબ વિવિધ પવિત્ર સ્થળોના જળને કળશોમાં ભરી ભગવાનના અભિષેક માટે લાવવામાં આવે છે. જળને જીવન, શુદ્ધિ અને સૃષ્ટિના આધાર તરીકે માનવામાં આવે છે. તેથી ભગવાનના જળાભિષેકનું વિશેષ આધ્યાત્મિક મહત્ત્વ છે.જળયાત્રા દરમિયાન ભક્તો ભગવાનના દર્શન સાથે સેવા, ભજન, કીર્તન અને પૂજનમાં જોડાય છે. આ દિવસને ભગવાન પ્રત્યેની સમર્પણભાવના વ્યક્ત કરવાનો શુભ અવસર માનવામાં આવે છે.જળયાત્રા નિજમંદિરેથી પ્રસ્થાન કરી સાબરમતી નદીએ ભુદરના તટે પહોંચી હતી જ્યાં વૈદિક અને શાસ્ત્રોક્ત મંત્રોચ્ચાર સાથે પીતળના 108 કળશમાં નદીનું પવિત્ર નીર ભરવાની વિધિ સંપન્ન કરવામાં આવી હતી. 108 કળશથી જળાભિષેક અને ગજવેશ દર્શન બાદ ભગવાન 15 દિવસ મોસાળ સરસપુર જશે.

ભુદરના આરેથી લવાશે પવિત્ર જળ,ભગવાનના થશે ગજવેશ દર્શન
પરંપરા અનુસાર આ જળયાત્રા સાબરમતી નદીના કિનારે આવેલા સોમનાથ ભૂદરના આરે પહોંચશે, જ્યાં વૈદિક વિધિ સાથે નદીનું પવિત્ર જળ એકત્ર કરવામાં આવશે. સાબરમતીના આ જળને 108 કળશોમાં ભરીને મંદિર સુધી લાવવામાં આવશે અને ત્યારબાદ ભગવાન જગન્નાથજીનો વિશેષ જળાભિષેક કરવામાં આવશે.જળાભિષેક બાદ ભગવાન ભક્તોને વિશેષ ગજવેશમાં દર્શન આપશે. ભગવાનના આ ગજવેશ દર્શનનું ધાર્મિક મહત્વ વિશેષ માનવામાં આવે છે અને દર વર્ષે મોટી સંખ્યામાં ભક્તો આ દિવ્ય સ્વરૂપના દર્શન કરવા ઉમટી પડે છે.

108 કળશનું વિશેષ મહત્વ
હિંદુ ધર્મમાં 108 આંકડો અત્યંત પવિત્ર માનવામાં આવે છે.108 ઉપનિષદ,108 દિવ્ય નામ,108 મણકાની જપમાળા,12 રાશિ અને 9 ગ્રહનો ગુણાકાર,આધ્યાત્મિક પૂર્ણતાનું પ્રતિક,આ કારણે ભગવાનના અભિષેક માટે 108 કળશનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. દરેક કળશ વૈદિક મંત્રોચ્ચાર સાથે પૂજિત કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ ભગવાનના જળાભિષેકમાં તેનો ઉપયોગ થાય છે.જળયાત્રાના દિવસે સાબરમતી નદીના સોમનાથ ભુદરના આરેથી વૈદિક મંત્રોચ્ચાર સાથે 108 કળશમાં પવિત્ર જળ ભરવામાં આવે છે.ત્યારબાદ આ જળથી મંદિરમાં ભગવાન જગન્નાથજી, ભાઈ બલભદ્ર અને બહેન સુભદ્રાજીનો ભવ્ય જ્યેષ્ઠાભિષેક (મહાભિષેક) કરવામાં આવે છે.નદી કિનારેથી પવિત્ર જળ લાવવા માટે હાથી, ઘોડા, પાલખી અને બેન્ડવાજા સાથે એક ભવ્ય શોભાયાત્રા નીકળે છે, જેમાં મોટી સંખ્યામાં સાધુ-સંતો અને શ્રદ્ધાળુઓ જોડાય છે.

હાથીઓની સુરક્ષા માટે વિશેષ તકેદારી
ગયા વર્ષે જળયાત્રા દરમિયાન હાથીઓ ભડકવાના બનાવ બાદ આ વખતે મંદિર ટ્રસ્ટ અને વહીવટી તંત્ર દ્વારા વિશેષ સાવચેતીના પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. ગજરાજોને અવાજથી કોઈ તકલીફ ન થાય તે માટે સમગ્ર જળયાત્રા માર્ગ પર ઢોલ-નગારા, ડીજે અને અન્ય ઉચ્ચ અવાજવાળા સાધનો વગાડવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત હાથીઓને લોકો દ્વારા બહારની વસ્તુઓ ખવડાવવામાં ન આવે તેની પણ ખાસ તકેદારી રાખવામાં આવી રહી છે. ગજરાજોની તંદુરસ્તી અને સુરક્ષાની દેખરેખ માટે પશુપાલન વિભાગના બે પશુચિકિત્સકો તેમજ કાંકરિયા ઝૂના એક નિષ્ણાત ડોક્ટરને તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે. જિલ્લા પંચાયત અને ઝૂની વિશેષ ટીમો પણ સતત દેખરેખ રાખી રહી છે.

500થી વધુ પોલીસકર્મીઓ તહેનાત 
અમદાવાદમાં આગામી 149મી ભગવાન જગન્નાથજીની રથયાત્રાને ધ્યાનમાં રાખીને પોલીસે સુરક્ષા તૈયારીઓ વધુ સઘન બનાવી છે. જગન્નાથજી મંદિર દ્વારા આયોજિત જળયાત્રા મહોત્સવ પહેલાં પોલીસ બંદોબસ્તનું વિશેષ રિહર્સલ યોજાયું હતું. જળયાત્રા દરમિયાન 500થી વધુ પોલીસકર્મીઓ અને હોમગાર્ડ્સ વિવિધ સ્થળોએ તૈનાત રહેશે. પોલીસના ઉચ્ચ અધિકારીઓની હાજરીમાં રૂટ, ટ્રાફિક વ્યવસ્થા, કાયદો-વ્યવસ્થા અને સુરક્ષા આયોજનની સમીક્ષા કરવામાં આવી છે. ખાસ વાત એ છે કે આ વખતે અમદાવાદ શહેર પોલીસ રથયાત્રાના રૂટ પર EV વાહનો દ્વારા પેટ્રોલિંગ કરશે. થયાત્રા પૂર્વે તમામ સુરક્ષા આયોજનને અંતિમ ઓપ આપવામાં આવી રહ્યો છે. 

ઢોલ, નગારા અને ડીજે પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ
ગયા વર્ષે જળયાત્રા દરમિયાન હાથીઓ ભડકવાના બનેલા બનાવમાંથી પાઠ ભણીને આ વર્ષે વહીવટી તંત્ર દ્વારા વિશેષ સાવચેતી રાખવામાં આવી છે. હાથીઓ અવાજથી ભડકે નહીં તે માટે સમગ્ર જળયાત્રાના રૂટ પર ઢોલ-નગારા કે ડીજે વગાડવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદી દેવામાં આવ્યો છે. ગજરાજ સામાન્ય જનતાથી ઈસોલેટેડ રહે અને લોકો દ્વારા તેમને જે બહારની વસ્તુઓ ખવડાવવામાં આવે છે, તે આ વખતે સખત રીતે બંધ રાખવામાં આવ્યું છે. હાથીઓની દેખરેખ માટે પશુપાલન વિભાગના 2 ડોક્ટર અને કાંકરિયા ઝૂ (Zoo)ના 1 ડોક્ટર સહિત જિલ્લા પંચાયત અને ઝૂની સ્પેશિયલ ટીમો ઘટનાસ્થળે ખડેપગે હાજર છે.

16 જુલાઈએ નીકળશે 149મી ભવ્ય રથયાત્રા
અમદાવાદની જગવિખ્યાત રથયાત્રા માત્ર ધાર્મિક મહોત્સવ નથી, પરંતુ શહેરની સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક એકતાનું પ્રતીક પણ છે. દર વર્ષે લાખો ભક્તો ભગવાન જગન્નાથજીના દર્શન માટે ઉમટી પડે છે અને રથયાત્રા દરમિયાન શહેર ભક્તિમય રંગમાં રંગાઈ જાય છે. આવતી 16 જુલાઈએ યોજાનારી 149મી રથયાત્રાને લઈને મંદિર ટ્રસ્ટ, પોલીસ તંત્ર અને સ્થાનિક વહીવટી તંત્ર દ્વારા તૈયારીઓ તેજ કરવામાં આવી છે. જળયાત્રા મહોત્સવને સફળતાપૂર્વક અને શાંતિપૂર્ણ રીતે પૂર્ણ કરવાના પ્રયાસો વચ્ચે હવે ભક્તોની નજર આગામી ભવ્ય રથયાત્રા પર કેન્દ્રિત થઈ ગઈ છે, જે અમદાવાદના સૌથી મોટા ધાર્મિક ઉત્સવોમાંની એક માનવામાં આવે છે.