ડૂબતું બચાવવા આટલું કરવું જરૂરી, નહી તો ઘેડનું ડૂબવું નક્કી..!

સૌરાષ્ટ્રના ઘેડ વિસ્તારના લોકો માટે એક મોટી જીતના સમાચાર આવ્યા છે! લાંબા સમયથી સરકાર સામે લડત ચલાવતા ઘેડવાસીઓની માગણીઓને આખરે સ્વીકારવામાં આવી છે. રાજ્ય સરકારે ઘેડ વિસ્તારના વિકાસ માટે રૂ. 1415 કરોડ ફાળવ્યા છે. પરંતુ, શું આ નાણાં ખરેખર ઘેડની મુખ્ય સમસ્યા – ચોમાસામાં જળબંબાકારની સ્થિતિ – નો ઉકેલ લાવશે? ઘેડવાસીઓનું માનવું છે કે, જ્યાં સુધી 21 છીછરી નદીઓને ઉંડી નહીં કરવામાં આવે, ત્યાં સુધી આ સમસ્યા યથાવત રહેશે. ચાલો, આ મુદ્દાને નજીકથી સમજીએ.   ઘેડની સમસ્યા: ચોમાસામાં જળબંબાકારનો આંતક   જૂનાગઢ, પોરબંદર અને દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાંથી વહેતી ભાદર, ઓઝત, મધુવંતી, મીણસાર, વર્તુ, સોરઠી જેવી 21 નદીઓ ઘેડ વિસ્તારનું જીવન છે, પરંતુ ચોમાસામાં આ જ નદીઓ આફત બની જાય છે. આ નદીઓની છીછરી સપાટી અને કાંઠાનો અભાવ એવી સ્થિતિ સર્જે છે કે વરસાદી પાણી નદીઓમાંથી ફંટાઈને ખેતરો અને ગામડાઓમાં ફેલાઈ જાય છે. ઝાડી-ઝાંખરાથી ભરેલી આ નદીઓનું પાણી ખેતરોમાં ઘૂસી જતાં ખેડૂતોને લાખો રૂપિયાનું નુકસાન થાય છે. ઘેડ વિકાસ સમિતિના સભ્યોનું કહેવું છે કે, જો નદીઓની સફાઈ અને ઊંડાણનું કામ ચોમાસા પહેલાં નહીં થાય, તો રૂ. 139 કરોડનું નુકસાન થવાની શક્યતા છે.   સરકારનો નિર્ણય: રૂ. 1415 કરોડની ફાળવણી   ઘેડ વિસ્તારની આ સમસ્યાને ઉકેલવા માટે ઘેડ સમિતિએ વર્ષોથી સરકાર સામે લડત ચલાવી હતી. આખરે, સરકારે રૂ. 1415 કરોડની જાહેરાત કરી, જે ઘેડવાસીઓ માટે આશાનું કિરણ બન્યું છે. પરંતુ, સ્થાનિક લોકોનો સવાલ છે – આ નાણાંનો ઉપય-lovingog કેવી રીતે થશે? સરકારે વિકાસના કામોનો નકશો કેમ જાહેર નથી કર્યો? શું આ નાણાં ખરેખર નદીઓના ઊંડાણ અને પાણીના નિકાલની સમસ્યા પર ખર્ચાશે, કે પછી માત્ર કાગળ પર જ ખર્ચ થશે?   નદીઓનું ઊંડાણ: શા માટે જરૂરી?   ઘેડ વિસ્તારમાંથી પસાર થતી 21 નદીઓની સ્થિતિ એટલી બદતર છે કે, તેમની છીછરી સપાટીને કારણે વરસાદી પાણી દરિયા સુધી પહોંચતું નથી. નદીઓની સફાઈ અને ઊંડાણ કરવામાં આવે તો પાણી સીધું દરિયામાં વહી જશે, જેનાથી ખેતરો અને ગામડાઓમાં પૂરની સ્થિતિ ઘટશે. પરંતુ, આ કામ ચોમાસા પહેલાં પૂર્ણ થવું જરૂરી છે, નહીં તો ફરી એકવાર ઘેડ જળબંબાકાર બની જશે.   અન્ય અવરોધો: દરિયાની દીવાલો અને નેશનલ હાઈવે   ઘેડની સમસ્યા માત્ર નદીઓની છીછરી સપાટી સુધી મર્યાદિત નથી. અતિવૃષ્ટિ દરમિયાન દરિયાના બારા બંધ કરવામાં આવે છે, જેનાથી વરસાદી પાણી દરિયામાં જઈ શકતું નથી. દરિયાકાંઠે બનાવેલી સાત ફૂટની દીવાલો પણ પાણીના નિકાલમાં અવરોધ બની રહી છે. આ ઉપરાંત, સોમનાથ-દ્વારકા નેશનલ હાઈવેના નિર્માણ દરમિયાન નદીઓના પાણીના નિકાલનું ધ્યાન રાખવામાં આવ્યું નથી. માત્ર આઠ સ્થળોએ પુલોમાં જગ્યા રાખવામાં આવી છે, જે ચોમાસામાં પાણીના નિકાલ માટે અપૂરતી છે. આ બધું જોતાં, સરકારે આગોતરું આયોજન કરવું જરૂરી છે.   ઘેડવાસીઓની માગણી: પારદર્શિતા અને ઝડપી અમલ   ઘેડવાસીઓનું કહેવું છે કે, સરકારે ફાળવેલા નાણાંનો ઉપયોગ નદીઓના ઊંડાણ, સફાઈ અને પાણીના નિકાલની વ્યવસ્થા માટે થવો જોઈએ. આ ઉપરાંત, વિકાસના કામોનો સ્પષ્ટ નકશો જાહેર કરવો જોઈએ, જેથી લોકોને ખબર પડે કે નાણાં કેવી રીતે ખર્ચાશે. ચોમાસાની શરૂઆત પહેલાં આ કામો પૂર્ણ થાય તો જ ઘેડ વિસ્તાર પૂરની આફતથી બચી શકશે.   ઘેડ વિસ્તારના લોકોની લડતે એક મહત્વનો વિજય મેળવ્યો છે, પરંતુ હજુ ઘણું કામ બાકી છે. રૂ. 1415 કરોડની ફાળવણી એ માત્ર એક શરૂઆત છે. જો સરકાર નદીઓના ઊંડાણ, પાણીના નિકાલની વ્યવસ્થા અને પારદર્શક આયોજન પર ધ્યાન આપશે, તો ઘેડ વિસ્તાર ચોમાસામાં જળબંબાકારની આફતથી મુક્ત થઈ શકે છે. ખેડૂતોની મહેનત અને લોકોની આશાઓને સાચી દિશા આપવાનો સમય આવી ગયો છે. હવે બસ, કામ શરૂ થાય!