લો બોલો.. ગુજરાતની 6,332 સ્કૂલોમાં મેદાન જ નથી, તો કેવી રીતે રમશે ગુજરાત?

સુરેશ વણોલ, અમદાવાદ

રાજ્ય સરકાર ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ અને ખેલ મહાકુંભના આયોજનને લઈ મોટા બણગાં ફૂંકતી હોય છે. પરંતુ વાસ્તવિક્તા કંઈક અલગ હોય છે. ગુજરાતની 6,332 શાળાઓમાં રમતના મેદાન જ નહીં હોવાનો ખુલાસો થયો છે. રમશે ગુજરાતના નારા લગાવતી રાજ્ય સરકાર ભલે ગમે તેટલાં ખેલ મહાકુંભ કરે પણ વર્ષ 2024માં રાજ્ય સરકાર દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા રિપોર્ટ પ્રમાણે ગુજરાતની 53,851 માન્ય શાળાઓમાંથી 6,332 શાળાઓમાં સમ ખાવા પૂરતા પણ રમતના મેદાન નથી. બનાસકાંઠા જિલ્લા NSUI પ્રમુખ હાર્દિક પઢિયારે મુખ્યમંત્રીને પત્ર લખી સમગ્ર હકીકતથી વાકેફ કર્યા છે.  

ગુજરાતમાં કુલ 33 હજાર સરકારી પ્રાથમિક શાળાઓમાંથી 5 હજાર શાળાઓમાં રમતના મેદાનો નથી. જ્યારે 12,700 માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળાઓમાંથી 78 સરકારી શાળાઓ, 315 ગ્રાન્ટેડ અને  255 ખાનગી શાળાઓમાં મેદાનનું નામો નિશાન નથી. 255 શાળાઓ કોમ્પ્લેક્સમાં ચાલે છે. આ શાળાઓ નીચે પાનના ગલ્લાઓ અને અન્ય પ્રકારના કોમર્શિયલ સ્થળોમાંથી પસાર થઈ બાળકો ભણવા આવે છે.
 
મોટાભાગની શાળાઓમાં નાનકડા ફળીયા જેવા પ્લોટને પણ મેદાનમાં ખપાવી મંજૂરી આપવામાં આવી છે. વર્ષ 2018માં ગુજરાત સરકારે નવી શાળાઓની મંજૂરી માટે ફરજિયાત મેદાનની જોગવાઈ કરી હતી.  જેમાં 40 ટકા શાળાઓ મેદાન કરશે તેવી બાંહેધરી પણ આપવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ એકપણ  શાળામાં મેદાનો નહી બનતાં સરકારની કામગીરી બાબતે સવાલ ઉઠ્યા છે. 

ગુજરાત સરકારના શિક્ષણ વિભાગે બનાવેલા નિયમ પ્રમાણે શાળામાં મેદાન ફરજિયાત છે. અર્બન એન્ડ રિજનલ ડેવલપમેન્ટ પ્લાન્સ ફોર્મ્યુલેશન એન્ડ ઈમ્પ્લિમેન્ટેશન ગાઈડલાઈન્સ પ્રમાણે શાળાના કુલ વિસ્તારના 30 થી 40 ટકાનો ભાગ રમતના મેદાન માટે હોવો જોઈએ. 500 વિદ્યાર્થીની શાળા હોય તો તેમાં 2 થી 3 હજાર મીટર જગ્યા હોવી જોઈએ. બાળકને 4-6 મીટરની જગ્યા આઉટ ડોર એક્ટિવિટી માટે મળવી જોઈએ. બાળક ઓછામાં ઓછું 100 થી 200 મીટર જેટલું અંતર દોડી શકે. 

પરંતુ અમદાવાદ અને સુરતના અનેક વિસ્તારોમાં કોમ્પ્લેક્સમાં શાળાઓ ચાલતી હોવાથી રમતનું મેદાન તો દૂર પરંતુ શાળા છૂટે ત્યારે ચડવા ઉતરવાની સીડીઓથી લઈને રોડ રસ્તા પરના ટ્રાફિક પર અસર જોવા મળી છે. રાજ્યના અનેક શહેરોમાં કોમ્પ્લેક્સમાં કે રોડ પર મેદાન વગર ચાલતી અસંખ્ય શાળાઓ છે. જ્યાં કોઈ રમત ગમતની પ્રવૃત્તિ માટે ભાડાના મેદાનમાં બાળકોને લઈ જવામાં આવે છે. અથવા તો માત્ર કાગળ ઉપર બાળકોને રમતો રમાડી દેવામાં આવે છે. તેમ છતાં શિક્ષણ વિભાગની ઉંઘ ઉડી નથી. 

બનાસકાંઠા જિલ્લા NSUI પ્રમુખ હાર્દિક પઢિયારે મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલને પત્ર લખીને રાજ્યની શાળાઓમાં મેદાન બાબતની સમગ્ર હકીકત જણાવી મેદાન વગરની સરકારી અને ખાનગી શાળાઓ સામે કાર્યવાહી કરવા માંગ કરી છે. રાજ્યના યુવક, સેવા, સાંસ્કૃતિક અને રમતગમત મંત્રી હર્ષ સંઘવી અનેક બાબતોમાં રિલ બનાવીને સરકારની વાહવાહી લૂંટવાનું બાકી રાખતા નથી. ખેલ મહાકુંભમાં મોટા ઈનામો આપવાની જાહેરાત કરીને રાજ્ય સરકારની કામગીરીને બિરદાવતા હોય છે. ત્યારે રાજ્યમાં 6 હજાર કરતાં વધુ શાળાઓમાં મેદાનના અભાવે બાળકો રમતો રમી શકતા નથી તે હકીકતને સ્વીકારી તેવી શાળાઓ સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવે તેવી લોકમાંગ ઉઠી છે.