ખેડૂત આંદોલન સામે ઝૂકી ભાજપ સરકાર

Gandhinagar News: ગુજરાતભરમાં ખેડૂતોના તીવ્ર વિરોધ અને લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી વળતરની લડત બાદ આખરે રાજ્ય સરકારે ખેડૂતોના પક્ષમાં એક મોટો અને ઐતિહાસિક નિર્ણય જાહેર કર્યો છે. ખેતરોમાંથી પસાર થતી ખાનગી અને સરકારી વીજ કંપનીઓની હાઇટેન્શન લાઇન તેમજ ટ્રાન્સમિશન ટાવર માટે હવે જૂની જંત્રીના બદલે જમીનના વર્તમાન બજારભાવ મુજબ બમણું વળતર આપવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, વીજ કંપનીઓએ ખેતરમાં કોઈ પણ પ્રકારની કામગીરી કે વીજ પોલ નાખવાની શરૂઆત કરતા પહેલાં જ આ વળતરની પૂરેપૂરી રકમ ખેડૂતોને અગાઉથી ચૂકવી દેવી પડશે.

ગાંધીનગરમાં મેરેથોન બેઠકોનો દોર
રાજ્ય સરકારના પ્રવક્તા મંત્રી જીતુ વાઘાણીએ આ નીતિની સત્તાવાર જાહેરાત કરતા જણાવ્યું હતું કે, વિવિધ ખેડૂત સંગઠનો અને અસરગ્રસ્ત ખેડૂતોની રજૂઆતો પ્રત્યે સરકાર સંપૂર્ણ સંવેદનશીલ રહી છે. આ મામલાનો કાયમી ઉકેલ લાવવા માટે છેલ્લા 12 દિવસથી ગાંધીનગરમાં મેરેથોન બેઠકોનો દોર ચાલ્યો હતો, જેમાં કેટલીક બેઠકો તો મધ્યરાત્રિના 12 વાગ્યા સુધી લંબાઈ હતી. આ નિર્ણયથી તંત્ર પર પડનારી આર્થિક અને વહીવટી અસરોની વિસ્તૃત સમીક્ષા કર્યા બાદ આખરે જગતના તાતના હિતમાં આ ઐતિહાસિક સુધારો મંજૂર કરાયો છે.

સાચો બજારભાવ નક્કી કરવા કલેક્ટરની અધ્યક્ષતામાં બનશે MRC કમિટી
નવા નિયમો અનુસાર, અત્યાર સુધી ખેડૂતોને વીજ લાઈન કે ટાવરના પાયા માટે જે સરકારી જંત્રીના બમણા દરે વળતર મળતું હતું તે પ્રથા હવે બંધ કરવામાં આવી છે. તેના સ્થાને જમીનની વર્તમાન બજાર કિંમતના બમણા દરે વળતર ચૂકવાશે. આ જમીનનો સાચો અને વાસ્તવિક બજારભાવ નક્કી કરવા માટે દરેક જિલ્લામાં ‘માર્કેટ રેટ કમિટી’ (MRC) ની રચના કરવામાં આવશે. આ કમિટી જિલ્લા કલેક્ટરની સીધી અધ્યક્ષતામાં કામ કરશે, જેમાં ભારત સરકારના 3 માન્ય વેલ્યુઅર, અસરગ્રસ્ત ખેડૂતોના પ્રતિનિધિ અને સંબંધિત વીજ કંપનીના અધિકારીઓ સામેલ રહેશે. તમામ પક્ષો સામસામે ચર્ચા કરીને બજાર કિંમત નક્કી કરશે જેથી વિવાદની શક્યતા ન રહે.

એકસાથે 100% એડવાન્સ ચૂકવણી અને વધારાના 1 મીટરનો લાભ
સરકારે ખેડૂતોને આર્થિક રીતે વધુ મજબૂત કરવા માટે વળતરની ગણતરીના પદ્ધતિમાં પણ ફેરફાર કર્યો છે. અગાઉ વળતર આપવા માટે 40-40-20 ટકાનો હપ્તાવાર રેશિયો અમલમાં હતો, જેના લીધે ખેડૂતોને લાંબા સમય સુધી વહીવટી ધક્કા ખાવા પડતા હતા. હવે આ હપ્તા પ્રથા સંપૂર્ણ નાબૂદ કરીને કામ શરૂ થાય તે પહેલાં જ 100 ટકા રકમ એકસાથે ચૂકવવામાં આવશે. આ ઉપરાંત પાયાના વિસ્તારની ગણતરી કરતી વખતે ખેડૂતોના ફાયદા માટે વધારાનો 1 મીટરનો વિસ્તાર પણ ગણતરીમાં સામેલ કરાશે. નવા માપદંડ મુજબ, નક્કી થયેલા બજારભાવના આધારે ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં 30 ટકા, નગરપાલિકા સીમામાં 45 ટકા અને મહાનગરપાલિકા (કોર્પોરેશન) વિસ્તારોમાં 60 ટકા લેખે વળતર ચૂકવવામાં આવશે. એક મહત્વની જાહેરાત મુજબ, જે ખેડૂતોને જૂના નિયમ પ્રમાણે વળતર મળી ગયું છે પરંતુ તેમના ખેતરમાં વીજ લાઈનનું કામ હજુ પણ પ્રગતિમાં છે, તેમને પણ આ નવી નીતિનો સીધો લાભ આપીને તફાવતની રકમ ચૂકવવામાં આવશે.

અસંતોષના કિસ્સામાં સિવિલ કોર્ટના દ્વાર ખુલ્લા, જૂના વિવાદો પર ટૂંક સમયમાં ઠરાવ
સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો જમીન ખેતીલાયક હશે તો તે વિસ્તારની ખેતીની જમીનના વર્તમાન બજારભાવને જ ગણતરીમાં લેવાશે. જો MRC કમિટી દ્વારા નક્કી કરાયેલા ભાવોથી કોઈ ખેડૂતને અસંતોષ હોય અથવા વળતર ઓછું લાગે, તો તેને ન્યાય મેળવવા માટે સામાન્ય અદાલત કે સિવિલ કોર્ટમાં અપીલ કરવાનો સંપૂર્ણ કાનૂની અધિકાર રહેશે. ભારત સરકારની ગાઈડલાઈન અને અન્ય રાજ્યોની નીતિઓનો ઊંડો અભ્યાસ કરીને આ દેશનો સૌથી વધુ લાભદાયી નિર્ણય હોવાનો દાવો કરાયો છે. અગાઉથી ચાલી આવતા જૂના વિવાદો અંગે સરકાર હાલ વિચારણા કરી રહી છે અને ટૂંક સમયમાં તેનો અલગ ઠરાવ બહાર પડાશે.

સુરેન્દ્રનગર અને મોરબીમાં ચાલ્યો ઉગ્ર ખેડૂત આંદોલન
અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે, ગત મે અને જૂન મહિનાથી ખેતરોમાં નાંખવામાં આવતા ખાનગી કંપનીઓના વીજપોલ સામે પૂરતું વળતર મેળવવા માટે ખેડૂતો રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા હતા. ખાસ કરીને સુરેન્દ્રનગર અને મોરબી જિલ્લામાં આ આંદોલન અત્યંત ઉગ્ર બન્યું હતું. ધ્રાંગધ્રા તાલુકાના કોંઢ ગામની સીમમાંથી પસાર થતી હાઇ ટેન્શન લાઇનના વળતર તરીકે તંત્ર દ્વારા પ્રતિ ચોરસ મીટર માત્ર 382 રૂપિયા આપવાનું નક્કી થયું હતું, જે ખેડૂતોએ ફગાવી દીધું હતું. ખેડૂતોનો મુખ્ય આક્ષેપ એ હતો કે સરકાર વર્ષ 2011 ની અત્યંત જૂની જંત્રી પ્રમાણે વળતરની ગણતરી કરતી હતી, જ્યારે અત્યારે વર્ષ 2026 ચાલી રહ્યું છે. વર્તમાન સમયમાં બજારમાં 1 વીઘા જમીનની કિંમત 15 થી 16 લાખ રૂપિયાની આસપાસ છે, જેની સામે સરકાર જૂના નિયમોથી માત્ર 2 લાખ રૂપિયા આપતી હતી. ખેડૂતો બજાર કિંમત કરતા 4 ગણું વળતર અને દર મહિને 30 હજાર રૂપિયા ભાડાની માંગ સાથે મક્કમ હતા. સરકારના આ નવા નિર્ણયથી હવે હજારો ખેડૂતોને મોટો આર્થિક ન્યાય મળશે.