ગુજરાતમાં નશાની લતનો ચોંકાવનારો આંકડો! દરરોજ 344 લોકો સારવાર લેવા મજબૂર

Gujarat Drug Addiction Treatment: ગુજરાતમાં દારૂ, ડ્રગ્સ અને અન્ય નશાકારક પદાર્થોના સેવન સાથે સંકળાયેલી સમસ્યાઓ માટે સારવાર લેતા દર્દીઓની સંખ્યામાં વધારો નોંધાયો છે. એક સમાચાર પત્રના અહેવાલ મુજબ, વર્ષ 2025-26માં 1.25 લાખથી વધુ દર્દીઓએ સારવાર લીધી હતી. નશાની લતમાંથી બહાર આવવા માટે તબીબી સારવાર, કાઉન્સેલિંગ અને પરિવારનો સહકાર મહત્વપૂર્ણ છે.

નશા સંબંધિત સમસ્યાઓ માટે સારવાર લેતા દર્દીઓની સંખ્યામાં વધારો
ગુજરાતમાં નશાની લત આરોગ્ય અને સામાજિક જીવન માટે ગંભીર પડકાર બની રહી છે. દારૂ, ડ્રગ્સ, તમાકુ, ગાંજો, અફીણ અને અન્ય મન પર અસર કરતા પદાર્થોના સેવનથી વ્યક્તિના શારીરિક અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર અસર થઈ શકે છે. એક સમાચાર પત્રના અહેવાલમાં રજૂ કરાયેલા આંકડા મુજબ, ગુજરાતમાં નશા સંબંધિત સમસ્યાઓ માટે સારવાર લેતા દર્દીઓની સંખ્યા છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વધી છે. ખાસ કરીને યુવા વયના દર્દીઓ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. અહેવાલમાં આપેલી માહિતી પ્રમાણે, વર્ષ 2019-20માં નશાકારક અથવા મન પર અસર કરતા પદાર્થોના સેવન સાથે સંકળાયેલા 76,098 કેસ નોંધાયા હતા. વર્ષ 2025-26માં આ આંકડો વધીને 1,25,452 થયો હતો. આ આંકડાઓ મુજબ, છ વર્ષના ગાળામાં નોંધાયેલા કેસમાં આશરે 65 ટકાનો વધારો થયો છે. વર્ષ 2025-26ના આંકડાને આધારે સરેરાશ ગણતરી કરીએ તો દરરોજ આશરે 344 દર્દીઓ સારવાર લેતા હતા.

નશાની શરૂઆત કેવી રીતે થાય છે?
નશાની શરૂઆત ઘણી વખત મિત્રોની સંગત, ઉત્સુકતા, તણાવમાંથી રાહત મેળવવાની ઇચ્છા અથવા માત્ર એક વાર અજમાવવાના વિચારથી થઈ શકે છે. શરૂઆતમાં વ્યક્તિને લાગે છે કે તે કોઈપણ સમયે નશો છોડી શકે છે. પરંતુ વારંવાર સેવન કરવાથી કેટલાક કિસ્સામાં પદાર્થની તીવ્ર ઇચ્છા થવા લાગે છે અને સેવન પરનો કાબૂ ઘટી શકે છે. નશાની સમસ્યા માત્ર વ્યક્તિના શરીર સુધી મર્યાદિત રહેતી નથી. તેની અસર વિચારવાની ક્ષમતા, લાગણીઓ, પરિવારના સંબંધો, અભ્યાસ, રોજગાર અને આર્થિક સ્થિતિ પર પણ પડી શકે છે. તેથી નશાની લતને માત્ર ખરાબ આદત તરીકે જોવાને બદલે આરોગ્ય સંબંધિત સમસ્યા તરીકે સમજવી જરૂરી છે.

નશાની લત છોડાવવા કઈ સારવાર અપાય છે?
નશાની સમસ્યા ધરાવતા દરેક વ્યક્તિ માટે એકસરખી સારવાર યોગ્ય હોતી નથી. કયા પદાર્થનું સેવન થાય છે, કેટલા સમયથી થાય છે, તેનું પ્રમાણ કેટલું છે અને વ્યક્તિનું શારીરિક તથા માનસિક સ્વાસ્થ્ય કેવું છે તેના આધારે નિષ્ણાત સારવાર નક્કી કરે છે.

1. તબીબી તપાસ અને નિદાન
સૌપ્રથમ મનોચિકિત્સક અથવા વ્યસનમુક્તિ નિષ્ણાત દર્દીની સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરે છે. દર્દી કયા પદાર્થનું સેવન કરે છે, કેટલી માત્રામાં કરે છે અને કેટલા સમયથી કરે છે તેની માહિતીના આધારે સારવારની યોજના બનાવવામાં આવે છે.

2. તબીબી દેખરેખ હેઠળ સારવાર
દારૂ અથવા કેટલાક અન્ય પદાર્થોનું નિયમિત સેવન અચાનક બંધ કરવાથી ધ્રુજારી, બેચેની, ઊંઘ ન આવવી અને અન્ય ગંભીર લક્ષણો થઈ શકે છે. તેથી ખાસ કરીને દારૂની લત ધરાવતા દર્દીઓએ ડૉક્ટરની સલાહ વિના અચાનક નશો બંધ કરવો જોખમી બની શકે છે. જરૂરિયાત મુજબ તબીબી દેખરેખ હેઠળ સારવાર આપવામાં આવે છે.

3. કાઉન્સેલિંગ અને વર્તણૂક આધારિત સારવાર
કાઉન્સેલિંગ દ્વારા દર્દીને નશો કરવાની ઇચ્છા ક્યારે અને શા માટે થાય છે તે સમજવામાં મદદ મળે છે. તણાવ, મિત્રોની સંગત અને અન્ય પ્રેરક પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરવા માટેની રીતો શીખવવામાં આવી શકે છે. જરૂરિયાત મુજબ વર્તણૂક આધારિત સારવાર પણ આપવામાં આવે છે.

4. દવાઓથી સારવાર
પદાર્થના પ્રકાર અને દર્દીની સ્થિતિ પ્રમાણે નિષ્ણાત દવાઓ સૂચવી શકે છે. કેટલીક દવાઓ નશો કરવાની તીવ્ર ઇચ્છા ઘટાડવામાં અથવા સારવાર દરમિયાન ઊભી થતી સમસ્યાઓનું સંચાલન કરવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. દવાઓ માત્ર તબીબી સલાહ મુજબ જ લેવી જોઈએ.

5. પરિવારનો સહકાર
વ્યસનમુક્તિની પ્રક્રિયામાં પરિવારની ભૂમિકા પણ મહત્વપૂર્ણ છે. દર્દીને દોષિત ઠેરવવા અથવા અપમાનિત કરવાને બદલે તેને સારવાર ચાલુ રાખવા માટે પ્રોત્સાહન આપવું જોઈએ. પરિવારના સભ્યોને પણ નશાની સમસ્યા અને દર્દીને સહકાર આપવાની રીતો વિશે માર્ગદર્શન આપવામાં આવી શકે છે.

નશો છોડવાની પ્રક્રિયામાં ફરી સેવન થાય તો શું કરવું?
કેટલાક દર્દીઓમાં સારવાર દરમિયાન અથવા સારવાર પછી ફરીથી નશો કરવાનું શરૂ થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિને માત્ર નિષ્ફળતા ગણીને દર્દીને દોષ આપવાને બદલે સારવારની યોજના ફરી તપાસવી જરૂરી છે. નશો કરવાની ઇચ્છા વધારતી પરિસ્થિતિઓ, માનસિક તણાવ અને અન્ય મુશ્કેલીઓ ઓળખીને નિષ્ણાતની મદદથી આગળની સારવાર નક્કી કરી શકાય છે.

ગુજરાતમાં ડ્રગ્સ સામે જાગૃતિ અને સારવારની જરૂર
ડ્રગ્સ અને અન્ય નશાકારક પદાર્થોનો ગેરકાયદે વેપાર કાયદો અને જાહેર આરોગ્ય બંને માટે પડકાર છે. પોલીસ દ્વારા ડ્રગ્સ જપ્ત કરવાની કાર્યવાહી ઉપરાંત યુવાનોમાં જાગૃતિ, સમયસર ઓળખ, વ્યસનમુક્તિ સેવાઓ અને માનસિક આરોગ્યની સારવાર સુધી સરળ પહોંચ પણ જરૂરી છે. નશાની સમસ્યા ધરાવતી વ્યક્તિને મદદ મેળવવામાં શરમ કે ડર અનુભવવો ન પડે તે માટે પરિવાર, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને સમાજે સહાયક વાતાવરણ ઊભું કરવું જોઈએ. નશાની લતમાંથી બહાર આવવા માટે યોગ્ય સારવાર અને સતત સહકાર ઉપયોગી બની શકે છે.