કચ્છમાં કમોસમી વરસાદથી ખેડૂતો બેહાલ

વર્ષ ૨૦૨૬ના પ્રારંભે જ ગુજરાતના વાતાવરણમાં આવેલા અચાનક પલટાએ ખેડૂતોના મોઢે આવેલો કોળિયો છીનવી લીધો છે. હવામાન વિભાગની આગાહી સાચી ઠરતા, છેલ્લા બે દિવસથી કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રના અનેક વિસ્તારોમાં આકાશ કાળા ડિબાંગ વાદળોથી ઘેરાયું હતું અને ત્યારબાદ ગાજવીજ સાથે કમોસમી વરસાદ (માવઠું) તૂટી પડ્યો હતો. ખાસ કરીને સરહદી જિલ્લા ગણાતા કચ્છમાં કુદરતનો પ્રકોપ વધુ જોવા મળ્યો છે.

ભચાઉ અને રાપરના ખેતરો જળબંબોળ

કચ્છ જિલ્લાના ભચાઉ અને રાપર તાલુકામાં પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની છે. અહીં ધોધમાર વરસાદ પડવાને કારણે ખેતરોમાં જાણે પૂર આવ્યું હોય તેવા દ્રશ્યો સર્જાયા છે. શિયાળુ પાકની સિઝન અત્યારે પરાકાષ્ઠા પર છે ત્યારે આ અણધાર્યા વરસાદે ખેતીના આયોજનને વેરવિખેર કરી નાખ્યું છે. ખેતરો પાણીથી ભરાઈ જતા તૈયાર થઈ રહેલા પાકને મૂળમાંથી નુકસાન પહોંચ્યું છે.

જીરુંના પાક પર 'મોત'નું સંકટ

કચ્છનું રાપર અને ભચાઉ પંથક જીરુંના મબલખ ઉત્પાદન માટે જાણીતું છે. જીરું એક એવો સંવેદનશીલ પાક છે કે જેને સહેજ પણ ભેજ કે વધારાનું પાણી સહન થતું નથી. ખેડૂતોએ અત્યંત મહેનત, મોંઘા બિયારણ અને ખાતરનો ઉપયોગ કરીને જીરુંનું વાવેતર કર્યું હતું. પાક અત્યારે પાકવાની તૈયારીમાં હતો, પરંતુ આકાશી આફતે જીરુંના છોડને કાળા પાડી દીધા છે. જો હજુ પણ વાદળછાયું વાતાવરણ રહેશે તો જીરુંમાં રોગચાળો ફેલાવાની અને આખો પાક બળી જવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે. માત્ર જીરું જ નહીં, પરંતુ એરંડા અને રાયડાના પાકને પણ આ વરસાદથી મોટું નુકસાન થયું છે.

કિસાન કોંગ્રેસ અને ખેડૂતોની ન્યાયની માંગ

આ પરિસ્થિતિને પગલે ખેડૂતોમાં રોષ અને નિરાશા જોવા મળી રહી છે. કચ્છ કિસાન કોંગ્રેસના પ્રમુખે મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું હતું કે, "જગતનો તાત હંમેશા કુદરતની થાપટ ખાતો આવ્યો છે. ક્યારેક વાવાઝોડું, ક્યારેક તીડ તો ક્યારેક આ કમોસમી વરસાદ. ખેડૂતો પાસે હવે નવું વાવેતર કરવાની પણ મૂડી બચી નથી."

કિસાન સંગઠનોએ સરકાર પાસે માંગ કરી છે કે:

1. તાત્કાલિક ધોરણે નુકસાનીનો સર્વે (પંચનામું) કરવામાં આવે.

2. જે ખેડૂતોએ પાક વીમો લીધો છે તેમને વહેલી તકે વળતર ચૂકવાય.

3. સરકાર દ્વારા વિશેષ રાહત પેકેજ જાહેર કરીને પાયમાલ થયેલા ખેડૂતોને આર્થિક સહાય આપવામાં આવે.

આગામી દિવસોની આગાહી

હવામાન નિષ્ણાતોના મતે, વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સની અસરને કારણે આગામી ૨૪ થી ૪૮ કલાક હજુ પણ ઉત્તર ગુજરાત અને કચ્છના ભાગોમાં છૂટોછવાયો વરસાદ પડી શકે છે. પવનની ગતિમાં ફેરફાર અને ભેજવાળા વાતાવરણને લીધે જીવાતનો ઉપદ્રવ વધવાની પણ ભીતિ છે. ખેડૂતો અત્યારે પોતાના પાકને બચાવવા માટે પ્લાસ્ટિકના તાડપત્રીઓ ઢાંકવા જેવા દેશી જુગાડ કરી રહ્યા છે, પરંતુ સતત પડતા માવઠા સામે આ પ્રયાસો વામણા સાબિત થઈ રહ્યા છે.