ગુજરાતમાં 56 IAS અને 9 IPS અધિકારીઓની જગ્યા ખાલી

ગુજરાતમાં 56 IAS અને 9 IPS અધિકારીઓની જગ્યા ખાલી હોવાનો રાજ્ય સરકારે સ્વીકાર કર્યો છે. પ્રવક્તા મંત્રી ઋષિકેશ પટેલ અને ગૃહ રાજ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવીએ વિધાનસભાના બજેટ સત્રમાં સ્વીકાર કર્યો હતો. રાજ્યમાં 31-12-2024ની સ્થિતિએ IAS અધિકારીના મંજૂર મહેકમ 313 માંથી 14 અધિકારી કેન્દ્રમાં ડેપ્યુટેશન પર છે અને 56 જગ્યાઓ ખાલી છે. જ્યારે IPS અધિકારીઓના મંજૂર મહેકમ 208 સામે 198 જગ્યા ભરાયેલી છે અને 10 જગ્યાની ઘટ છે. જ્યારે 24 IPS અધિકારી કેન્દ્રમાં ડેપ્યુટેશન ઉપર છે.

વિધાનસભામાં પ્રવક્તા મંત્રી મંત્રી ઋષિકેશ પટેલે જણાવ્યું હતું કે, IAS(કેડર) રૂલ્સ 1954 પ્રમાણે કેન્દ્ર સરકાર રાજ્ય સરકાર સાથે પરામર્શ કરીને IAS માળખું નક્કી કરતી હોય છે. જેની દર પાંચ વર્ષે સમીક્ષા કરવામાં આવે છે. છેલ્લે વર્ષ-2018 માં થયેલી સમીક્ષા પ્રમાણે રાજ્યમાં IAS સંવર્ગમાં 313 મહેકમ નિર્ધારીત થયું છે. જેમાં કેડર પોસ્ટ એટલે કે સિનિયર ડ્યુટી પોસ્ટ-170, સેન્ટ્રલ ડેપ્યુટેશન રીઝર્વ 68, સ્ટેટ ડેપ્યુટેશન રીઝર્વ 42,  લીવ રીઝર્વ 28, અને ટ્રેનિંગ રીઝર્વ 05 છે.

ગુજરાત સરકાર દ્વારા વર્ષ-૨૦૨૪માં IAS સંવર્ગમાં 343 મહેકમ કરવા કેન્દ્ર સરકારમાં દરખાસ્ત કરી હતી. દર વર્ષે સીધી ભરતીથી 8-9 IAS મળતા હોય છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં ગુજરાતને સીધી ભરતીથી 41 IAS અધિકારી મળ્યાં છે. વર્ષ 1992 થી 1994 દરમિયાન ત્રણ વર્ષમાં તત્કાલીન કોંગ્રેસ સરકારે રાજ્યમાં સીધી ભરતીના કોઇ IAS અધિકારીની નિમણૂંક ન કરવા લીધેલા નિર્ણયની ખોટ આજે પણ વર્તાઇ રહી હોવાનો ઋષિકેશ પટેલે દાવો કર્યો હતો.

રાજ્યમાં IAS માટે સીધી ભરતીથી  નિર્ધારીત જગ્યાઓ 218 છે. જેમાંથી 190 જગ્યા ભરાયેલી છે. બઢતીથી IAS માં નિયુક્ત થવા પાત્ર જગ્યાઓ 81 છે. જેમાંથી 57 ભરાયેલી છે. પસંદગીથી IAS માં નિયુક્ત થવા પાત્ર (નોન સિવિલ સ્ટેટના અધિકારીમાંથી) કુલ 14 જગ્યાઓ પૈકી 10 ભરાયેલી છે. આમ કુલ નિર્ધારીત મહેકમ 313 માંથી 257 ભરાયેલી છે.

ભરતીથી દેશમાં ભરાયેલી સરેરાશ 83.39 ટકાની સામે ગુજરાતમાં 84.86 ટકા જગ્યાઓ ભરાયેલી છે. બઢતીથી ભરવાની જગ્યાઓ દેશમાં સરેરાશ 74.86 ટકાની સામે ગુજરાતમાં 78.95 ટકા ભરાયેલી છે. ફેબ્રુઆરી-2025 દરમિયાન SCS (રાજ્ય મુલ્કી સેવા) અધિકારીઓમાંથી બઢતીથી 20 તથા NON-SCS અધિકારીઓમાં પસંદગીથી 02 મળીને કુલ-22 IAS અધિકારીઓ તેમજ ઑક્ટોબર-2025 સુધીમાં સીધી ભરતીથી 08 IAS મળીને 30 IAS અધિકારીઓ રાજ્ય સરકારને ઉપલબ્ધ થશે.

જ્યારે IPS અધિકારીઓના મહેકમ સંદર્ભે પૂછાયેલા પ્રશ્નનો ઉત્તર આપતા ગૃહ રાજ્ય મંત્રી હર્ષ સંઘવીએ જણાવ્યું કે, 31 ડિસેમ્બર 2024ની સ્થિતિએ રાજ્યમાં IPS અધિકારીઓની કુલ 208 જગ્યાઓ મંજૂર થયેલી છે. તે પૈકી 198 જગ્યાઓ ભરાયેલી છે અને 10 જગ્યાઓની ઘટ છે. તેમાં ગત મહિને એક જગ્યા ભરાતા હવે 9 જગ્યાઓની ઘટ છે.

કેન્દ્ર સરકારની નીતિ મુજબ રાજ્યમાંથી 45 IPS અધિકારીઓ કેન્દ્રમાં ડેપ્યુટેશન પર હોઈ શકે, તેની સામે રાજ્યમાંથી 24 IPS અધિકારીઓ કેન્દ્રમાં ડેપ્યુટેશન ઉપર છે. મહિલા IPS અધિકારીઓની સંખ્યા અને જવાબદારીમાં ભેદભાવના આક્ષેપ અંગે પૂછાયેલા પ્રશ્નના જવાબમાં સંઘવીએ કહ્યું હતું કે, ગુજરાતમાં પોલીસ ભરતીની મહત્વની કામગીરી મહિલા IPS અધિકારી ડૉ.નીરજા ગોટરુંને આપવામાં આવી છે. ગૃહ વિભાગના પ્રિન્સિપલ સેક્રેટરીની મહત્વની જવાબદારી મહિલા IPS અધિકારી નિપુણા તોરવણે સંભાળી રહ્યા છે. અમદાવાદ સાયબર ક્રાઇમની જવાબદારી પણ મહિલા IPS અધિકારી ડૉ.લવીના સિન્હા સંભાળી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત અનેક જિલ્લાઓમાં DSP સહિતની મહત્વની જગ્યાઓ પર મહિલા IPS અધિકારી જવાબદારી નિભાવી રહ્યા છે. ગુજરાતમાં 34 મહિલા IPS અધિકારી ફરજ નિભાવી રહ્યા છે.