પાકિસ્તાને સંયમ માટે હાકલ કરી, પરમાણુ પ્રતિજ્ઞાથી દૂર રહ્યું

યુએન ખાતે, પાકિસ્તાનના રાજદૂતે કાશ્મીર મુદ્દે સંયમ જાળવવા હાકલ કરી, પ્રાદેશિક તણાવ વચ્ચે પરમાણુ 'નો-ફર્સ્ટ-યુઝ' વચનથી દૂરરહ્યા

દક્ષિણ એશિયામાં વધતા તણાવ વચ્ચે, સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં પાકિસ્તાનના કાયમી પ્રતિનિધિ, રાજદૂત આસિમ ઇફ્તિખાર અહમદે વિવાદાસ્પદકાશ્મીર મુદ્દા પર સમતોલ સ્વર રાખવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરમાણુ તણાવ સામે ચેતવણી આપતાં ઇસ્લામાબાદના પરમાણુ હથિયારનાપ્રથમ-ઉપયોગ અંગેના વલણથી કાળજીપૂર્વક દૂર રહ્યા — આ એક એવું પગલું છે જે ભારત-પાકિસ્તાન સંબંધોની સતત નાજુકતાને રેખાંકિત કરેછે.

"કાશ્મીરને અવારનવાર 'પરમાણુ ફ્લેશપોઈન્ટ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, પરંતુ મારું માનવું છે કે પાકિસ્તાન એક જવાબદાર પરમાણુ હથિયારધરાવતો દેશ છે. હું માનું છું કે ભારત પણ આ જ પ્રકારની જવાબદારી દર્શાવે છે, અને આપણે એવી પરિસ્થિતિની કલ્પના ન કરવી જોઈએ જે તેદિશામાં આગળ વધે," અહમદે શુક્રવારે સંયુક્ત રાષ્ટ્રના મુખ્યાલય ખાતે પત્રકાર પરિષદમાં જણાવ્યું.

આ ટિપ્પણીઓ પ્રદેશમાં વ્યૂહાત્મક અસ્વસ્થતાની પૃષ્ઠભૂમિ વચ્ચે આવી છે, ખાસ કરીને તાજેતરમાં સરહદ પારના તણાવમાં વધારો અનેપાકિસ્તાનની આંતરિક સુરક્ષા પડકારો પછી. ભારત, જેણે સતત પોતાની જાહેર કરેલી નો-ફર્સ્ટ-યુઝ પરમાણુ નીતિનું સમર્થન કર્યું છે,પાકિસ્તાનની અસ્પષ્ટતાને ચિંતા સાથે જુએ છે, ખાસ કરીને આવા સિદ્ધાંત પ્રત્યે ઔપચારિક પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવવાની ઇસ્લામાબાદની અનિચ્છાનેજોતાં.

પાકિસ્તાનના પરમાણુ વલણ વિશે વારંવાર પૂછવામાં આવતા, રાજદૂત અહમદે સીધો જવાબ આપવાનું ટાળ્યું અને માત્ર એટલું જ કહ્યું, "પરમાણુનિઃશસ્ત્રીકરણ અને તમામ સંબંધિત મુદ્દાઓ પર પાકિસ્તાનની નીતિ જાહેર ક્ષેત્રમાં છે. તે ખૂબ જ સારી રીતે જાણીતી છે." તેમનું આ ટાળવુંપાકિસ્તાનની પરમાણુ વ્યૂહરચનાની લાંબા સમયથી ચાલતી વિશેષતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે — જાણીજોઈને અસ્પષ્ટતા જે પરમાણુ હથિયારોનોપ્રથમ ઉપયોગ કરવાના ઇસ્લામાબાદના વિકલ્પને જાળવી રાખે છે, એક સ્થિતિ જેને તેણે ક્યારેય ઔપચારિક રીતે ત્યાગી નથી.

આ અસ્પષ્ટતા છતાં, અહમદ પાકિસ્તાનને એક પરિપક્વ આંતરરાષ્ટ્રીય પાત્ર તરીકે પ્રસ્તુત કરવા માટે ઉત્સુક હતા. "પાકિસ્તાન આંતરરાષ્ટ્રીયસમુદાયનો એક જવાબદાર સભ્ય છે," તેમણે કહ્યું. "આ વિકસિત થયેલી પરિસ્થિતિનો અમે કેવી રીતે પ્રતિસાદ આપી રહ્યા છીએ તે પણ એકજવાબદાર સભ્ય રાજ્યને પ્રતિબિંબિત કરે છે."

ભારતના દૃષ્ટિકોણથી, આ રેટરિક નવી દિલ્હીની મુખ્ય સુરક્ષા ચિંતાઓને સંબોધવામાં ટૂંકી પડે છે. જ્યારે ભારત શિમલા સમજૂતી ફ્રેમવર્ક હેઠળદ્વિપક્ષીય સંલગ્નતાને સમર્થન આપવાનું ચાલુ રાખે છે, ત્યારે તેણે એ પણ પુનરોચ્ચાર કર્યો છે કે અર્થપૂર્ણ સંવાદ માત્ર સરહદ પારનાઆતંકવાદથી મુક્ત વાતાવરણમાં જ ફરીથી શરૂ થઈ શકે છે — એક ચિંતા જે સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ભારતીય રાજદ્વારીઓ દ્વારા વારંવાર ઉઠાવવામાંઆવી છે.

જ્યારે પૂછવામાં આવ્યું કે શું પાકિસ્તાનની અસ્થિર પશ્ચિમી સરહદો — ખાસ કરીને અફઘાનિસ્તાન સાથે અને વિદ્રોહથી પ્રભાવિતબલુચિસ્તાનમાં — ભારત સાથેની નિયંત્રણ રેખા (LoC) પર તેની તૈયારીઓને તાણ આપી શકે છે, અહમદે આ વિચારને ફગાવી દીધો. "મને નથીલાગતું કે કાશ્મીરમાં નિયંત્રણ રેખાની સામે આવતી કોઈપણ બાબતનો સામનો કરવા માટે અમારી તત્પરતા અને તૈયારી પર તેની અસર પડશે," તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું.

"પશ્ચિમી સરહદો સંપૂર્ણ નિયંત્રણમાં છે," તેમણે દાવો કર્યો, જ્યારે પ્રદેશમાં ચાલી રહેલા "આતંકવાદ વિરોધી અને કાયદો અને વ્યવસ્થાનાઓપરેશન્સ"ને સ્વીકાર્યું. આ દાવો પાકિસ્તાની અને અફઘાન દળો વચ્ચે વારંવાર થતી અથડામણો અને કાબુલ વિરુદ્ધ ઇસ્લામાબાદના પોતાનાઆરોપો છતાં આવે છે કે કાબુલ કથિત રીતે તહરીક-એ-તાલિબાન પાકિસ્તાન (TTP)ને આશ્રય આપે છે, જેણે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાંઅનેક જાનલેવા સરહદ પારના હુમલાઓ કર્યા છે.

શક્ય હવાઈ અથડામણો — જેને એક પત્રકારે "ડોગફાઇટ્સ" તરીકે ઓળખાવી — અંગે પૂછવામાં આવતા અહમદે આવી કોઈ ઘટનાઓનોઇનકાર કર્યો. "કેટલાક પોડકોપ્ટર્સ અથવા ડ્રોન, તમે જાણો છો, તોડી પાડવામાં આવ્યા હોવા અથવા કંઈક અંગે કેટલીક અહેવાલો હતા," તેમણેકહ્યું, સંપૂર્ણ હવાઈ યુદ્ધના સૂચનને ફગાવી દીધું. જો કે, તેમણે લશ્કરી તણાવને સંપૂર્ણપણે નકાર્યો નહીં. "જો પરિસ્થિતિ બગડે અને કોઈ પ્રકારનીગતિશીલ કાર્યવાહી આવે, તો આવા પ્રકારનું દૃશ્ય ખૂબ શક્ય છે," તેમણે ગંભીરતાથી નોંધ્યું.

તેમની ટિપ્પણીઓ યુએન ખાતે પાકિસ્તાન ચાલતી સૂક્ષ્મ રાજદ્વારી લાઈનને પ્રતિબિંબિત કરે છે — જવાબદારીની છાપ ઊભી કરવાનો પ્રયાસકરતાં વ્યૂહાત્મક અસ્પષ્ટતા જાળવી રાખવી. જોકે, નવી દિલ્હીના દૃષ્ટિકોણથી, આવી અસ્પષ્ટતા પાકિસ્તાનના પરમાણુ વલણ વિશેની ચિંતાઓનેમજબૂત બનાવે છે, ખાસ કરીને જ્યારે નો-ફર્સ્ટ-યુઝ સિદ્ધાંત પર તેની સતત મૌન સાથે જોડાય છે.

જેમ જેમ ઉપમહાદ્વીપ અસ્વસ્થ શાંતિનું નેવિગેશન ચાલુ રાખે છે, અહમદની ટિપ્પણીઓ — અંશતઃ સાવચેતી, અંશતઃ વિક્ષેપણ — એ ઊંડા મૂળધરાવતા અવિશ્વાસની ગંભીર યાદ છે જે હજુ પણ વૈશ્વિક મંચ પર ભારત-પાકિસ્તાન સમીકરણને વ્યાખ્યાયિત કરે છે.