UPI MDR Charge 2026: ભારતમાં UPI પેમેન્ટનો ઉપયોગ કરતા ગ્રાહકો અને વેપારીઓ માટે મોટું અપડેટ સામે આવ્યું છે. ₹2,000થી વધુની પસંદગીની UPI મર્ચન્ટ પેમેન્ટ પર 0.4% મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) લાગુ કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ નિયમથી મોટા વ્યવહારો કરતા વેપારીઓના પેમેન્ટ ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે. પરિણામે, સોના-ચાંદી, મોબાઇલ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઓટોમોબાઇલ જેવી મોંઘી ખરીદી વખતે કેટલાક વેપારીઓ ચેક અથવા RTGS જેવા વિકલ્પો તરફ વળી શકે છે. જોકે, બધા દુકાનદારો UPI પેમેન્ટ લેવાનું બંધ કરશે એવો કોઈ સત્તાવાર નિર્ણય નથી.
UPI MDR Charge 2026: ₹2,000થી વધુના પેમેન્ટ પર કેટલો ચાર્જ?
નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) દ્વારા જાહેર કરાયેલા નવા માળખા મુજબ, નિર્ધારિત કેટેગરીમાં ₹2,000થી વધુની Person-to-Merchant (P2M) UPI ચુકવણી પર 0.4% MDR લાગુ કરવાની જોગવાઈ છે. ₹75,000 કે તેથી વધુના વ્યવહારો માટે આ ચાર્જની મહત્તમ મર્યાદા ₹300 રાખવામાં આવી છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ ગ્રાહક દુકાનમાં ₹10,000નું બિલ UPI દ્વારા ચૂકવે, તો 0.4%ના દરે વેપારી માટે MDR ₹40 થાય છે. ₹50,000ના પેમેન્ટ પર આ રકમ ₹200 થઈ શકે છે. આ ફી ગ્રાહક પાસેથી સીધી વસૂલવાની નથી, પરંતુ સંબંધિત નિયમો હેઠળ વેપારીના પેમેન્ટ ખર્ચનો ભાગ બની શકે છે.
શું દુકાનદારો UPI QR કોડ પેમેન્ટ લેવાનું ટાળશે?
UPI MDR લાગુ થવાથી ઓછા નફાના માર્જિન પર કામ કરતા કેટલાક વેપારીઓ માટે ખર્ચનું નવું દબાણ ઊભું થઈ શકે છે. ખાસ કરીને સોના-ચાંદીના વેપારીઓ, મોબાઇલ શોરૂમ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ સ્ટોર્સ અને વાહન ડીલરો જેવા વ્યવસાયોમાં મોટા બિલ પર લાગતી ફી વેપારીના નફાને અસર કરી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં કેટલાક વેપારીઓ ગ્રાહકોને ચેક, બેંક ટ્રાન્સફર અથવા RTGS દ્વારા ચુકવણી કરવાનો વિકલ્પ આપી શકે છે. જોકે, UPI પેમેન્ટ સ્વીકારવાનો ઇનકાર કેટલા વેપારીઓ કરશે તે અંગે સત્તાવાર આંકડા ઉપલબ્ધ નથી. તેથી UPI બંધ થવાની શક્યતા અંગેના દાવાને હાલ સંભાવના તરીકે જ જોવો જોઈએ.
UPI MDR ક્યારે લાગુ થશે? NPCIએ શું કહ્યું?
UPI MDRના નવા નિયમો શરૂઆતમાં 15 ઓક્ટોબર, 2026થી લાગુ થવાના હતા. જોકે, તહેવારોની સિઝનને ધ્યાનમાં રાખીને NPCIએ 13 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ પસંદગીની મર્ચન્ટ UPI પેમેન્ટ પર MDRનો અમલ દિવાળી પછી કરવાની જાહેરાત કરી હતી. નવી અમલીકરણ તારીખ અલગથી જાહેર કરવાની વાત કહેવામાં આવી હતી.
મહત્ત્વપૂર્ણ: 18 નવેમ્બર, 2026ની સ્થિતિએ નવી અમલીકરણ તારીખ અંગેનું તાજું સત્તાવાર અપડેટ તપાસ્યા વિના ચોક્કસ તારીખ જણાવવી યોગ્ય નથી.
UPI પેમેન્ટ પર કોને ચાર્જ નહીં લાગે?
નવા માળખામાં કેટલીક ચુકવણીઓ MDRમાંથી મુક્ત રાખવામાં આવી છે:
-
₹2,000 સુધીની UPI મર્ચન્ટ પેમેન્ટ: તેના પર MDR નહીં લાગે.
-
વ્યક્તિથી વ્યક્તિને UPI ટ્રાન્સફર (P2P): રકમ ગમે તેટલી હોય, તે મફત રહેશે.
-
પાત્ર નાના વેપારીઓ: P2PM કેટેગરી હેઠળ QR કોડથી દર મહિને ₹1 લાખ સુધીની ચુકવણી મેળવતા નાના વેપારીઓને નિર્ધારિત નિયમો મુજબ MDRમાંથી મુક્તિ મળશે.
આનો અર્થ એ છે કે સામાન્ય ગ્રાહકો દ્વારા રોજિંદી નાની ખરીદી માટે કરવામાં આવતી UPI ચુકવણીઓ પર આ નિયમની સીધી અસર થવાની નથી.
ગ્રાહકો માટે શું બદલાશે?
હાલમાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે મોટા બિલની ચુકવણી વખતે ગ્રાહકોને UPI, ચેક કે RTGSમાંથી કયો વિકલ્પ પસંદ કરવો પડશે. MDRનો ખર્ચ વેપારી પર લાગતો હોવા છતાં, કેટલાક વેપારીઓ તેમની ચુકવણી નીતિમાં ફેરફાર કરી શકે છે. પરંતુ ગ્રાહક પાસેથી MDRના નામે સીધો વધારાનો ચાર્જ વસૂલવાની મંજૂરી નથી. ગ્રાહકોએ મોટા વ્યવહારો પહેલાં દુકાનની પેમેન્ટ નીતિ જાણી લેવી અને NPCIના સત્તાવાર નિયમો તપાસવા જોઈએ. UPI MDRના નવા નિયમોનો હેતુ ડિજિટલ પેમેન્ટ વ્યવસ્થાના સંચાલન, સુરક્ષા અને ટેક્નોલોજી પાછળ થતા ખર્ચને ટેકો આપવાનો છે. હવે નવી અમલીકરણ તારીખ અને વેપારીઓની પ્રતિક્રિયા પર સૌની નજર રહેશે.