Retail Credit Growth India: ભારતમાં Retail Credit Growth ઝડપથી વધી રહી છે. સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીમાં દેશનો કુલ રિટેલ ક્રેડિટ પોર્ટફોલિયો વાર્ષિક ધોરણે 18.8% વધીને ₹185.2 લાખ કરોડ થયો છે. જોકે, આ વૃદ્ધિની વચ્ચે ગોલ્ડ લોન અને કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ્સ લોનમાં બાકી હપ્તાઓનું પ્રમાણ વધતાં ધિરાણ ક્ષેત્રમાં જોખમ પર નજર રાખવાની જરૂરિયાત સામે આવી છે. CRIF High Markના How India Lends – Credit Landscape in India રિપોર્ટમાં આ બાબતો સામે આવી છે. રિપોર્ટ મુજબ, ગોલ્ડ લોન સૌથી ઝડપથી વિકસતી મુખ્ય લોન કેટેગરી રહી છે. બીજી તરફ, કુલ રિટેલ ક્રેડિટમાં 31થી 180 દિવસ સુધી બાકી રહેલી લોનનો હિસ્સો જૂન 2026ના 2.9%થી ઘટીને સપ્ટેમ્બર 2026માં 2.6% થયો છે. એટલે કે, કેટલીક લોન કેટેગરીમાં દબાણ વધ્યું હોવા છતાં સમગ્ર રિટેલ ક્રેડિટ પોર્ટફોલિયોમાં આ માપદંડ સુધર્યો છે.
ભારતમાં રિટેલ લોન ₹185.2 લાખ કરોડને પાર
CRIF High Markના સપ્ટેમ્બર 2026ના ડેટા અનુસાર, ભારતનો કુલ રિટેલ ક્રેડિટ પોર્ટફોલિયો ₹185.2 લાખ કરોડ થયો છે. તેમાં વાર્ષિક ધોરણે 18.8% અને અગાઉના ક્વાર્ટરની સરખામણીમાં 4% વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે. આ આંકડો દર્શાવે છે કે ભારતમાં ઘર ખરીદવા, સોનું ગિરવે મૂકીને લોન લેવા, વ્યક્તિગત જરૂરિયાતો પૂરી કરવા અને ઘરવપરાશની વસ્તુઓ ખરીદવા માટે ધિરાણનો ઉપયોગ વધી રહ્યો છે. રિપોર્ટમાં હાઉસિંગ લોન સૌથી મોટી કેટેગરી રહી છે. સપ્ટેમ્બર 2026માં તેનો પોર્ટફોલિયો ₹46.4 લાખ કરોડ હતો, જે કુલ રિટેલ ક્રેડિટના આશરે 25.1% જેટલો છે.
ગોલ્ડ લોનમાં 60.6%નો જંગી ઉછાળો
ભારતીય રિટેલ લોન માર્કેટમાં ગોલ્ડ લોનની વૃદ્ધિ સૌથી વધુ રહી છે. CRIFના ડેટા અનુસાર, સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીમાં ગોલ્ડ લોન પોર્ટફોલિયો વાર્ષિક ધોરણે 60.6% વધીને ₹23.3 લાખ કરોડ થયો છે.
અન્ય મુખ્ય લોન કેટેગરીમાં નોંધાયેલી વૃદ્ધિ આ પ્રમાણે છે:
-
ગોલ્ડ લોન: 60.6% વૃદ્ધિ, પોર્ટફોલિયો ₹23.3 લાખ કરોડ
-
સુરક્ષિત બિઝનેસ લોન: 45.2% વૃદ્ધિ, પોર્ટફોલિયો ₹19.6 લાખ કરોડ
-
કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ્સ લોન: 44.5% વૃદ્ધિ, પોર્ટફોલિયો ₹1.3 લાખ કરોડ
-
પર્સનલ લોન: 13.8% વૃદ્ધિ, પોર્ટફોલિયો ₹17.5 લાખ કરોડ
આ આંકડાઓ ગોલ્ડ લોનની વધતી માંગ દર્શાવે છે. જોકે, લોન પોર્ટફોલિયો વધે તે એક બાબત છે અને ગ્રાહકો સમયસર હપ્તા ચૂકવે તે બીજી બાબત છે. તેથી ધિરાણની વૃદ્ધિ સાથે લોનની ગુણવત્તા પર પણ નજર રાખવી જરૂરી છે.
બાકી હપ્તાનું પ્રમાણ કેમ ચિંતાજનક છે?
CRIF High Markના આંકડા મુજબ, ગોલ્ડ લોનમાં 31થી 90 દિવસ સુધી બાકી રહેલી લોનનો હિસ્સો જૂન 2026ના 0.9%થી વધીને સપ્ટેમ્બર 2026માં 1.3% થયો છે. તેવી જ રીતે, 31થી 180 દિવસ સુધી બાકી રહેલી ગોલ્ડ લોનનો હિસ્સો જૂનના 1.3%થી વધીને સપ્ટેમ્બરમાં 1.6% થયો છે. આ વધારો સૂચવે છે કે ગોલ્ડ લોનના કેટલાક ગ્રાહકોની ચુકવણીમાં વિલંબ વધી રહ્યો છે. જોકે, આ આંકડાઓને સમગ્ર ગોલ્ડ લોન માર્કેટમાં સંકટ હોવાના પુરાવા તરીકે જોવાને બદલે સમયસર દેખરેખ રાખવાની જરૂરિયાત દર્શાવતા સંકેત તરીકે સમજવા જોઈએ.
ઘરવપરાશની વસ્તુઓ માટેની લોનમાં પણ વધારો
મોબાઇલ, ટીવી, ફ્રિજ અને અન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ જેવી વસ્તુઓ ખરીદવા માટે લેવામાં આવતી કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ્સ લોનમાં પણ બાકી હપ્તાઓનું પ્રમાણ વધ્યું છે. CRIFના રિપોર્ટ મુજબ, આ કેટેગરીમાં 31થી 180 દિવસ સુધી બાકી રહેલી લોનનો હિસ્સો જૂન 2026ના 1.6%થી વધીને સપ્ટેમ્બર 2026માં 1.8% થયો છે. પર્સનલ લોનમાં પણ આ જ સમયગાળાના માપદંડ હેઠળ બાકી લોનનો હિસ્સો જૂનના 2.3%થી વધીને સપ્ટેમ્બરમાં 2.4% થયો હતો. આ બંને કેટેગરીમાં થયેલા ફેરફારો દર્શાવે છે કે લોનની વૃદ્ધિ સાથે ચુકવણીના વલણનું નિરીક્ષણ પણ મહત્વપૂર્ણ છે.
શું ભારતમાં Retail Credit Marketમાં નાણાકીય સંકટનાં સંકેતો છે?
રિટેલ ક્રેડિટમાં 18.8%ની વૃદ્ધિ અને ગોલ્ડ લોનમાં 60.6%નો ઉછાળો ધિરાણ બજારના વિસ્તરણને દર્શાવે છે. બીજી તરફ, ગોલ્ડ લોન અને કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ્સ લોનમાં બાકી હપ્તાઓનું પ્રમાણ વધ્યું છે. પરંતુ એક મહત્વની બાબત એ છે કે સમગ્ર રિટેલ ક્રેડિટ પોર્ટફોલિયોમાં 31થી 180 દિવસ સુધી બાકી રહેલી લોનનો હિસ્સો 2.9%થી ઘટીને 2.6% થયો છે. તેથી માત્ર કેટલીક કેટેગરીમાં બાકી હપ્તા વધ્યા હોવાના આધારે સમગ્ર બેન્કિંગ ક્ષેત્રમાં સંકટ હોવાનો નિષ્કર્ષ કાઢવો યોગ્ય નથી. આગામી સમયમાં લોનની ગુણવત્તા, ગ્રાહકોની ચુકવણી ક્ષમતા, બાકી હપ્તાઓના વલણ અને ધિરાણકર્તાઓની વસૂલાત જેવા પરિબળો પર નજર રાખવી જરૂરી રહેશે.