UPI Users માટે મહત્વના સમાચાર! ₹2,000થી વધુના Payment પર કયો નવો ચાર્જ લાગશે?

નવી દિલ્હી: UPI Payment કરનારા કરોડો લોકો અને વેપારીઓ માટે મહત્વના સમાચાર છે. 15 ઓક્ટોબર 2026થી ₹2,000થી વધુના પસંદગીના UPI Merchant Payment પર 0.4% MDR (Merchant Discount Rate) લાગુ થશે. આ MDR પર 18% GST પણ લાગશે. જોકે, 18% GST અંગે GST Council આગામી સમયમાં સમીક્ષા કરી શકે છે. 7 ઓક્ટોબરની GST Council બેઠકમાં આ મુદ્દો ઉઠવાની શક્યતા છે, જોકે તે હાલમાં બેઠકના સત્તાવાર એજન્ડામાં નથી.

સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે 18% GST સમગ્ર UPI Payment Amount પર લાગવાનો નથી. GST માત્ર લાગુ પડતા MDR Charge પર ગણાશે. એટલે જો કોઈ ગ્રાહક ₹10,000નું UPI Payment કરે છે, તો તેના ₹10,000 પર 18% GST નહીં લાગે.

UPI Paymentના નવા નિયમો 15 ઓક્ટોબરથી

નવા UPI MDR Framework હેઠળ ₹2,000થી વધુના પસંદગીના Person-to-Merchant (P2M) UPI Transactions પર 0.4% MDR લાગુ થશે. આ MDRની મહત્તમ મર્યાદા પ્રતિ ટ્રાન્ઝેક્શન ₹300 રાખવામાં આવી છે. આ નિયમ Person-to-Person (P2P) UPI Payment માટે લાગુ નહીં થાય. એટલે એક વ્યક્તિ બીજી વ્યક્તિને UPIથી પૈસા મોકલે ત્યારે MDR નહીં લાગે. Finance Ministryના જણાવ્યા મુજબ, ₹2,000 સુધીના Merchant Transactions અને અન્ય પાત્ર Zero-MDR Transactions પણ મુક્ત રહેશે. સરકારના જણાવ્યા પ્રમાણે આશરે 96% Merchant UPI Transactions પર MDR લાગશે નહીં, જ્યારે ₹2,000થી વધુના P2M Transactions આશરે 4% છે.

18% GST આખા UPI Payment પર નહીં લાગે

UPI પર 18% GST અંગે સૌથી મોટી ગેરસમજ એ છે કે ગ્રાહક ₹10,000નું Payment કરશે તો ₹1,800 GST ચૂકવવો પડશે.

18% GST માત્ર MDR એટલે કે Merchant Fee પર લાગશે.

₹10,000 UPI Paymentનું ગણિત

ધારો કે કોઈ ગ્રાહક દુકાનદારને ₹10,000નું UPI Payment કરે છે.

MDR = ₹10,000 × 0.4% = ₹40

હવે ₹40ના MDR પર 18% GST:

GST = ₹40 × 18% = ₹7.20

એટલે:

MDR = ₹40
MDR પર GST = ₹7.20
કુલ MDR + GST = ₹47.20

અર્થાત્ ₹10,000ના સમગ્ર Payment પર 18% GST લાગતો નથી. લાગુ પડતા MDR પર જ GST ગણાય છે.

₹75,000થી વધુના UPI Payment પર MDR કેટલો?

નવા MDR Frameworkમાં મોટાભાગના પાત્ર UPI Merchant Transactions પર 0.4% MDR રાખવામાં આવ્યો છે, પરંતુ પ્રતિ ટ્રાન્ઝેક્શન MDRની મહત્તમ મર્યાદા ₹300 છે. ઉદાહરણ તરીકે, ₹1 લાખના પાત્ર UPI Merchant Payment પર 0.4% પ્રમાણે ₹400 થાય છે. પરંતુ ₹300ની Capને કારણે MDR ₹300 રહેશે.

તેના પર 18% GST લાગુ થાય તો:

₹300 × 18% = ₹54 GST

એટલે MDR અને GST મળીને કુલ ચાર્જ ₹354 થઈ શકે છે, લાગુ પડતા નિયમો અનુસાર.

વેપારીઓ પર કેટલો બોજ પડશે?

MDRનો ખર્ચ વેપારી તરફથી ચૂકવવાનો છે અને પેમેન્ટ Settlement દરમિયાન બેંક દ્વારા આ ફી કાપવામાં આવશે. સરકારના જણાવ્યા મુજબ ગ્રાહકો પાસેથી સીધો MDR વસૂલવાનો ઉદ્દેશ નથી. GST-Registered વેપારીઓ માટે MDR પર ચૂકવાયેલ 18% GSTને નિયમો અને પાત્રતા અનુસાર Input Tax Credit (ITC) તરીકે ક્લેમ કરવાની જોગવાઈ છે.

પરંતુ GST હેઠળ Registered ન હોય તેવા કેટલાક નાના વેપારીઓ માટે આ GST સીધો ખર્ચ બની શકે છે, કારણ કે તેઓ ITCનો લાભ લઈ શકતા નથી. ખાસ કરીને એવા વેપારીઓનો મુદ્દો મહત્વનો છે જેઓ GST Registration Thresholdથી નીચે છે, પરંતુ UPI મારફતે દર મહિને ₹1 લાખથી વધુની રકમ મેળવે છે અને તેથી MDR મુક્તિ માટેની શરતોમાં ન આવે.

GST Council 18% GST અંગે શું કરશે?

7 ઓક્ટોબર 2026ના GST Council Meetingને લઈને UPI MDR પરના 18% GST અંગે ચર્ચા મહત્વની બની છે. 24 સપ્ટેમ્બરના અહેવાલ મુજબ સરકાર 15 ઓક્ટોબરની MDR Implementation Dateમાં ફેરફાર કરવાની યોજના ધરાવતી નથી. જોકે, GST Council MDR પર લાગતા 18% GSTની સમીક્ષા કરી શકે છે. આ મુદ્દો હાલમાં 7 ઓક્ટોબરની બેઠકના સત્તાવાર એજન્ડામાં નથી, પરંતુ બેઠક દરમિયાન તેને ઉઠાવી શકાય છે. ખાસ કરીને GST-Registered ન હોય તેવા નાના વેપારીઓને GSTના વધારાના ખર્ચથી કેવી રીતે રાહત આપી શકાય, તે મુદ્દે ચર્ચા થવાની શક્યતા અંગે અગાઉ અહેવાલો આવ્યા હતા.

ગ્રાહકો માટે UPI Payment મોંઘું થશે?

હાલની વ્યવસ્થા મુજબ MDR વેપારી તરફથી ચૂકવવાનો છે. સરકારના જણાવ્યા પ્રમાણે ગ્રાહકો પાસેથી સીધો MDR વસૂલવામાં આવશે નહીં. સરકાર વેપારીઓ દ્વારા આ ખર્ચ ગ્રાહકો પર ટ્રાન્સફર થાય છે કે નહીં તેની વ્યવસ્થા અંગે પણ ચર્ચા કરી રહી છે. એટલે સામાન્ય ગ્રાહક માટે મહત્વની વાત એ છે કે ₹5,000 કે ₹10,000નું UPI Payment કરતાં તેને અલગથી 0.4% MDR અથવા તેના પર 18% GST ચૂકવવાનો નિયમ નથી.

UPIમાં Zero MDR બાદ હવે શું બદલાશે?

UPI લાંબા સમયથી Merchant Transactions માટે Zero-MDR વ્યવસ્થા હેઠળ ચાલતું હતું. હવે 15 ઓક્ટોબર 2026થી પસંદગીના ₹2,000થી વધુના P2M Transactions પર MDR લાગુ થવાથી UPI Payment Systemમાં મોટો ફેરફાર થશે. આ નવા Frameworkનો હેતુ UPI Payment Ecosystem માટે વધુ ટકાઉ Revenue Model ઊભું કરવાનો છે. સરકારના જણાવ્યા પ્રમાણે હાલનો MDR પણ UPI Infrastructure ચલાવવાનો સંપૂર્ણ ખર્ચ આવરી લેતો નથી.

UPI MDR અને 18% GST: એક નજરમાં

મુદ્દો નવો નિયમ MDR ક્યારથી? 15 ઓક્ટોબર 2026 MDR કયા Payment પર? પસંદગીના ₹2,000થી વધુ P2M UPI Transactions સામાન્ય MDR 0.4% MDR Maximum Cap ₹300 પ્રતિ Transaction GST MDR પર 18% ₹10,000 Paymentનું MDR ₹40 ₹40 પર 18% GST ₹7.20 MDR + GST ₹47.20 P2P UPI Payment MDR નહીં ₹2,000 સુધીના પાત્ર Merchant Payments MDR નહીં

 

Bottom Line: UPI પર 18% GST અંગે શું જાણવું?

UPI Paymentની સંપૂર્ણ રકમ પર 18% GST લાગવાનો નથી. 18% GST માત્ર લાગુ પડતા MDR Charge પર ગણાશે. 15 ઓક્ટોબર 2026થી ₹2,000થી વધુના પસંદગીના P2M UPI Transactions પર 0.4% MDR લાગશે અને સામાન્ય રીતે તેની મહત્તમ મર્યાદા ₹300 પ્રતિ ટ્રાન્ઝેક્શન રહેશે. P2P UPI Payments MDRથી બહાર રહેશે. બીજી તરફ, 18% GST on UPI MDR અંગે 7 ઓક્ટોબરની GST Council Meeting મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. હાલના તાજા અહેવાલ મુજબ MDRની 15 ઓક્ટોબરની deadlineમાં ફેરફાર થવાનો નથી, જ્યારે GST અંગે સમીક્ષા થઈ શકે છે.