તુલસી વિવાહ: લક્ષ્મીના લગ્નથી શુભ કાર્યોનો આરંભ

આજે, ૨ નવેમ્બર, રવિવારના રોજ, હિન્દુ ધર્મનો એક અત્યંત પવિત્ર અને માંગલિક તહેવાર, તુલસી વિવાહ સમગ્ર દેશમાં હર્ષોલ્લાસ સાથે ઉજવાઈ રહ્યો છે. આ તહેવાર માત્ર એક ધાર્મિક વિધિ નથી, પરંતુ તે શુભ કાર્યોના પુનઃઆરંભ અને દિવ્ય મિલનનું પ્રતીક છે.

તુલસી વિવાહ કેમ મનાવવામાં આવે છે? 

તુલસી વિવાહની ઉજવણી પાછળ એક રસપ્રદ અને કરુણ પૌરાણિક કથા રહેલી છે:

• વૃંદાની તપસ્યા: માતા તુલસીનું મૂળ નામ વૃંદા હતું, જે એક મહાન તપસ્વી અને અસુર રાજા જલંધરની પત્ની હતી. વૃંદાના પાતિવ્રત્ય ધર્મના કારણે જલંધરને કોઈ હરાવી શકતું ન હતું.

• ભગવાન વિષ્ણુનું સ્વરૂપ: દેવોને બચાવવા માટે, ભગવાન વિષ્ણુએ જલંધરનું રૂપ ધારણ કર્યું અને વૃંદાનું પાતિવ્રત્ય ધર્મ ભંગ કર્યું. આનાથી જલંધરનો અંત થયો.

• શ્રાપ અને વરદાન: સત્ય જાણ્યા બાદ વૃંદાએ ક્રોધિત થઈને ભગવાન વિષ્ણુને શ્રાપ આપ્યો કે તેઓ પથ્થર બની જાય. આ શ્રાપના કારણે ભગવાન વિષ્ણુએ શાલિગ્રામ (પથ્થર)નું રૂપ ધારણ કર્યું. જોકે, વૃંદાના બલિદાનથી પ્રસન્ન થઈને વિષ્ણુ ભગવાને વૃંદાને તુલસીના છોડના રૂપમાં પૃથ્વી પર સ્થાન આપ્યું.

• દિવ્ય લગ્ન: ભગવાને વરદાન આપ્યું કે તેઓ શાલિગ્રામ સ્વરૂપે દર વર્ષે કાર્તિક મહિનામાં તુલસી સાથે લગ્ન કરશે. આ દિવ્ય મિલનને જ તુલસી વિવાહ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.

ક્યારે અને કેવી રીતે ઉજવવામાં આવે છે?

તુલસી વિવાહનો તહેવાર દર વર્ષે કાર્તિક મહિનાના શુક્લ પક્ષની એકાદશી (દેવઉઠની એકાદશી) અને પૂર્ણિમા તિથિની વચ્ચે ઉજવાય છે.

ઉજવણીની રીત (લગ્ન વિધિ):

1. મંડપ અને શણગાર: તુલસીના છોડને કન્યાની જેમ લાલ ચુંદડી, આભૂષણો અને ગન્ના (શેરડી)ના મંડપથી શણગારવામાં આવે છે. શાલિગ્રામ ભગવાનને વરરાજા તરીકે તૈયાર કરવામાં આવે છે.

2. પૂજન: તુલસી અને શાલિગ્રામનું વિધિવત પૂજન કરવામાં આવે છે. ભગવાન વિષ્ણુને નવા વસ્ત્રો, ફળ અને ચઢાવવામાં આવે છે.

3. કન્યાદાનનું મહત્ત્વ: ભક્તો તુલસી માતાનું કન્યાદાન કરે છે. આ વિધિને હિન્દુ ધર્મમાં સૌથી મોટું પુણ્યકાર્ય ગણવામાં આવે છે.

4. વરઘોડો અને હસ્તમેળાપ: ઘણા વિસ્તારોમાં ભગવાન શાલિગ્રામનો વરઘોડો કાઢવામાં આવે છે. શુભ મુહૂર્તમાં ધામધૂમથી હસ્તમેળાપ અને લગ્નવિધિ સંપન્ન કરવામાં આવે છે.

હિન્દુ ધર્મમાં તુલસી વિવાહનું મહત્ત્વ

તુલસી વિવાહનો દિવસ ધાર્મિક અને પારિવારિક એમ બંને રીતે ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે:

• દેવઉઠની એકાદશી: આ તિથિએ ભગવાન વિષ્ણુ ચાર મહિનાની યોગનિદ્રામાંથી જાગૃત થાય છે. આ સાથે જ, લગ્ન, ગૃહ પ્રવેશ, મુંડન સંસ્કાર જેવા તમામ શુભ અને માંગલિક કાર્યોનો આરંભ થઈ જાય છે.

• કન્યાદાન જેટલું પુણ્ય: જે લોકો પોતાની પુત્રીનું કન્યાદાન કરી શકતા નથી, તેઓ તુલસી વિવાહ કરીને કન્યાદાનનું અખંડ પુણ્ય પ્રાપ્ત કરે છે.

• સૌભાગ્ય અને સમૃદ્ધિ: એવું માનવામાં આવે છે કે તુલસી વિવાહ કરવાથી ઘરમાં સૌભાગ્ય, શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને સકારાત્મકતા આવે છે.

• વૈવાહિક અવરોધો દૂર: જે યુવક-યુવતીઓના લગ્નમાં વિલંબ થતો હોય કે વૈવાહિક જીવનમાં અવરોધ હોય, તેમના માટે તુલસી વિવાહમાં ભાગ લેવો ખૂબ જ શુભ ફળદાયી માનવામાં આવે છે, જે વૈવાહિક સુખ અને સંતાન પ્રાપ્તિના યોગ બનાવે છે.

આજે, આ પવિત્ર દિવસે, ભક્તો ભગવાન વિષ્ણુ અને માતા તુલસીના આશીર્વાદ મેળવીને ધાર્મિક અને પારિવારિક સુખની કામના કરી રહ્યા છે.